Fakt prawny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fakt prawny – ogół okoliczności określonych przepisami prawa, które wywołują skutki prawne, czyli powodują powstanie, zmianę lub wygaśnięcie stosunku prawnego. O takich faktach mówi się, że są "doniosłe prawnie".

O tym, co jest faktem prawnym, decyduje dany system prawny i obowiązująca koncepcja prawa. Dla dogmatyki prawa, działu prawoznawstwa, zajmującego się systematyzacją i interpretacją prawa obowiązującego, o tym, co jest faktem prawnym, decydują normy prawa pozytywnego.

Pojęcie "faktu prawnego" wywodzi się od zdarzenia prawnego, wysnutego przez pandektystów z analiz prawa rzymskiego i oznaczającego zarówno zdarzenia zależne, jak i niezależne od woli ludzkiej[1].

Podział faktów prawnych[edytuj | edytuj kod]

Fakty prawne dzieli się na:

  • zdarzenia prawne – zdarzenia niezależne od woli i zachowań podmiotów prawa, wywołujące skutki prawne. Zdarzeniami prawnymi mogą być zarówno wydarzenia (np. burza) jak i sam upływ czasu.
  • zachowania prawne – zdarzenia zależne od woli podmiotów prawa. Zachowania prawne dzieli się na:
    • działania prawne – przejawiające się aktywnością wobec świata zewnętrznego
    • zaniechania prawne – powstrzymanie się od działania (brak aktywności), w sytuacji, gdy jest to nakazane lub oczekiwane.

Zachowania prawne można również podzielić na czynności konwencjonalne oraz czyny.

  • czynność konwencjonalna to taka czynność, której reguły sensu nakazują przypisać określony sens kulturowy[2]. Reguły sensu czynności konwencjonalnej mogą powstać w sposób spontaniczny lub być efektem zamierzonego działania (uczestników stosunku prawnego lub prawodawcy). Naruszenie reguł dokonywania czynności konwencjonalnej prowadzi do ich nieważności. Wśród doniosłych prawnie czynności konwencjonalnych wyróżnić można:
  • czyny to zachowania, które nie mają charakteru konwencjonalnego. Można je podzielić na:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Janusz Guść: Fakt prawny. W: Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. Jerzy Zajadło (red.). Warszawa: C.H. Beck, 2007, s. 78-80. ISBN 978-83-7483-519-0.
  2. Sławomira Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Poznań: Ars boni et aequi, 2003, s. 12. ISBN 83-87148-52-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.