Favorinos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Favorinus z Arelate)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Favorinos
Data i miejsce urodzenia ok. 80 Arelatum
Data i miejsce śmierci ok. 160
Zawód sofista, filozof, retor
Narodowość galijska
Język greka
Obywatelstwo Cesarstwo Rzymskie
Okres I - II wiek
Gatunki retoryka
Ważne dzieła Pantodape Historia

Favorinos (łac. Favorinus, stgr. Φαβωρῖνος / Φαβορῖνος, ur. ok. 80 w Arelatum, zm. ok. 160) – galijski filozof, sofista i retor, działający w starożytnym Rzymie.

Flawiusz Filostrat napisał, że Favorinos był człowiekiem trzech paradoksów: Galem żyjącym jak Hellen, eunuchem oskarżonym o cudzołóstwo, osobą kłócącą się z cesarzem, która mimo to przeżyła.

Życiorys[edytuj]

Favorinos urodził się w Arelatum w Gallii Narbonensis jako obojnak, miał wysoki eunuchoidalny głos oraz nigdy nie miał zarostu. W Marsylii kształcił się w gramatyce i być może w retoryce. Następnie w latach ok. 96-100 brał udział w wykładach Diona Chryzostoma i Epikteta. Podczas podróży do Grecji nawiązał przyjaźń z Plutarchem, z którym rywalizował w liczbie skomponowanych utworów. W latach ok. 105-107 mieszkał w Atenach, następnie powrócił do Rzymu. Ponownie przebywał w Atenach w latach 20-tych II wieku, gdzie pełnił funkcję kierownika szkoły filozoficznej. Jego nieformalnym uczniem był Herod Attyk. Podczas podróży do Jonii, popierany przez Efez, rozpoczął rywalizację z Polemonem z Laodycei, który był popierany przez Smyrnę, spór ten doprowadził do podzielenia środowiska sofistów. Przebywał w Skazany w latach 133-138 na wygnanie z powodu oskarżenia o cudzołóstwo przez nieznanego z nazwiska konsula rzymskiego oraz odmowy przyjęcia funkcji archiereusa w concilium Galliae Narbonensis, przebywał na wyspie Chios. Po powrocie z wygnania na stałe zamieszkał w Rzymie. Prowadził życie na wysokim poziomie: był przyjmowany na dworze cesarskim, organizował uczty literackie, miał wielu uczniów i przyjaźnił się wieloma intelektualistami, w lecie przebywał w Antium i Ostii. Zmarł ok. 160.

Uczniami Favorinosa byli Aleksander Peloplaton, prokonsul Gaius Asinius Quadratus Protimus oraz Demetriusz z Aleksandrii.

Twórczość[edytuj]

Favorinos wygłaszał mowy improwizowane, również na mniej poważne tematy, które uważał za istotne dla ćwiczenia umysłu (pochwała Tersitesa, pochwała gorączki, mowa po grecku o astrologach i chaldejczykach). W jego mowach charakterystyczne były rytm, ton głosu oraz spojrzenie, natomiast epilogi jego mów (zwane przez niego samego „odami”) wygłaszane były nieomal śpiewem.

Nie zachowały się żadne dzieła filozoficzne. Zachowały się dwa utwory retoryczne we fragmentach (Mowa Koryntyjska, O losie) oraz jeden w całości odnaleziony w Bibliotece Watykańskiej na odwrocie papirusu z Marmaryki[1][2] O wygnaniu.

Upamiętnienie[edytuj]

Już za życia pomniki jego osoby znajdowały się w salach bibliotek korynckich i ateńskich, które zostały usunięte po skazaniu Favorinosa na wygnanie przez cesarza Hadriana.

Przypisy

  1. The Editors of Encyclopædia Britannica: Favorinus Roman philosopher and orator (ang.). Encyclopædia Britannica. [dostęp 2016-03-06].
  2. Tepedino Guerra, Favorino di Arelate. L'esilio (Pap. Vat. Gr. 11 verso) (Testi e commenti 20) (Tepedino Guerra, Adele) (ang.). Leuven Database of Ancient Books. [dostęp 2016-03-06].

Bibliografia[edytuj]

  • Paweł Janiszewski, Krystyna Stebnicka, Elżbieta Szabat: Sofiści i retorzy greccy w cesarstwie rzymskim (I-VII w.). Słownik biograficzny. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011, s. 178-179. ISBN 978-83-235-0687-4.