Fantastyka socjologiczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fantastyka socjologiczna – nurt gatunku science-fiction, bardziej niż na ukazywaniu techniki i wątków space operowych skupia się na zagadnieniach socjologicznych: mechanizmach jakim podlegają hipotetyczne społeczeństwa. Do gatunku fantastyki socjologicznej można zaliczyć antyutopię. Najczęściej tematem utworów tego gatunku są futurystyczne systemy totalitarne.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W fantastyce socjologicznej najważniejszą rolę zawsze gra funkcjonowanie społeczeństwa w obrębie świata przedstawionego, a przede wszystkim jego struktura. Zazwyczaj porusza tematykę związaną z systemem totalitarnym. Zwykle najważniejszy w strukturze jest interes grupy rządzącej, lub czasem automatów kontrolujących życie społeczne. Systemem rządzi zwykle nieznana powszechnie elita, niedostępna dla przeciętnego człowieka przez system bardzo mocno rozbudowanej biurokracji. Społeczeństwo żyje więc w świecie zmanipulowanym, ale zwykle nie zdając sobie sprawę z manipulacji[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek był szczególnie popularny w czasach zimnej wojny. Lata 1979-1989 to czas największej jej wyrazistości w Polsce. Wtedy to stała się fenomenem literacko-społecznym[2]. Uznaje się, że ten podgatunek fantastyki zaczął tworzyć w Polsce Janusz A. Zajdel[3]. W tym czasie nurt ten zdominował pozostałe podgatunki literatury science fiction[2].

Twórcy[edytuj | edytuj kod]

Przykłady takiej fantastyki socjologicznej to m.in. utwory George'a Orwella, Janusza A. Zajdla, Edmunda Wnuka-Lipińskiego, Isaaca Asimova czy Roberta Heinleina.

Inną odmianę fantastyki socjologicznej reprezentuje Ursula K. Le Guin, w której utworach różnicę w stosunku do znanych nam społeczeństw stanowią odmienne relacje między płciami (np. związki małżeńskie złożone z czterech osób albo społeczeństwo złożone z osobników androgynicznych, spontanicznie zmieniających płeć), czy panujący ustrój społeczny (dominująca anarchia, ogólnoplanetarne niewolnictwo)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Adamczyk Nifrodel, Hobbicka Norka, www.tolkien.com.pl [dostęp 2018-11-18].
  2. a b Mariusz Leś, Fantastyka socjologiczna. Poetyka i myślenie utopijne, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2008, s. 73, ISBN 978-83-7431-191-5.
  3. Stanisław Maksymowicz, Socjologia a państwo. Z Edmundem Wnuk-Lipińskim rozmawia Stanisław Maksymowicz, 2009.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]