Falklandy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wysp na Atlantyku. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Falkland Islands
Falklandy
Flaga Falklandów
Herb Falklandów
Flaga Falklandów Herb Falklandów
Dewiza: (ang.) Desire the Right
Położenie Falklandów
Język urzędowy angielski
Stolica Stanley
Głowa państwa królowa Elżbieta II
Zależne od  Wielka Brytania
sporne z  Argentyna
Gubernator gubernator Nigel Phillips
Szef rządu szef Rady Wykonawczej Barry Rowland
Powierzchnia
 • całkowita

12 173 km²
Liczba ludności (2014)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
230. na świecie
2931[1]
0,2 osób/km²
Jednostka monetarna funt falklandzki (FKP)
Rok utworzenia 1833
Strefa czasowa UTC -4 – zima
UTC -3 – lato
Kod ISO 3166 FK/FLK/238
Domena internetowa .fk
Kod samolotowy VP-V
Kod telefoniczny +500
Mapa Falklandów
¹ Dane szacunkowe podane za CIA The World Factbook [1]
Farma na Falklandach
Gypsy Cove

Falklandy (ang. Falkland Islands) – brytyjskie terytorium zamorskie na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu są czasem również nazywane Malwinami, od ich hiszpańskiej nazwy Islas Malvinas.

Ustrój polityczny[edytuj]

Brytyjskie terytorium zamorskie – samorządna parlamentarna monarchia konstytucyjna. Zgodnie z konstytucją, głową terytorium jest królowa brytyjska, na czele władzy wykonawczej stoi gubernator mianowany przez rząd brytyjski spośród lokalnych polityków. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament składający się z 10 członków – 8 wybieranych w wyborach powszechnych i dwóch mianowanych.

Historia[edytuj]

Wyspy zostały odkryte w XVI wieku przez angielskiego kapitana Johna Davisa. Anglia ustanowiła swoje zwierzchnictwo nad nimi w 1761. Następnie należały do Francji. W 1764 roku Louis Antoine de Bougainville założył na wyspach pierwszą kolonię (Port Louis). Potem wyspy należały do Hiszpanii, która przejęła wyspy od Francuzów w 1767 roku. Hiszpanie zmienili nazwę głównego miasta na Puerto Soledad. Następnie Hiszpania w układzie z 22 stycznia 1771 roku scedowała Malwiny na rzecz Wielkiej Brytanii. Argentyna swoje pretensje do wysp zgłosiła w 1820 roku, a w rok później stworzyła w Port Louis garnizon wojskowy i ciężki obóz karny, jednakże w wyniku buntu miasto i wyspy przeszły pod władzę dawnych więźniów. W 1831 roku miasto zostało zburzone, by w roku 1833 powrócić do Wielkiej Brytanii dzięki pomocy marynarki USA. Od 1892 roku uznana za kolonię brytyjską. Do 1985 roku tworzyła, wraz z wyspami Georgia Południowa i Sandwich Południowy, tzw. Dependencję Falklandów. Obecnie te wyspy tworzą odrębne terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy. Prawa do wysp rości sobie również Argentyna, która w 1982 zajęła je na okres około dwóch miesięcy (wojna o Falklandy-Malwiny). Reakcją brytyjską było wysłanie potężnej floty, która odzyskała wyspy po krótkiej walce. Od tego czasu pozostają one terytorium brytyjskim, i rząd brytyjski nie dyskutuje z rządem argentyńskim na temat tego archipelagu.

Wśród mieszkańców dwukrotnie przeprowadzono referenda dotyczące przynależności politycznej wysp. W pierwszym plebiscycie z 1986 roku za utrzymaniem status quo (przynależności do Wielkiej Brytanii) opowiedziało się 96 proc. mieszkańców[2]. W drugim referendum, przeprowadzonym 11 marca 2013 roku, za zachowaniem statusu terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii opowiedziało się 99,8 proc. głosujących przy frekwencji wynoszącej 92 proc.

Geografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Geografia Falklandów.

