Faktoring

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Faktoring – wykup przez podmiot świadczący usługę faktoringu (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności przedsiębiorstw (faktorantów) należnych im od kontrahentów (odbiorców) z tytułu dostaw i usług oraz na świadczeniu na ich rzecz dodatkowych usług (np. inkaso należności, monitoring płatności, prowadzenie rozliczeń, pomoc w ściąganiu przeterminowanych należności).

Przedsiębiorstwo korzystające z faktoringu szybciej otrzymuje środki finansowe wynikające z zawartej transakcji sprzedaży, ponieważ faktor przekazuje mu w formie zaliczki wcześniej ustalony procent wierzytelności (najczęściej do około 90% wartości faktury). Faktoring pozwala zatem przedsiębiorstwu skrócić cykl rotacji należności, a więc poprawić jego bieżącą płynność. Ponadto faktoring umożliwia podmiotom gospodarczym ograniczyć ryzyko niewypłacalności kontrahenta (ryzyko to podejmuje faktor).

Faktoring bywa kojarzony wyłącznie ze sprzedażą wierzytelności (cesją), tymczasem łączy on w sobie cechy różnego rodzaju umów i ich elementów, tj. cesji wierzytelności, umowy zlecenia czy dyskonta. Przedmiotem faktoringu są nieprzeterminowane (istniejące i przyszłe), pieniężne i najczęściej niewymagalne, krótkoterminowe wierzytelności udokumentowane fakturami VAT, związane z obrotem gospodarczym. Przedmiotem faktoringu są też usługi dodatkowe, zwane czynnościami dodatkowymi o charakterze usługowym, m.in. doradztwo, czynności administracyjne (np. inkaso należności).

Regulacje prawne[edytuj | edytuj kod]

Definicję prawną umowy faktoringowej oraz istotę funkcjonowania faktoringu w handlowym obrocie międzynarodowym określa konwencja zawarta 28 maja 1988 r. w Ottawie. Jest to jedyny akt prawa międzynarodowego regulujący kwestie bezpośrednio związane z faktoringiem. Zgodnie z definicją zawartą w tym akcie faktoring jest umową między faktorantem i faktorem, na podstawie której faktorant przenosi na faktora własność wierzytelności wynikających z umowy sprzedaży dóbr (produktów, towarów, usług) klientom. Faktoring nie jest jednak prostym wykupem długów. Faktor musi bowiem wykonać co najmniej dwie z następujących czynności: finansowanie dostawcy, prowadzenie rozliczeń związanych z wierzytelnościami, inkaso i windykacja należności, przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika. Wiele krajów, w tym Polska, nie ratyfikowało tej konwencji, jednak zawarte w niej normy są stosowane. Doprowadziła ona zatem do ujednolicenia rozumienia pojęcia faktoringu. Umowa faktoringowa jest z prawnego punktu widzenia umową nienazwaną, którą można zawrzeć na podstawie zasady swobody umów z art 353 Kodeksu cywilnego[1]. Standardowa umowa faktoringu składa się z elementów cesji wierzytelności, dyskonta wierzytelności oraz umowy sprzedaży.

W przeciwieństwie do kredytu i leasingu umowa faktoringowa jest w polskim prawie umową nienazwaną. Podstawą do zawierania umów faktoringowych są przepisy kodeksu cywilnego oraz kodeksu spółek handlowych. Mimo że w praktyce w faktoringu biorą udział de facto trzy podmioty, tj. faktor, faktorant (przedsiębiorca sprzedający towar) oraz odbiorca towarów (kontrahent), umowa faktoringowa ma charakter dwustronny. Stronami umowy faktoringu są: faktor oraz faktorant[2].

Typowym adresatem faktoringu jest przedsiębiorstwo produkcyjne, handlowe lub usługowe, posiadające duże należności, prowadzące sprzedaż z odroczonym terminem płatności. W Polsce usługi faktoringu świadczą głównie banki oraz spółki zależne od banków.

Rodzaje faktoringu[edytuj | edytuj kod]

W zależności od zakresu oferowanych usług oraz formy płatności wyróżnia się faktoring pełny (właściwy, bez regresu) oraz niepełny (niewłaściwy, z regresem). Faktoring pełny ma miejsce wtedy, gdy faktor przejmuje na siebie całe ryzyko związane z wypłacalnością dłużnika (tzw. funkcja del credere) i sam dochodzi należności w razie nieuregulowania przez niego zobowiązania. Brak takiego zobowiązania oznacza, że zastosowano faktoring niepełny[3]. Faktoring niepełny stanowi jedną z najpopularniejszych form faktoringu wierzytelności[4]. Faktor (firma faktoringowa) nie przejmuje ryzyka niewypłacalności kontrahenta faktoranta, ale w zamian ułatwia zweryfikowanie wypłacalności kontrahenta oraz wspiera faktorantów w miękkiej windykacji[5].

