Farerska Partia Socjaldemokratyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Partia Socjaldemokratyczna
Javnaðarflokkurin
Państwo  Wyspy Owcze
Skrót JF
Lider Aksel V. Johannesen
Data założenia 25 września 1925
Adres siedziby Niels Finsensgøta 14
FO-100 Tórshavn
Ideologia polityczna socjaldemokracja
unionizm
Członkostwo
międzynarodowe
SAMAK
Młodzieżówka Sosialistisk Ung
Barwy      czerwony
Obecni posłowie
7 / 33

1 / 2
http://www.j.fo/
Wyspy Owcze
Godło Wysp Owczych
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Wysp Owczych

Farerska Partia Socjaldemokratyczna (far. Føroyski Javnaðarflokkurin, IPA: ˈførɪskɪ ˈjaunɛaːrˌflɔkʊrɪn, w skrócie: far. Javnaðarflokkurin) - partia polityczna, działająca na Wyspach Owczych. Reprezentuje ona poglądy socjaldemokratyczne[1]. Uznaje także konieczność unii z Danią, jednak opowiada się za szeroką autonomią archipelagu[1]. Partia posługuje się barwą czerwoną oraz logiem przedstawiającym białą różę na czerwonym tle.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Atli Dam, przewodniczący partii w latach 1972-93
Jóannes Eidesgaard, przewodniczący partii w latach 1996 - 2011 i premier o 2004 do 2008
Aksel V. Johannesen przewodniczący partii od 2011 roku, premier Wysp Owczych od 2015
Henrik Old od 2015 minister Transportu, Infrastruktury i Pracy

Początki Partii Socjaldemokratycznej miały miejsce w roku 1925. 25 września założono Socjaldemokratyczny Związek Południowego Streymoy (far. Suðurstreymoyar Javnaðarfelag), powstały na skutek połączenia Socjalistycznej Unii Młodych (far. Socialistisk Ungdomsforbund) oraz Unii Pracy Tórshavn (far. Havnar Arbeiðsmannafelag, duń. Thorshavn Arbejderforening). Prezesem tego związku okrzyknięto Maurentiusa Viðsteina. Niewiele później do tego związku przyłączyła się partia Froðbiar Sóknar Javnaðarfelag, z Tvøroyri, założona przez późniejszego premiera i prezesa Javnaðarflokkurin Petura Mohr Dama. W roku 1926 partia sprecyzowała swój program polityczny, zawierając go w jedenastu punktach[2].

24 maja 1927 roku opublikowano pierwszy numer wydawanego przez partię czasopisma Føroya Social Democrat, którego nazwę zmieniono później na Sosialurin. Gazeta osiągała największy nakład spośród wszystkich na archipelagu. Partia była właścicielem czasopisma do 2006 roku, kiedy przejął je producent multimedialny Miðlahúsið, zrzeszający między innymi telewizję Wysp Owczych[2].

23 stycznia 1928 roku Javnaðarflokkurin wzięła udział w swoich pierwszych wyborach parlamentarnych. Był to sukces dla nowej, rozwijającej się partii, otrzymali oni 671 głosów, czyli ponad 10% spośród wszystkich, ważnych[3], a ich politycy zasiedli na dwóch, z dwudziestu trzech miejsc w lokalnym parlamencie, pierwszymi posłami zostali Petur Mohr Dam oraz Maurentius Viðstein[2]. W 1936 nastąpiła reforma, i do zajęcia w parlamencie zostały stworzone 24 miejsca, z których cztery trafiły w ręce polityków Partii Socjaldemokratycznej[3]. Od tamtej pory liczba parlamentarzystów Javnaðarflokkurin waha się niewielkimi skokami pomiędzy pięcioma a ośmioma miejscami w Løgtingu.

W roku 1948 na Wyspach Owczych wprowadzono Zasadę Samostanowienia, za którą mocno optowała Farerska Partia Socjaldemokratyczna. Po jej wprowadzeniu politycy partii po raz pierwszy weszli w skład farerskiego rządu, jednak już w 1950 koalicję rozwiązano, a Javnaðarflokkurin na szansę współrządzenia czekała do roku 1958, kiedy wygrała osiem miejsc w lokalnym parlamencie. Petur Mohr Dam został premierem, a Farerska Partia Socjaldemokratyczna stanęła na czele koalicji z Partią Unii oraz Partią Samostanowienia[2].

