Fantazja (film)

Fantazja
Fantasia
	; tytuł filmu
Gatunek	eksperymentalny, muzyczny
Rok produkcji	1940
Data premiery	13 listopada 1940; 5 listopada 2010 (Polska)
Kraj produkcji	Stany Zjednoczone
Język	angielski
Czas trwania	125 minut
Reżyseria	Samuel Armstrong, James Algar, Bill Roberts, Paul Satterfield, Ben Sharpsteen, David Hand, Hamilton Luske, Jim Handley, Ford Beebe, Thornton Hee, Norm Ferguson, Wilfred Jackson
Scenariusz	Joe Grant; Dick Huemer
Główne role	Deems Taylor; Leopold Stokowski
Muzyka	Jan Sebastian Bach, Piotr Czajkowski, Paul Dukas, Igor Strawinski, Ludwig van Beethoven, Amilcare Ponchielli, Modest Musorgski, Franz Schubert
Zdjęcia	James Wong Howe
Scenografia	Arthur Byram, Ken Anderson
Produkcja	Walt Disney; Ben Sharpsteen
Wytwórnia	Walt Disney Productions
Dystrybucja	Walt Disney Productions
Budżet	2,28 mln USD
Przychody brutto	76,4 mln USD
Kontynuacja	Fantazja 2000 (1999)
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ten artykuł należy dopracować:

od 2025-12 → poszerzyć o istotne informacje,
od 2023-07 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Fantazja (ang. Fantasia) – amerykańska animowana muzyczna antologia filmowa z 1940 roku produkcji Walta Disneya i Bena Sharpsteena. Trzeci pełnometrażowy film animowany wytwórni Walt Disney Productions, a zarazem trzeci film z oficjalnego kanonu animacji Disneya.

Był to pierwszy pełnometrażowy film z dźwiękiem stereofonicznym. Film otrzymał nagrody honorowe Akademii Filmowej podczas ceremonii wręczenia Oscarów w 1942 roku – dwie statuetki Oscarów Specjalnych za wybitny wkład w rozwój wykorzystania dźwięku w filmach poprzez produkcję Fantazji dla Walta Disneya oraz za unikatowe osiągnięcia twórców filmu w tworzeniu nowych form wizualizacji muzyki w produkcji Walta Disneya Fantazja, a tym samym rozszerzenie zakresu rozrywki filmowej, jak i jako forma sztuki dla Leopolda Stokowskiego.

Film został wpisany na listę National Film Registry. Serwis Rotten Tomatoes przyznał mu wynik 96%^[1].

Premiera filmu z polskim dubbingiem: 5 listopada 2010 roku^[2].

Obsada

Deems Taylor – on sam
Corey Burton – Deems Taylor (głos, 2000)
Leopold Stokowski – on sam
Joyce Coles – kwiat (Dziadek do orzechów)
Marge Champion –
- kwiat (Dziadek do orzechów),
- tańcząca hipopotamica (Taniec godzin)
Walt Disney – Myszka Miki (głos, Uczeń Czarnoksiężnika)
Nigel De Brulier – Yen Sid (Uczeń Czarnoksiężnika)
Hattie Noel – hipopotamica Hiacynta (Taniec godzin)
Tania Riabouchinskaya – hipopotamica Hiacynta (sceny taneczne, Taniec godzin)
Irina Baronowa – tańcząca hipopotamica (Taniec godzin)
Helene Stanley –
- tańcząca hipopotamica (Taniec godzin),
- słonica (Taniec godzin) ,
- Ali Gator (Taniec godzin)
Wilfred Jackson – Czarnobóg (Noc na Łysej Górze)
Julietta Novis – śpiew (głos, Ave Maria)
Westminster Cathedral Choir – chór (głos, Ave Maria)

