Fabian von Schlabrendorff

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fabian von Schlabrendorff

Fabian von Schlabrendorff (ur. 1 lipca 1907 w Halle (Saale), zm. 3 września 1980 w Wiesbaden) – niemiecki prawnik, oficer Wehrmachtu i członek niemieckiego ruchu oporu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w starej pruskiej rodzinie szlacheckiej, jego ojcem był Carl Ludwig Ewald von Schlabrendorff (1854-1923), a matką Ida Freiin von Stockmar, praprawnuczka Wilhelma I, elektora Hesji-Kassel i jego kochanki Rosy Ritter.

Schlabrendorff studiował prawo, po zakończeniu nauki pracował w pruskim ministerstwie spraw wewnętrznych (Innenministerium) będąc asystentem Herberta von Bismarcka, krewnego kanclerza Ottona von Bismarcka. Pod koniec lat 30. związał się z narodowo-konserwatywnymi środowiskami dążącymi do odsunięcia Adolfa Hitlera od władzy. M.in. wiosną 1939, z inicjatywy Wilhelma Canarisa, brał udział w próbie nawiązania kontaktu z rządem Wielkiej Brytanii[1].

Po wybuchu II wojny światowej służył w Wehrmachcie, w 1942 został adiutantem swojego kuzyna, pułkownika Henninga von Tresckow, który był jednym z najaktywniejszych przywódców wojskowego ruchu oporu. Był jego najbliższym współpracownikiem i doradcą, znał plany i nazwiska spiskowców. Pośredniczył w wymianie informacji pomiędzy konspiratorami, kontaktował się z Wilhelmem Canarisem, Hansem Osterem, Ulrichem von Hassellem, Johannesem Popitzem, Carlem Goerdelerem i Alexandrem von Falkenhausenem[2]. 13 marca 1943 wziął bezpośredni udział w nieudanym zamachu na Hitlera, na lotnisku wojskowym w Smoleńsku, gdzie w bagażniku samolotu, którym Hitler wracał do Kętrzyna po inspekcji wojsk, umieścił dostarczoną z Anglii przez Canarisa bombę, mającą kształt butelki koniaku. Bomba jednak nie wybuchła, prawdopodobnie wskutek mrozu zawiódł zapalnik[3].

Po zamachu 20 lipca Schlabrendorff został zatrzymany przez Gestapo. Był torturowany podczas przesłuchań, jednak nie zdradził nikogo i cały czas twierdził, że nie uczestniczył w działalności konspiracyjnej. 3 lutego 1945 miał stanąć przed Trybunałem Ludowym, jednak szczęśliwym zbiegiem okoliczności budynek sądu został trafiony bombami podczas nalotu. W wyniku ataku, z aktami Schlabrendorffa w ręku, zginął znany z surowości przewodniczący trybunału Roland Freisler, którego nazywano „wieszającym sędzią”. Ostatecznie Schlabrendorff uniknął wyroku i był więziony w obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen, Flossenbürgu, Dachau i Innsbrucku. 24 kwietnia 1945 razem ze 140 więźniami Dachau włączono go do transportu zakładników i więźniów specjalnego znaczenia. Przewożony z Dachau do południowego Tyrolu, znalazł się w Niederdorf (obecnie Villabassa w prowincji Trydent-Górna Adyga we Włoszech), gdzie po tygodniu został wraz z innymi uwolniony z rąk SS (które miało rozkaz zabicia więźniów w razie klęski) przez żołnierzy Wehrmachtu pod dowództwem kapitana Wicharda von Alvenslebena; tam został wyzwolony przez żołnierzy amerykańskiej 5 Armii[4].

Jesienią 1945 r. Schlabrendorf był doradcą amerykańskiej delegacji w pierwszym z Procesów norymberskich. On przekonał Williama Donovana, byłego szefa tajnej służby amerykańskich sił zbrojnych OSS, że Zbrodnia katyńska była dziełem NKWD. Ponieważ Schlabrendorf był członkiem niemieckiego ruchu oporu antyfaszystowskiego, Amerykanie mu uwierzyli.[5] Po wojnie Schlabrendorff pracował jako prawnik. Początkowo był wrogo traktowany przez niektórych Niemców, którzy zamach stanu uważali za zdradę[6]. W latach 1967–1975 był sędzią Federalnego Trybunału Konstytucyjnego RFN. Napisał kilka książek[7].

Żoną Fabiana von Schlabrendorffa była Luitgarda von Bismarck (ur. 1914), wnuczka Ruth von Kleist-Retzow. Małżeństwo miało sześcioro dzieci.

Wybrane książki[edytuj | edytuj kod]

  • Offiziere gegen Hitler (Deutscher Widerstand 1933-1945), Zurych 1946,
  • Begegnungen in fünf Jahrzehnten, Tybinga 1979.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Klemens Von Klemperer: German resistance against Hitler: the search for allies abroad, 1938-1945. Oxford University Press, 1994, s. 119. ISBN 0-19-820551-1. [dostęp 2010-02-28]. (ang.)
  2. Fabian von Schlabrendorff, They Almost Killed Hitler: Based on the Personal Account of Fabian Von Schlabrendorff, The Macmillan Company, Nowy Jork, 1947.
  3. Józef Mackiewicz: „11 marca 1943 roku”, [w:] Katyń. Zbrodnia bez sądu i kary, tom II, Warszawa 1997, s. 299–304. ​ISBN 83-86482-32-X​ (przedruk z czasopisma „Lwów i Wilno” nr 78 z 4 lipca 1948).
  4. Peter Koblank, Die Befreiung der Sonder- und Sippenhäftlinge in Südtirol (niem.) [dostęp 2011-01-24].
  5. Thomas Urban, Wie das Massaker von Katyn aus der Anklage verschwand, sueddeutsche.de, 14 maja 2015 г.
  6. Deutschlandradio: Ein Patriot gegen Hitler – wywiad z Christianem Berndtem (niem.). [dostęp 2010-02-28].
  7. Deutsche Nationalbibliothek (niem.). [dostęp 2010-02-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Guido Knopp: Zabić Hitlera. Warszawa: Świat Książki, 2009. ISBN 978-83-247-1400-1.
  • Roger Moorhouse: Polowanie na Hitlera. Historia zamachów na wodza Trzeciej Rzeszy. Kraków: Znak, 2006. ISBN 83-240-0630-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]