Lata 60. to dla partii okres zmian. W 1965 utworzono młodzieżówkę Sosialistiskt Ungmannafelag. Petur Mohr Dam zmarł 8 listopada 1968 roku w Tórshavn. Wydarzenie to sprawiło, że Javnaðarflokkurin potrzebowała nowego prezesa. Szybkie poszukiwania sprawiły, że późniejsi kandydaci nie utrzymywali się zbyt długo na swoim stanowisku, Einar Fróvin Waag (1968-69), Jákup Frederik Øregaard (1969-72). Dopiero syn zmarłego prezesa Atli Dam zorganizował na nowo partię i sprawował swą funkcję w latach 1972-1993. Była to jedna z niewielu osób, które zostały wybrane trzykrotnie na posadę szefa rządu. Od 1958 roku Partia Socjalistyczna weszła w skład większości koalicji rządzących[2].

W latach 90. funkcję prezesa w latach 1993-1996 objęła Marita Petersen, później zaś od 1996 Jóannes Eidesgaard[2]. Partia zwyciężyła w wyborach w 2004 roku, a Eidesgaard został premierem do kolejnych wyborów w roku 2008[3]. W 2011 roku kolejnym prezesem partii został Aksel V. Johannesen, który od 1 września 2015 roku jest także premierem archipelagu po wygranych wyborach 2015. Partia Socjaldemokratyczna należy do SAMAK, organizacji zrzeszającej socjaldemokratyczne ugrupowania z całej Skandynawii[2].

Program[edytuj | edytuj kod]

Program partii opiera się na trzech fundamentalnych wartościach wartościach[4]:

  • wolność
  • równość
  • braterstwo

Partia Socjaldemokratyczna stawia rozwój społeczeństwa poprzez edukację. Dobrze wyedukowane społeczeństwo ma być głównym warunkiem silnej biznesowej społeczności[4]. Jednocześnie partia wspiera rozwój zrównoważony i ochronę środowiska przyrodniczego oraz zasobów naturalnych. Javnaðarflokkurin uważa także, że jednym z fundamentów społeczeństwa powinno być równouprawnienie płciowe na rynku pracy oraz w rodzinie[4]. Współczesna polityka rodzinna powinna uwzględniać możliwość połączenia życia rodzinnego z pracą. Oboje rodzice powinni mieć możliwość zagwarantowania swoim dzieciom dobrego startu w przyszłość[4].

Wyspy Owcze powinny dążyć do utrzymania pozycji jednego z najlepiej rozwiniętych społeczeństw świata. Powinny zaakceptować procesy globalizacji, jednocześnie dążąc do utrzymania swojej tożsamości i narodowej charakterystyki wśród innych społeczeństw świata[4]. W zglobalizowanym świecie Wyspy Owcze powinny dążyć do rozwoju demokratyzacji na swoim terenie.

Partia uważa, że społeczeństwo w przyszłości powinno opierać się na równości, bezpieczeństwie społecznym oraz równych możliwościach edukacyjnych oraz zawodowych dla każdego jego członka[4].

Organizacja Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Przewodniczący[5]:

Wiceprzewodniczący[5]:

Przewodniczący regionów[5]:

Przewodniczący Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Następujące osoby sprawowały funkcję przewodniczącego Partii Socjaldemokratycznej[2]:

Premierzy Wysp Owczych z ramienia partii[edytuj | edytuj kod]

Następujące osoby z Partii Socjaldemokratycznej sprawowały funkcję premiera Wysp Owczych[2]:

Obecni parlamentarzyści Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie wybory odbyły się na Wyspach Owczych 1 września 2015 roku[6]. Partia Socjaldemokratyczna uzyskała w nich 25,1% głosów, co dało jej osiem mandatów w Løgtingu, czyli o dwa więcej względem poprzednich wyborów[6]. Ostatecznie Sonja Jógvansdóttir opuściła partię i została posłem niezrzeszonym[7], więc lista posłów obecnie sprawujących urząd z ramienia Javnaðarflokkurin przedstawia się następująco[8]:

Obecni ministrowie z ramienia Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Po wyborach z 2015 roku następujący ministrowie zostali wybrani z ramienia partii Javnaðarflokkurin[9]:

Poparcie w wyborach[edytuj | edytuj kod]

Wybory parlamentarne[edytuj | edytuj kod]

