Fernando Pessoa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fernando Pessoa
Fernando Pessoa
Imiona i nazwisko Fernando António Nogueira Pessoa
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1888 w
Lizbonie
Data i miejsce śmierci 30 listopada 1935 w
Lizbonie
Narodowość portugalska
Język portugalski
Gatunki poezja, esej, dziennik
Ważne dzieła Księga niepokoju, Mensagem
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Fernando Pessoa w Wikicytatach
Strona internetowa

Fernando António Nogueira Pessoa (fon. fyr'nandu py'soa; ur. 13 czerwca 1888 w Lizbonie, zm. 30 listopada 1935) – portugalski poeta, pisarz, krytyk literacki, tłumacz, filozof, przedstawiciel modernizmu, uważany za jedną z najbardziej znaczących osobowości literackich XX wieku i jednego z największych poetów języka portugalskiego, który pisał równocześnie także w języku angielskim i francuskim. Publikował wiersze pod własnym nazwiskiem oraz kilkunastoma heteronimami, m.in. Alberto Caeiro, Ricardo Reis, Álvaro de Campos, Bernardo Soares.

W wieku pięciu lat został osierocony przez ojca, a jego matka wyszła ponownie za mąż. Jego ojczymem został portugalski konsul w Durbanie. W Afryce Południowej Pessoa mieszkał do siedemnastego roku życia. W 1905 wrócił do Lizbony i przez 30 lat prawie jej nie opuszczał. Razem z Almedą Negreirosem i Mário de Sá Carneiro założył, ważne dla współczesnej literatury portugalskiej, pismo literackie "Orpheu". Tworzył poezję w stylu i manierze wielu fikcyjnych, stworzonych przez siebie, poetów, których nazywał heteronimami. Z każdym nazwiskiem, którymi sygnował publikacje, skojarzone były cechy konkretnej osoby z przypisaną jej datą urodzin, wyglądem, temperamentem, poglądami literackimi i wyznawaną filozofią. I tak, Álvaro de Campos był inżynierem i nihilistą, Ricardo Reis - lekarzem i monarchistą, Alberto Caeiro - obserwatorem natury, Bernard Soares - księgowym - introwertykiem. Niezależnie od heteronimów, Pessoa publikował wiersze również pod własnym nazwiskiem.

Pomnik Pessoi przed kawiarnią A Brasileira w dzielnicy Chiado, Lizbona.

W 1988 prochy poety przeniesiono do klasztoru Hieronimitów w Belém (dzielnica Lizbony).

Wiele jego prac zostało opublikowanych w czasopismach literackich, m.in. w redagowanym przez samego Pessoę piśmie literackim "Athena", "Contemporanea" i w wydawanym w Coimbrze magazynie "Presença". Jedyną publikacją książkową wydaną za życia poety było Mensagem (Przesłanie). Dzieło, które wielu krytyków uważa za opus magnum pisarza, opublikowane pod heteronimem Bernardo Soares, Livro do Desassossego (Księga Niepokoju) zostało wydane dopiero w roku 1982, prawie 50 lat po śmierci autora. Pessoa znany jest przede wszystkim jako poeta. Wiersze każdego z heteronimów mają różnorodną poetykę i krytycy nie są zgodni, które z nich należy uznać za najwybitniejsze.

Na jego twórzczość duży wpływ miała znajomośc z Aleisterem Crowley`em[1].

  1. PASI, Marco (2002), "The Influence of Aleister Crowley on Fernando Pessoa's Esoteric Writings", The Magical Link 9 (5): 4–11.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Fernando Pessoa

  • Mensagem (1934) - Przesłanie (wyd. pol. 2006)
  • Primeiro Fausto
  • Cancioneiro

Alberto Caeiro

  • Ficções do Interlúdio

Bernardo Soares

Przewodnik[edytuj | edytuj kod]

Pessoa w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Jego książki na język polski tłumaczyli m.in. Janina Z. Klawe, Wojciech Charchalis, Michał Lipszyc i Henryk Siewierski. Na temat pisarza i jego dzieł wielokrotnie pisali Urszula Kozioł i Janusz Drzewucki. W 2013 roku Literatura na świecie poświęciła twórczości Pessoi cały numer (nr 03-04/2013 (500-501)).

Pessoa w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Portugalski noblista José Saramago poświęcił Pessoi powieść Rok śmierci Ricardo Reisa, a bohater powieści Nocny pociąg do Lizbony autorstwa Paula Merciera czyta w trakcie podróży do Portugalii Księgę niepokoju.

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Fernando Pessoa
Commons in image icon.svg