Fa'afafine

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Fa'afafinetrzecia płeć specyficzna dla kultury samoańskiej.

Fa'afafine to z biologicznego punktu widzenia mężczyźni, którzy czują się kobietami. Ich rodzice rozpoznają te skłonności już we wczesnym dzieciństwie i wychowują swoich synów jak dziewczynki, albo raczej jak osobniki "trzeciej płci". Dorastają oni jako tzw. fa'afafine, których rola płciowa różni się od roli płci męskiej i żeńskiej i z tego powodu spełniają inną rolę niż mężczyźni i kobiety. To zjawisko jest w pełni akceptowane w tradycyjnym samoańskim społeczeństwie fa'asamoa.

Słowo fa'afafine zawiera kauzatywny prefiks "fa'a", oznaczający "na sposób" i słowo fafine, oznaczające "kobietę"[1]. Z lingwistycznego punktu widzenia słowo to jest spokrewnione z innymi słowami pochodzącymi z języków polinezyjskich, n.p. pochodzącym z języka tonga fakafefine (także fakaleiti), z języka maori whakawahine, z odmiany maori występującego na Wyspach Cooka akava'ine czy też języka hawajskiego mahu. Samoańskie słowo slangowe mala (czy "zniszczenie" ang. devastation, występujące w tłumaczeniu samoańskiej Biblii) jest używane rzadziej niż określenie fa'afafine.

Rola fa'afafine w społeczeństwie[edytuj | edytuj kod]

Fa'afafine to osoby znane ze swojej pracowitości i poświęcenia dla rodziny, zgodnie z samoańską tradycją tautua. Samoańska czy też polinezyjska rodzina różni się od rodzin z Zachodu w znacznym stopniu. W skład rodziny wchodzą wszyscy członkowie rodzin mieszkających we wspólnocie w obrębie systemu rodzinnego fa'amatai[2].

Fa'afafine odbywają stosunki płciowe zarówno z mężczyznami, kobietami oraz innymi osobami trzeciej płci. Początkowo, stosunki płciowe z kobietami oraz zawieranie związków małżeńskich było bardzo popularne wśród osobników trzeciej płci, jednakże wraz z ciągle postępującym procesem westernizacji sytuacja ta może ulec zmianie[potrzebny przypis].

Stosunek płciowy między fa'afine (trzecia płeć) i mężczyzną (tane), nie jest pojmowany jako stosunek między osobnikami tej samej płci, dlatego mieszkańcy wysp Samoa nie traktują fa'afafine jako homoseksualistów. Język angielski przybliża tylko oryginalne pojęcia i nie odzwierciedla kulturowych uwarunkowań płci[potrzebny przypis].

Fa'afafine współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Zachodni antropolodzy sugerują, że rodzice z wysp Samoa, którzy mają zbyt wiele synów i tylko kilka córek, celowo przebierają jednego z synów jako dziewczynkę i przydzielają mu obowiązki, z reguły typowe dla dziewczynek, np. sprzątanie. To tylko jeden z możliwych powodów dlaczego chłopiec może być zaklasyfikowany jako fa'afafine. Rodzice czy też sam syn podejmują taką decyzję kiedy rozpoznane zostają zachowania charakterystyczne dla płci przeciwnej. Zachodni monoteistyczny fundamentalizm, a także ruchy wyzwolenia LGTB wpłynęły na opinię na temat fa'afafine tworzoną globalnie i przez samych mieszkańców wysp Samoa.

Fa'afafine biorą udział w rozwoju współczesnej sztuki na Wyspach Pacyfiku i w Oceanii. Są także zaangażowani w pracę malarza i pisarza Dan Taulapapa McCallina, wspierają artystę i kustosza Shigeyuki Kihara, poetę i artystę Briana Fuatę, oraz projektantkę Lindah Lepou. Ostatnią wystawą rodzimych artystów LGBT łącznie z fa'afafine była wystawa "Le Vasa Art Exhibition 2006" w San Francisco. Kolejne to wystawy "Measina Fa'afafine Art Exhibition w Auckland" w 2007 roku oraz "Hand in Hand Art Exhibition" w Sydney.

Nowa Zelandia emitowała serial bro'Town, w którym główną rolę zagrał fa'afafine - Brother Ken, dyrektor szkoły oraz przyjaciel wielu znanych osobistości z Nowej Zelandii. Brother Ken pojawia się w prawie każdym odcinku we wszystkich pięciu sezonach.

Pisarz z Wysp Samoa Sia Figiel napisał książkę Where We Once Belonged o fa'afafine Sugar Shirley, znanej ze swoich wyczynów na boisku rugby.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Milner, G.B. 1966. Samoan Dictionary. "Fa'afafine" entry pg. 52 under "Fafine"
  2. Saleimoa Vaai, Samoa Faamatai and the Rule of Law (Apia: The National University of Samoa Le Papa-I-Galagala, 1999).