Febe (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Febe (Phoebe)
Zdjęcie Febe przekazane przez sondę Cassini,u góry widoczny krater Jason.
Zdjęcie Febe przekazane przez sondę Cassini,
u góry widoczny krater Jason.
Planeta Saturn
Odkrył W. H. Pickering
Data odkrycia 17 marca 1899/16 sierpnia 1898
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 12 947 918[1] km
Mimośród 0,1634[1]
Perycentrum 10 832 000 km
Apocentrum 15 064 000 km
Okres obiegu 548,02[1] d
Nachylenie do płaszczyzny Laplace’a 175,243[1]°
Długość węzła wstępującego 241,086[1]°
Argument perycentrum 342,500[1]°
Anomalia średnia 53,038[1]°
Własności fizyczne
Wymiary 218,8 × 217 × 203,6[2] km
Masa (8,292 ± 0,010) × 1018[2] kg
Średnia gęstość 1,638 ± 0,033[2] g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 0,038–0,050[2] m/s2
Prędkość ucieczki 0,10 km/s
Okres obrotu wokół własnej osi 0,387 d
Albedo 0,06
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
16m
Temperatura powierzchni 75 K

Febe (Phoebe, Saturn IX) – dziewiąty pod względem wielkości księżyc Saturna, odkryty w 1899 roku przez Williama Pickeringa na zdjęciach wykonanych w 1898 roku. Był to pierwszy satelita odkryty metodą fotograficzną, a także do 2000 roku najdalej położony od Saturna poznany jego księżyc. Jego nazwa pochodzi od Fojbe (Febe), która była tytanidą w mitologii greckiej.

Orbita[edytuj]

Febe jest największym księżycem nieregularnym Saturna, krąży od niego czterokrotnie dalej niż najbliższy z większych satelitów – Japet. Należy do tzw. grupy nordyckiej nieregularnych satelitów Saturna, poruszających się ruchem wstecznym po wydłużonych orbitach. Nie jest ona związana pływowo, jak bardziej wewnętrzne satelity planety. Okrążenie Saturna zajmuje Febe 18 miesięcy, podczas gdy jeden obrót dookoła własnej osi trwa tylko 9 godzin.

Budowa[edytuj]

Krater Jason na zdjęciu z sondy Cassini

Średni promień Febe to 106,5 kilometrów[2], co stanowi ok. 1/16 promienia ziemskiego Księżyca. Temperatura powierzchni (jednej z najciemniejszych w Układzie Słonecznym) wynosi -198°C. Pokrywają ją duże kratery, największe z nich mają ponad 80 km średnicy i zbocza wysokie na kilkanaście kilometrów. Jason, największy krater na Febe, ma średnicę 101 km[3].

Febe zbudowana jest w ok. 50% ze skał, zawiera ich o wiele więcej niż typowe księżyce Saturna.

Powyższe cechy budowy i orbity wskazują, że Febe może być centaurem (są to planetoidy krążące wokół Słońca pomiędzy Saturnem a Neptunem), złapanym w pole grawitacyjne planety.

Obrazy przesłane przez sondę Cassini pokazały, że warstwa ciemnego materiału jest stosunkowo cienka i już 300-500 m pod powierzchnią znajdują się duże pokłady lodu wodnego. Pył, wybity z powierzchni księżyca przez uderzenia meteorytów, może osiadać na sąsiednich małych satelitach, a także na większych Hiperionie i Japecie (wyjaśniałoby to niezwykłą kontrastowość na jego powierzchni).

Pierścień[edytuj]

W październiku 2009 roku poinformowaniu o odkryciu wielkiego, ale bardzo słabego pierścienia Febe, wewnątrz którego znajduje się orbita księżyca[4].

Przeloty sond kosmicznych w pobliżu Febe[edytuj]

  • październik 1981 – Voyager 2 – przelot w odległości 2,2 mln km
  • 11 czerwca 2004 – Cassini – przelot w odległości 2068 km

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Planetary Satellite Mean Orbital Parameters (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2013-08-23. [dostęp 2016-02-21].
  2. a b c d e P.C. Thomas. Sizes, shapes, and derived properties of the saturnian satellites after the Cassini nominal mission. „Icarus”. 208 (1), s. 395-401, lipiec 2010. DOI: 10.1016/j.icarus.2010.01.025 (ang.). 
  3. Nazwane kratery na Febe (ang.). W: Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS, NASA. [dostęp 2016-02-21].
  4. Odkryto nowy olbrzymi pierścień Saturna. W: Astronomia.pl [on-line]. 2009-10-07. [dostęp 2016-02-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-30)].

Linki zewnętrzne[edytuj]