Ferenc Mádl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ferenc Mádl
Ferenc Mádl.jpg
Data i miejsce urodzenia 29 stycznia 1931
Bánd
Data i miejsce śmierci 29 maja 2011
Budapeszt
Prezydent Węgier
Okres od 4 sierpnia 2000
do 5 sierpnia 2005
Poprzednik Árpád Göncz
Następca László Sólyom
Signature of Ferenc Mádl.png
Odznaczenia
Krzyż Wielki z Łańcuchem Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Order za Wybitne Zasługi (Słowenia) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem

Ferenc Mádl (wym. [fɛrɛnts maːdl]; ur. 29 stycznia 1931 w Bánd, zm. 29 maja 2011 w Budapeszcie[1]) – węgierski prawnik, polityk i nauczyciel akademicki, minister, od 4 sierpnia 2000 do 5 sierpnia 2005 prezydent Węgier.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w miejscowości Bánd w komitacie Veszprém. Kształcił się na Uniwersytecie w Peczu, następnie studiował prawo na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa w Budapeszcie (ELTE). Absolwentem tej uczelni został w 1955[2][3]. W 1956 podjął pracę w Węgierskiej Akademii Nauk[3]. Odmówił przystąpienia do partii komunistycznej, dzięki wsparciu węgierskich profesorów uzyskał możliwość kontynuowania nauki. W latach 1961–1963 kształcił się w zakresie prawa międzynarodowego i porównawczego na Uniwersytecie w Strasburgu. W 1964 otrzymał stopień kandydata nauk, obejmując kierownictwo jednego z departamentów akademii. W 1971 został wykładowcą na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa, w 1973 objął stanowisko profesorskie. W 1974 obronił doktorat na Węgierskiej Akademii Nauk, z którą w dalszym ciągu współpracował, otrzymując w 1987 godność członka korespondenta, a w 1993 członka zwyczajnego[2][3]. W 1985 został kierownikiem katedry prawa prywatnego międzynarodowego na ELTE, a w członkiem zarządu UNIDROIT, międzyrządowej organizacji działającej na rzecz unifikacji prawa prywatnego międzynarodowego[3]. Opublikował około 20 pozycji książkowych i 200 artykułów naukowych[4].

Przed 1989 nie angażował się w działalność polityczną. 23 maja 1990 został ministrem bez teki do spraw polityki edukacyjnej i naukowej w rządzie Józsefa Antalla. Funkcję tę pełnił do 22 lutego 1993. Następnie do 15 lipca 1994 sprawował urząd ministra edukacji i kultury w gabinecie tego premiera i jego następcy Pétera Borossa. Później poza pracą naukową był też m.in. przewodniczącym rady dyrektorów fabryki porcelany w mieście Herend[3].

W 1995 Węgierskie Forum Demokratyczne, Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa i Fidesz wystawiły jego kandydaturę na prezydenta. Zdominowany przez postkomunistów parlament poparł jednak ubiegającego się o reelekcję Árpáda Göncza. W kampanii parlamentarnej w 1998 wspierał Fidesz Viktora Orbána, a po jego zwycięstwie dołączył do rządowego komitetu doradczego[3].

6 czerwca 2000 w trzeciej turze głosowania Ferenc Mádl został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta Węgier. Był kandydatem centroprawicowych partii rządzących – Fideszu, Węgierskiego Forum Demokratycznego i Niezależnej Partii Drobnych Posiadaczy[3]. Urząd objął 4 sierpnia 2000, a jego pięcioletnia kadencja zakończyła się 5 sierpnia 2005[5]. Oficjalnie oświadczył wcześniej, że nie będzie ubiegał się o dopuszczalny ponowny wybór. Kontynuował działalność naukową, był również honorowym współprzewodniczącym projektu World Justice Project[3].

Był żonaty z Dalmą Mádl, miał syna.

Wybrane publikacje[edytuj]

  • A deliktuális felelősség a társadalom és a jog fejlődésének történetében (1964)
  • Az Európai Gazdasági Közösség joga (1974)
  • Összehasonlító nemzetközi magánjog (1978)
  • The Law of Transactions (1982)
  • Magyar nemzetközi magánjog és a nemzetközi gazdasági kapcsolatok joga (wspólnie z Lajosem Vékásem, 1985–2004, 8 wydań)
  • A külgazdaság és a nemzetközi beruházások joga (1988)
  • State and Economy in Transformation (1997)
  • EU Integration Process – Enlargement and Institutional Reforms (1997)
  • Az európai örökség útjain (1995)
  • Állam és gazdaság – Forradalom a jog útján a közép- és kelet-európai országokban (1997)
  • Quo vadis, Európa? (2004)

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Przypisy

  1. Ferenc Mádl (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-04-10].
  2. a b Ferenc Mádl (1931–2011) (ang.). jstor.org. [dostęp 2017-04-10].
  3. a b c d e f g h i Ferenc Mádl (hiszp.). cidob.org. [dostęp 2017-04-10].
  4. Ferenc Mádl – Curriculum vitae (ang.). ae-info.org. [dostęp 2017-04-10].
  5. Leaders of Hungary (ang.). zarate.eu. [dostęp 2017-04-10].
  6. M.P. 2001 nr 31 poz. 514
  7. Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2017-04-10].
  8. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.pt, 17 czerwca 2002. [dostęp 2017-04-10].