Wyniki Partii Socjaldemokratycznej w wyborach parlamentarnych przedstawiały się następująco[2][3]:

Wybory Løgting Folketing
Głosy Mandaty Głosy Mandaty
Liczba  % +/– Liczba +/– Liczba  % +/– Liczba +/–
1928 671 10,6 (3.)
2 / 23
1929 2 780 44,4 (2.)
0 / 1
1932 (F) 825 10,5 (3.) Decrease2.svg 0,1
2 / 21
Steady2.svg 677 9,9 (3.) Decrease2.svg 34,5
0 / 1
Steady2.svg
1935 1 717 25,9 (3.) Increase2.svg 16,0
0 / 1
Steady2.svg
1936 1 891 24,0 (3.) Increase2.svg 15,4
6 / 24
Increase2.svg 4
1939 1 353 21,5 (3.) Decrease2.svg 4,4
0 / 1
Steady2.svg
1940 2 012 23,9 (3.) Decrease2.svg 0,1
6 / 24
Steady2.svg
1943 (F) 1 919 28,3 (3.) Increase2.svg 4,4
5 / 25
Decrease2.svg 1 1 385 19,4 (3.) Decrease2.svg 2,1
0 / 1
Steady2.svg
1945 (F) 3 005 22,8 (3.) Decrease2.svg 5,5
6 / 25
Increase2.svg 1 2 521 29,2 (2.) Increase2.svg 9,8
0 / 1
Steady2.svg
1946 3 705 28,1 (3.) Increase2.svg 5,3
4 / 18
Decrease2.svg 2
1947 1 990 20,5 (3.) Decrease2.svg 8,7
0 / 2
Steady2.svg
1950 (F) 2 605 22,4 (3.) Decrease2.svg 5,7
6 / 25
Increase2.svg 2 1 394 38,6 (2.) Increase2.svg 18,1
1 / 2
Increase2.svg 1
1953 (kwi) 1 501 44,6 (2.) Increase2.svg 6,0
1 / 2
Steady2.svg
1954 2 518 19,8 (4.) Decrease2.svg 2,6
5 / 27
Decrease2.svg 1
1957 1 963 28,6 (3.) Decrease2.svg 16,0
0 / 2
Decrease2.svg 1
1958 3 589 25,8 (1.) Increase2.svg 6,0
8 / 30
Increase2.svg 3
1960 3 712 34,2 (1.) Increase2.svg 5,6
1 / 2
Increase2.svg 1
1962 4 161 27,5 (1.) Increase2.svg 1,7
8 / 29
Steady2.svg
1964 4 133 39,3 (1.) Increase2.svg 5,1
1 / 2
Steady2.svg
1966 (F) 4 751 27,0 (1.) Decrease2.svg 0,5
7 / 26
Decrease2.svg 1 3 864 36,6 (1.) Decrease2.svg 2,7
1 / 2
Steady2.svg
1968 4 051 32,5 (2.) Decrease2.svg 4,1
1 / 2
Steady2.svg
1970 4 916 27,2 (1.) Increase2.svg 0,2
7 / 26
Steady2.svg
1971 4 170 31,8 (1.) Decrease2.svg 0,7
1 / 2
Steady2.svg
1973 3 772 28,6 (1.) Decrease2.svg 3,2
1 / 2
Steady2.svg
1974 5 125 25,8 (1.) Decrease2.svg 1,4
7 / 26
Steady2.svg
1975 4 112 29,7 (1.) Increase2.svg 1,1
1 / 2
Steady2.svg
1977 3 681 22,5 (2.) Decrease2.svg 7,2
1 / 2
Steady2.svg
1978 5 062 22,3 (2.) Decrease2.svg 3,5
8 / 32
Increase2.svg 1
1979 4 435 23,7 (2.) Increase2.svg 1,2
1 / 2
Steady2.svg
1980 5 043 21,7 (2.) Decrease2.svg 0,6
7 / 32
Decrease2.svg 1
1981 4 070 24,5 (2.) Increase2.svg 0,8
1 / 2
Steady2.svg
1984 (F) 5 879 23,4 (1.) Increase2.svg 1,7
8 / 32
Increase2.svg 1 4 317 23,5 (3.) Decrease2.svg 1,0
0 / 2
Decrease2.svg 1
1987 5 486 24,7 (2.) Increase2.svg 1,2
1 / 2
Increase2.svg 1
1988 (F) 6 233 21,6 (1.) Decrease2.svg 1,9
7 / 32
Decrease2.svg 1 4 861 21,2 (3.) Decrease2.svg 3,5
0 / 2
Decrease2.svg 1
1990 (F) 7 805 27,5 (1.) Increase2.svg 5,9
10 / 32
Increase2.svg 3 4 835 27,0 (1.) Increase2.svg 5,8
1 / 2
Increase2.svg 1
1994 (F) 3 918 15,4 (3.) Decrease2.svg 12,1
5 / 32
Decrease2.svg 5 3 729 19,4 (3.) Decrease2.svg 7,6
0 / 2
Decrease2.svg 1
1998 (F) 6 063 21,9 (2.) Increase2.svg 6,5
7 / 32
Increase2.svg 2 4 689 22,7 (2.) Increase2.svg 3,3
1 / 2
Increase2.svg 1
2001 6 187 23,4 (3.) Increase2.svg 0,7
0 / 2
Decrease2.svg 1
2002 6 378 20,9 (3.) Decrease2.svg 1,0
7 / 32
Steady2.svg
2004 6 921 21,8 (2.) Increase2.svg 0,9
7 / 32
Steady2.svg
2005 5 518 22,2 (3.) Decrease2.svg 1,2
0 / 2
Steady2.svg
2007 4 702 20,4 (4.) Decrease2.svg 1,8
0 / 2
Steady2.svg
2008 6 018 19,3 (4.) Decrease2.svg 2,5
6 / 33
Decrease2.svg 1
2011 (F) 5 428 17,8 (4.) Decrease2.svg 1,5
6 / 33
Decrease2.svg 1 4 328 21,0 (2.) Increase2.svg 0,6
1 / 2
Increase2.svg 1
2015 (F) 8 093 25,1 (1.) Increase2.svg 7,3
8 / 33
Increase2.svg 2 5 666 24,3 (2.) Increase2.svg 3,3
1 / 2
Steady2.svg

