Falcon (rakieta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rodzina rakiet Falcon – od Falcona 1 do Falcona Heavy

Falcon (z ang. Sokół) – rodzina rakiet nośnych wielokrotnego użytku, produkowanych i używanych przez prywatną amerykańską firmę SpaceX.

Do tej rodziny należą rakiety nośne Falcon 1 oraz Falcon 9. Falcon 1 odbył swój pierwszy udany lot 28 września 2008 roku, po kilku nieudanych wcześniejszych próbach. Większa rakieta, należąca do klasy rakiet EELV, czyli Falcon 9, odbyła swój pierwszy lot 4 czerwca 2010 roku, który zakończył się pełnym sukcesem. Falcon 9 jest przeznaczony do bycia rakietą wielokrotnego użytku. SpaceX aktualnie ma w produkcji pierwszą rakietę do wynoszenia ciężkich ładunków, czyli Falcon Heavy, której pierwszy start ma się odbyć w 2017 roku.

Nazwa[edytuj]

Elon Musk, prezes SpaceX, wyjaśnił, że nazwa rakiety Falcon pochodzi od nazwy Sokoła Millennium z filmu Gwiezdne wojny[1].

Aktualnie używane rakiety[edytuj]

Falcon 9 "Full Thrust"[edytuj]

Falcon 9 Full Thrust jest to zmodernizowana wersja Falcona 9 v1.1. Po raz pierwszy została użyta 22 grudnia 2015 roku podczas misji ORBCOM-2 wystrzelonej z platformy SLC-40 w Cape Canaveral. Pierwszy człon posiada zmodernizowany zbiornik na ciekły tlen, tlen jest schładzany do bardzo niskich temperatur, co zwiększa jego gęstość i pozwala na zatankowanie jego większej ilości niż przy poprzedniej wersji rakiety. Drugi człon posiada również większy zbiornik na paliwo. Te modernizacje pozwoliły na zwiększenie osiągów rakiety o 33%.

Nieużywane rakiety[edytuj]

Falcon 1[edytuj]

Falcon 1 na wyrzutni SLC-3W w Vandenbergu, jednak przez opóźnienia została zdjęta i ostatecznie wystrzelona z Kwajalein
 Osobny artykuł: Falcon 1.

Falcon 1 jest małą dwustopniową rakietą o udźwigu 570 kg na LEO, Falcon startował z poligonu testowego armii USA, pierwszy lot odbył się 26 marca 2006 roku, lecz był nieudany z powodu pęknięcia przewodu paliwowego. 28 września 2008 rakieta z sukcesem osiągnęła orbitę.

Falcon 1e[edytuj]

Falcon 1e jest zmodernizowaną wersją Falcona 1, posiada większą owiewkę i może wynieść cięższy ładunek, jest o 6,1 metrów dłuższy od Falcona 1. W grudniu 2010 roku rakieta Falcon 1e widniała na liście rakiet obok Falcona 1[2]. Jednakże wersja 1e nie poleciała, ani nie jest planowany jej lot, SpaceX bardziej skupił się na rozwoju Falcona 9 oraz komercyjnych lotów statku Dragon na ISS.

Falcon 9 v1.0[edytuj]

Falcon 9 v1.0 na platformie startowej LC-40
 Osobny artykuł: Falcon 9.

Pierwsza wersja rakiety Falcon 9, była projektowana w latach 2005–2010, a pierwszy lot odbył się 4 czerwca 2010 roku. Wersja v1.0 wykonała tylko 5 lotów w latach 2010–2013 i przez ten czas wynosiła tylko statek Dragon, nie wyniesiono żadnego ładunku wymagającego owiewki.

Falcon 9 v1.1[edytuj]

Falcon 9 v.1.1 był projektowany w latach 2010–2013, swój pierwszy lot odbył we wrześniu 2013 roku. Wersja 1.1 jest o 60% cięższa od wersji 1.0, produkuje też o 60% więcej ciągu. Posiada zmodernizowane silniki Merlin 1D, wprowadzenie tych zmian zwiększyło maksymalny udźwig z 9 do 13,15 ton.

Anulowane projekty rakiet[edytuj]

Falcon 5[edytuj]

Pięciosilnikowa wersja rakiety Falcon, jej rozwój został porzucony na rzecz większej rakiety jaką był Falcon 9[3]. Podobnie jak Falcon 9 rakieta byłaby wielokrotnego użytku[3].

Falcon 9 Air[edytuj]

W grudniu 2011 Stratolaunch Systems ogłosił, że we współpracy ze SpaceX stworzy wielostopniową rakietę opartą o technologię Falcona 9, która będzie wystrzeliwana ze stratosfery[4]. 27 listopada 2012 roku Stratolaunch ogłosił jednak współpracę z Orbital Sciences Corporation zamiast SpaceX, porzucając tym samym rozwój rakiety Falcon 9 Air[5].

W budowie[edytuj]

Falcon Heavy[edytuj]

 Osobny artykuł: Falcon Heavy.

SpaceX aktualnie tworzy swoją pierwszą rakietę do wynoszenia ciężkich ładunków, w teorii dolny człon wygląda jakby składał się z trzech pierwszych stopni Falcona 9 ze zmodernizowanymi 27 silnikami Merlin 1D, w praktyce, jak potwierdził Elon Musk, stopnie te będą przebudowane tak, aby wytrzymały większe siły działające na rakietę.

W pierwszych projektach Falcon Heavy posiadał tzw. Propellant Crossfeed, czyli pompowanie paliwa z bocznych członów do środkowego, tak aby po oddzieleniu środkowy człon był nadal pełny[6]. W aktualnej wersji projektu zrezygnowano z tego[7]. Podobnie jak u Falcona 9, wszystkie trzy dolne człony mają być wielokrotnego użytku.

Przypisy

  1. Joseph Gordon-Levitt at SpaceX (ang.). W: YouTube [on-line].
  2. Falcon 1 Overview (ang.). SpaceX, 2011. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-01)].
  3. a b Mark Wade: Falcon 5 (ang.). Encyclopedia Astronautica, 2011. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-01)].
  4. Chris Bergin: Stratolaunch introduce Rutan designed air-launched system for Falcon rockets (ang.). 2011-12-13. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-14)].
  5. Zach Rosenberg: Stratolaunch and SpaceX part ways (ang.). Flight Global, 2012-11-27.
  6. John K., Jr. Strickland: The SpaceX Falcon Heavy Booster (ang.). National Space Society, wrzesień 2011.
  7. Falcon Heavy (ang.). SpaceX, 2013.

Bibliografia[edytuj]