Feliks Tych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Feliks Tych
Data i miejsce urodzenia 31 lipca 1929
Warszawa
Data i miejsce śmierci 17 lutego 2015
Warszawa
Zawód historyk
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Feliks Tych (ur. 31 lipca 1929 w Warszawie, zm. 17 lutego 2015 w Warszawie[1]) – polski historyk i publicysta, badacz Holocaustu i ruchu robotniczego, biografista, w latach 1995–2006 dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Życiorys[edytuj]

Grób historyka Feliksa Tycha (1929-2015) na Cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie

Urodził się w Warszawie w rodzinie żydowskiej, jako najmłodszy z dziewięciorga rodzeństwa. Dzieciństwo spędził w Radomsku, gdzie jego ojciec posiadał fabryczkę wyrobów metalowych. Tam do wybuchu II wojny światowej uczęszczał do polskiej szkoły powszechnej. Okres okupacji niemieckiej spędził w radomszczańskim getcie, a od połowy 1942 ukrywany był dzięki pomocy polskich rodzin, m.in. Janusza Durko. W czasie Holocaustu zginęli jego rodzice (zamordowani w obozie zagłady w Treblince) i część rodzeństwa wraz z ich rodzinami.

W 1948 rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, po których ukończeniu otrzymał stypendium na studia podyplomowe na Uniwersytecie Moskiewski. W 1955 doktoryzował się na podstawie pracy na temat rewolucji 1905 roku w Królestwie Polskim. W 1956 rozpoczął pracę w Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, gdzie był także członkiem Rady Naukowej Instytutu. W 1968 na fali antysemickiej nagonki, będącej efektem wydarzeń marcowych, został zwolniony z pracy. Od 1970 profesor nadzwyczajny, a od 1982 profesor zwyczajny, w latach 1971–1987 pracował w Centralnym Archiwum Komitetu Centralnego PZPR[2], skąd został usunięty z przyczyn politycznych. Od 1990 wykładał kolejno na uniwersytetach w Getyndze, Darmstadt, Fryburgu, Zentrum für Antisemitismusforschung Uniwersytetu Technicznego w Berlinie i Franz-Rosenzweig-Gastprofessur Uniwersytetu w Kassel. W 1990 został laureatem Austriackiej Nagrody Państwowej im. Victora Adlera.

W latach 1944–1948 był członkiem ZWM, w 1948 należał do PPR i od 1948 do PZPR[3].

Należał do Komitetu Redakcyjnego Polskiego Słownika Biograficznego, był również wieloletnim redaktorem naczelnym kwartalnika Z Pola Walki (od pierwszego numeru pisma w 1958 do 1971 - łącznie przez 54 numery)[4] oraz Słownika biograficznego działaczy polskiego ruchu robotniczego[5].

Był członkiem zarządu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce[6] i członkiem Rady Muzeum Historii Żydów Polskich.

Był żonaty z Lucyną, córką Jakuba Bermana[7], z którą miał jednego syna[8].

Zmarł w Warszawie. 20 lutego 2015 został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej[8].

Publikacje[edytuj]

Facing the Nazi genocide (Metropol Verlag, 2004)

Był autorem 5 monografii i 26 tomów publikacji źródłowych. Część z nich ukazała się w przekładach zagranicą (Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Japonia). Autor ponad 300 prac naukowych ogłoszonych w periodykach naukowych oraz edycjach materiałów konferencyjnych w Polsce i za granicą.

Wybrane prace z dziedziny historii ruchu robotniczego:

  • 1963: Problematyka wydawnictw źródłowych z zakresu historii najnowszej
  • 1976: Czwarte powstanie czy pierwsza rewolucja. Lata 1905-1907 na ziemiach polskich
  • 1981: Działalność pierwszych organizacji robotniczych w Żyrardowie
  • 1982: Druga Międzynarodówka (1889-1914) wobec kwestii narodowej
  • 1982: Socjalistyczna irredenta. Szkice z dziejów polskiego ruchu robotniczego pod zaborami
  • 1983: Encyklopedystyka ruchu robotniczego (historia, stan obecny, perspektywy)
  • 1983: Szkic programu Polskiej Partii Socjalistycznej (maj 1893)
  • 1985: W osiemdziesiątą rocznicę rewolucji 1905-1907
  • 1985: Stan źródeł do dziejów polskiego ruchu robotniczego. Materiały sympozjum zorganizowanego przez Centralne Archiwum KC PZPR 18.II.1983
  • 1986: Historia ruchu a historia jego uczestników. Kilka uwag
  • 1990: Rok 1905 (W cyklu „Dzieje Narodu i Państwa Polskiego”)

Wybrane prace z dziedziny historii Holocaustu:

  • 1999: Długi cień zagłady. Szkice historyczne
  • 2011: Monika Adamczyk-Garbowska i Feliks Tych (red.): Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944-2010

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Zum Tod des polnisch-jüdischen Historikers Feliks Tych (niem.). Jüdische Allgemeine, 17 lutego 2015. [dostęp 2015-02-17].
  2. Tadeusz Rutkowski, Nauki historyczne w Polsce 1944-1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007, s. 248, przyp. 553, ​ISBN 978-83-235-0318-7​.
  3. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 5. ISBN 8322320736.
  4. Z życia Instytutu Ruchu Robotniczego. 25-lecie kwartalnika "Z Pola Walki". Posiedzenie Komitetu Redakcyjnego, w: Z Pola Walki, nr 3/1984, s. 201-207
  5. Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1: A-D, red. nacz. Feliks Tych, Warszawa: "Książka i Wiedza" 1978, s. 4.
  6. Zarząd. W: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce [on-line]. szih.org.pl. [dostęp 2014-11-07].
  7. Anna Sobór-Świderska: Jakub Berman. Biografia komunisty. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2009, s. 492. ISBN 978-83-7629-090-4. (pol.)
  8. a b Feliks Tych (pol.). nekrologi.wyborcza.pl, 19 lutego 2015. [dostęp 2015-02-20].

Bibliografia[edytuj]

  • Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, edycja 3, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1993
  • Tadeusz Rutkowski, Nauki historyczne w Polsce 1944-1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2007, s. 248, przyp. 553.

Linki zewnętrzne[edytuj]