Wybory samorządowe[edytuj | edytuj kod]

Wyniki Partii Socjaldemokratycznej w wyborach samorządowych przedstawiały się następująco[10][11]:

Wybory Rady gmin
Głosy Mandaty
 % +/– Liczba +/–
1996
33 / 277
2000 16,2
34 / 272
Increase2.svg 1
2004 20,7 Increase2.svg 4,5
42 / 220
Increase2.svg 8
2008 23,6 Increase2.svg 2,9
34 / 210
Decrease2.svg 8
2012 24,9 Increase2.svg 1,3
25 / 203
Decrease2.svg 9

Przypisy

  1. a b Appendix II: Overview of the political parties in the Nordic countries. W: Christina Bergqvist, i inni: Equal Democracies?: Gender and Politics in the Nordic Countries. Oslo: Scandinavian University Press, 1999, s. 318. ISBN 82-00-12799-0. [dostęp 2015-10-18]. (ang.)
  2. a b c d e f g h i j History (ang.). Javnaðarflokkurin. [dostęp 2015-10-18].
  3. a b c d Election for the Faroese Parlament by districts and parties (ang.). Hagstova. [dostęp 2015-10-18].
  4. a b c d e f The Faroe Islands for all – society is humanity (ang.). Javnaðarflokkurin. [dostęp 2015-10-18].
  5. a b c Starvsnevnd (far.). Javnaðarflokkurin. [dostęp 2015-10-18].
  6. a b Løgtingsval 1. september 2015 (far.). Kringvarp Føroya. [dostęp 2015-10-18].
  7. Leivur Frederiksen: Sonja J. Jógvansdóttir farin úr Javnaðarflokkinum (far.). Kringvarp Føroya, 2015-09-16. [dostęp 2015-10-18].
  8. Tingmenn (far.). Løgting. [dostęp 2015-10-18].
  9. Ministers (ang.). Landsstýrið. [dostęp 2015-10-18].
  10. Valúrslit (far.). Kringvarp Føroya. [dostęp 2015-10-18].
  11. Kommunufrágreiðingar. W: Frágreiðing um kommunurnar. Helge Justinussen (red.). T. I. Cz. 2. Tórshavn: Føroya landsstýri, czerwiec 1998, s. 16-456. ISBN 99918-3-044-8. [dostęp 2015-10-18]. (far.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]