Terytorium Falklandy obejmuje wyspy Falklandy składające się z dwóch dużych wysp noszących nazwy Falkland Wschodni (ang. East Falkland, hiszp. Gran Malvina) i Falkland Zachodni (ang. West Falkland, hiszp. Soledad), stanowiących około 98% powierzchni archipelagu, oraz ok. 700 mniejszych o łącznej powierzchni 12 173 km². Powierzchnia wysp jest pagórkowata – najwyższy szczyt Mount Usborne sięga 705 m n.p.m. Dwie duże wyspy dzieli Cieśnina Falklandzka. Największa odległość ze stolicy archipelagu Stanley do skrajnych zachodnich wysepek (wyspa New Island) Falklandów wynosi 238 km.

Roślinność naturalna wysp to: łąki, torfowiska, wrzosowiska, mchy, porosty, brak drzew.

Klimat[edytuj]

Na wyspach panuje klimat subpolarny morski, obmywają je zimne prądy morskie i smagają silne wiatry (strefa wiatrów zachodnich), roczna suma opadów wynosi około 600 mm (opady równomiernie rozłożone w roku, brak dużych ulew), średnie miesięczne temperatury powietrza wahają się od 4 °C w lipcu (zima) do 13 °C w styczniu (lato), skrajne temperatury to -8 °C zimą i 24 °C latem. Często zdarzają się też nagłe pogorszenia pogody – z ich powodu w czasie wojny o Falklandy na 64 dni trwania konfliktu łącznie przez 27 nie można było używać lotnictwa.

Demografia[edytuj]

W 1982 roku ludność archipelagu tworzyło ok. 1950 osób, głównie potomków szkockich kolonistów, zwanych Kelperami[potrzebny przypis]. Większość mieszka w stolicy Stanley (ok. 1300 mieszkańców w 1982 roku). Pozostali mieszkańcy żyją w izolowanych farmach lub kilku niewielkich osadach. Farmy i osady połączone są drogami gruntowymi, dróg bitych jest na wyspach zaledwie kilka kilometrów. W 2003 wyspy zamieszkiwało około 2900 osób z czego 70% pochodzenia brytyjskiego, pozostali to potomkowie Skandynawów, mieszkańcy Ameryki Południowej (głównie z Chile) oraz mieszkańcy Świętej Heleny, którzy przybyli na wyspy w poszukiwaniu pracy.

Religia[edytuj]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][4]:

Gospodarka[edytuj]

Ludność zajmuje się głównie hodowlą owiec i rybołówstwem. Na znaczeniu zyskuje turystyka[5].

W 1998 roku wokół wysp odkryto złoża ropy naftowej[6]. W 2012 roku wielkość złóż szacowano na 8,3 mld baryłek, choć niektóre szacunki mówią nawet o 60 mld baryłek[7]. Eksploatacja złóż rozpoczęła się w 2010 roku[8].

Mapa lokalizacyjna Falklandów
Carcass Island
Carcass Island
Mount Pleasant
Mount Pleasant
Stanley
Stanley
Geographylogo.svg
Porty lotnicze na Falklandach

Przypisy

  1. The World Factbook — Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-02] (ang.).
  2. Dziś referendum. Czy Falklandy pozostaną brytyjskie? (pol.). zeŚwiata.pl. [dostęp 2013-03-18].
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-29].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-29].
  5. The future of the Falklands lies with tourism, says governor (ang.). Daily Mail, 2012-10-11. [dostęp 2013-02-10].
  6. Jonathan Glennie: Falklands oil revenue must help develop Argentina not boost UK coffers (ang.). The Guardian, 2012-04-13. [dostęp 2013-02-10].
  7. Julia Kollewe: Talk of Falklands oil boom heightens tensions as war anniversary nears (ang.). The Guardian, 2012-02-16. [dostęp 2013-02-10].
  8. Drilling for oil begins off the Falkland Islands (ang.). BBC News, 2010-02-22. [dostęp 2013-02-10].

Bibliografia[edytuj]