Fabuła

Film nie posiada liniowej akcji; składa się z siedmiu niezależnych segmentów. Wprowadzeniem jest scena nagrana w Akademii Muzycznej w Filadelfii, w której widać orkiestrę pod batutą Leopolda Stokowskiego, a mistrz ceremonii Deems Taylor opisuje film. Pierwszy segment to Toccata i fuga d-moll Jana Sebastiana Bacha; przedstawia orkiestrę podświetloną na niebiesko i złoto, w miejsce której pojawiają się abstrakcyjne animowane obrazy – wzory, linie, kształty i formacje chmur przesuwające się i przekształcające w rytm muzyki. Drugim segmentem jest Dziadek do orzechów Piotra Czajkowskiego przedstawiający zmianę pór roku od lata do zimy oraz tańce wróżek, kwiatów, grzybów, ryb i liści. Uczeń czarnoksiężnika Paula Dukasa to scena z Myszką Miki jako uczniem czarownika próbującym naśladować magiczne sztuczki swojego mistrza. Święto wiosny Igora Strawinskiego to wizualna historia początków Ziemi i powstania życia obejmująca okres od uformowania planety do wymarcia dinozaurów. Symfonia pastoralna Ludwiga van Beethovena przedstawia mityczny starożytny grecki świat centaurów, satyrów, skrzydlatych koni, amorków i innych postaci mitologii greckiej oraz przyjęcie na cześć boga wina, Dionizosa. Taniec godzin Amilcare Ponchiellego to utrzymywany w konwencji komediowej balet zwierząt – strusi, aligatorów i hipopotamów. Noc na Łysej Górze Modesta Musorgskiego i Ave Maria Franza Schuberta to scena, w której diabeł Czarnobóg przywołuje złe duchy i niespokojne dusze z grobów, po czym zmusza je do latania w powietrzu i tańczenia, dopóki nie zostaje powstrzymany przez dźwięk kościelnego dzwonu. Chór śpiewa Ave Maria, a grupa mnichów w habitach idzie z zapalonymi pochodniami przez las i dociera do ruin katedry.

Spuścizna

W 1999 roku do kin trafiła kontynuacja filmu, Fantazja 2000, nawiązująca do filmu z 1940 roku.

Jeden z segmentów filmu o nazwie Uczeń czarnoksiężnika stworzony na podstawie utworu Paula Dukasa pod tym samym tytułem stał się inspiracją do napisania scenariusza filmu Uczeń czarnoksiężnika z 2010 roku.

Dziadek do orzechów i cztery królestwa (2018) był inspirowany Dziadkiem do orzechów, jednym z segmentów filmu^[3].

W platformowej grze akcji Bonkers (1994), na podst. serialu animowanego Szmergiel, wydanej na konsolę Super NES, Czapka Czarnoksiężnika z Fantazji jest jednym z trzech artefaktów, które musi odzyskać Rysiul Szmergiel^[4]. Yen Sid pojawił w serii gier komputerowych jRPG Kingdom Hearts jako emerytowany strażnik Keyblade’a będący mądrym i potężnym magiem oraz w serii gierze^[5].

Wersja polska

Opracowanie wersji polskiej: SDI Media Polska
Reżyseria: Agnieszka Zwolińska
Dialogi polskie: Barbara Robaczewska
Zgranie wersji polskiej: Shepperton International
Opieka artystyczna: Maciej Eyman
Produkcja polskiej wersji językowej: Disney Character Voices International
Wystąpili:

Wojciech Paszkowski – Deems Taylor
Waldemar Modestowicz – Leopold Stokowski
Kacper Kuszewski – Myszka Miki (Uczeń Czarnoksiężnika)

Źródło:^[2]

Zobacz też

Lista stu najlepszych amerykańskich filmów według AFI
W roku 1995, z okazji stulecia narodzin kina, film znalazł się na watykańskiej liście 45 filmów fabularnych, które propagują szczególne wartości religijne, moralne lub artystyczne^[6]^[7].

Przypisy

↑ Fantasia (1940) [online], Rotten Tomatoes [dostęp 2017-11-23] (ang.).
1 2 Fantasia / Polish cast [online], Charguigou [dostęp 2024-08-30] (ang.).
↑ Max Evry: Disney’s The Nutcracker and the Four Realms Lands Lasse Hallstrom to Direct. Coming Soon, 2016-03-04. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
↑ Scullion 2020 ↓, s. 32.
↑ Hollinger 2006 ↓, s. 59.
↑ Niektóre ważne filmy, czyli tzw. lista watykańska. www.kultura.wiara.pl. [dostęp 2010-05-01].
↑ usccb.org Film and Broadcasting –Vatican Best Films List (ang.).