W obrocie gospodarczym można się także spotkać z faktoringiem mieszanym, w którym ryzyko jest rozłożone na obie strony. Wówczas ustala się limit odpowiedzialności faktora. W zależności od ustalonej między stronami umowy faktoringu formy płatności występuje faktoring dyskontowy i odsetkowy. W przypadku faktoringu dyskontowego kwota z faktury jest pomniejszana o dyskonto, tj. o opłaty, prowizje oraz odsetki powybierane z góry przez faktora za cały okres od dnia wykupu przez niego faktury do daty jej płatności. W faktoringu odsetkowym faktorant otrzymuje zaliczkę stanowiącą ok. 80% wartości faktury. Zaliczka ta jest rozliczana dopiero w momencie spłaty należności lub nadejścia terminu jej wymagalności. Odsetki są w tym przypadku naliczane za rzeczywisty czas korzystania z finansowania, zwyczajowo jeden raz w miesiącu.

Faktoring można także podzielić na faktoring jawny i niejawny (cichy). Faktoring jawny ma miejsce w momencie, kiedy dłużnik jest informowany o zawarciu umowy faktoringowej. W przypadku faktoringu niejawnego, dłużnik nie otrzymuje informacji o fakcie zawarcia umowy faktoringowej. W przypadku faktoringu jawnego, dłużnik spłaca należność bezpośrednio na konto faktora, z kolei w przypadku faktoringu cichego, należność trafia na konto faktoranta, który następnie przekazuje odpowiednią kwotę na konto faktora.

Oprócz tego wyróżniamy także faktoring krajowy i międzynarodowy (eksportowy i importowy).

Kolejną odmianą faktoringu jest faktoring odwrotny, który polega na finansowaniu faktur od dostawców, czyli faktur kosztowych[6]. W tym przypadku finansowane są najczęściej faktury za zakupy lub usługi. Rozwiązanie to pozwala na rozłożenie faktur kosztowych na raty.

Zastosowania faktoringu[edytuj | edytuj kod]

Sytuacje w których dochodzi do faktoringu[7][8]:

  • firma chce zwiększyć sprzedaż i potrzebuje dodatkowego finansowania,
  • brak zdolności kredytowej,
  • firma ma problemy z rozliczeniami ze swoimi kontrahentami,
  • kontrahenci oczekują dłuższych terminów płatności,
  • firma chce ograniczyć ryzyko związanie z opóźnieniem lub brakiem zapłaty przez kontrahenta,
  • potrzeba poprawy wskaźników i struktury bilansu przedsiębiorstwa.

Organizacje faktorów[edytuj | edytuj kod]

Na świecie istnieją dwie międzynarodowe organizacje faktoringowe, które skupiają środowisko faktorów: Factors Chain International oraz International Factors Group. W Polsce największe podmioty świadczące usługi faktoringowe są zrzeszone w Polskim Związku Faktorów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Faktoring – co to jest i kiedy się opłaca? | 6krokow.pl. Własna działalność gospodarcza krok po kroku | 6krokow.pl. [dostęp 2019-01-16].
  2. Co to jest i jak działa faktoring? – porady finansowe – Superloans – Superloans, www.superloans.pl [dostęp 2020-10-25].
  3. Faktoring z regresem czy bez / pełny czy niepełny? | PragmaGO. Nowoczesne Finansowanie dla Firm | Usługi i rozwiązania finansowe – Pragma. [dostęp 2020-04-16].
  4. Faktoring niepełny, ksiegowosc.infor.pl [dostęp 2020-10-25] (ang.).
  5. ABC Faktoringu – co to jest faktoring?, Finea, 14 października 2020 [dostęp 2020-10-20] (pol.).
  6. Finansowanie zakupów firmowych. Faktoring zakupowy | PragmaGO. Nowoczesne Finansowanie dla Firm | Usługi i rozwiązania finansowe – Pragma. [dostęp 2020-04-16].
  7. Co to jest faktoring. procredito.pl. [dostęp 2018-05-22].
  8. Korzyści z faktoringu. faktoringoferty.pl. [dostęp 2018-10-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]