Bibliografia

Elizabeth Hollinger: “Kingdom Hearts II” Official Strategy Guide. Indianapolis: BradyGames, 2006. ISBN 0-7440-0526-4. (ang.).
Chris Scullion: The SNES Encyclopedia: Every Game Released for the Super Nintendo Entertainment System. Yorkshire: Pen and Sword WHITE OWL, 2020. ISBN 978-1-5267-3784-7. (ang.).

Linki zewnętrzne

Fantazja w bazie IMDb (ang.)
Fantazja w bazie Filmweb

[1] Fantasia (1940) [online], Rotten Tomatoes [dostęp 2017-11-23] (ang.).

[:0-2] 1 2 Fantasia / Polish cast [online], Charguigou [dostęp 2024-08-30] (ang.).

[3] Max Evry: Disney’s The Nutcracker and the Four Realms Lands Lasse Hallstrom to Direct. Coming Soon, 2016-03-04. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).

[CITEREFScullion202032-4] Scullion 2020 ↓, s. 32.

[CITEREFHollinger200659-5] Hollinger 2006 ↓, s. 59.

[6] Niektóre ważne filmy, czyli tzw. lista watykańska. www.kultura.wiara.pl. [dostęp 2010-05-01].

[7] usccb.org Film and Broadcasting –Vatican Best Films List (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Produkcje Walt Disney Animation Studios	Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków (1937) Pinokio (1940) Fantazja (1940) Dumbo (1941) Bambi (1942) Saludos Amigos (1942) Trzej Caballeros (1945) Make Mine Music (1946) Figle i androny (1947) Kolorowe melodie (1948) Przygody Ichaboda i Pana Ropucha (1949) Kopciuszek (1950) Alicja w Krainie Czarów (1951) Piotruś Pan (1953) Zakochany kundel (1955) Śpiąca królewna (1959) 101 dalmatyńczyków (1961) Miecz w kamieniu (1963) Księga dżungli (1967) Aryskotraci (1970) Robin Hood (1973) Przygody Kubusia Puchatka (1977) Bernard i Bianka (1977) Lis i Pies (1981) Taran i magiczny kocioł (1985) Wielki mysi detektyw (1986) Oliver i spółka (1988) Mała Syrenka (1989) Bernard i Bianka w krainie kangurów (1990) Piękna i Bestia (1991) Aladyn (1992) Król lew (1994) Pocahontas (1995) Dzwonnik z Notre Dame (1996) Herkules (1997) Mulan (1998) Tarzan (1999) Fantazja 2000 (1999) Dinozaur (2000) Nowe szaty króla (2000) Atlantyda. Zaginiony ląd (2001) Lilo i Stich (2002) Planeta skarbów (2002) Mój brat niedźwiedź (2003) Rogate ranczo (2004) Kurczak Mały (2005) Rodzinka Robinsonów (2007) Piorun (2008) Księżniczka i żaba (2009) Zaplątani (2010) Kubuś i przyjaciele (2011) Ralph Demolka (2012) Kraina lodu (2013) Wielka szóstka (2014) Zwierzogród (2016) Vaiana: Skarb oceanu (2016) Ralph Demolka w internecie (2018) Kraina lodu II (2019) Raya i ostatni smok (2021) Nasze magiczne Encanto (2021) Dziwny świat (2022) Życzenie (2023) Vaiana 2 (2024) Zwierzogród 2 (2025)
Produkcje Walt Disney Pictures	O smoku, który nie chciał walczyć (1941) Victory Through Air Power (1943) Pieśń Południa (1946) So Dear to My Heart (1949) Mary Poppins (1964) Gałki od łóżka i kije od miotły (1971) Pete’s Dragon (1977) Kto wrobił królika Rogera? (1988) Miasteczko Halloween (1993) Jakubek i brzoskwinia olbrzymka (1996) Dżungla (2006) Zaczarowana (2007)
Produkcje DisneyToon Studios	Kacze opowieści. Poszukiwacze zaginionej lampy (1990) Goofy na wakacjach (1995) Doug Zabawny (1999) Tygrys i przyjaciele (2000) Wakacje. Żegnaj szkoło (2001) Piotruś Pan: Wielki powrót (2002) Księga dżungli 2 (2003) Prosiaczek i przyjaciele (2003) Pupilek (2004) Kubuś i Hefalumpy (2005) Tarzan 2: Początek legendy (2005) Bambi II (2006) Mój brat niedźwiedź 2 (2006) Lis i Pies 2 (2006) Samoloty (2013) Samoloty 2 (2014)