Fiorella Mannoia
 Mannoia podczas koncertu w 2009 roku | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Instrumenty |
wokal |
| Gatunki | |
| Zawód |
piosenkarka, autorka tekstów |
| Aktywność |
1968–obecnie |
| Wydawnictwo |
Carisch, RCA Italiana, CGD, Ariston, DDD, Epic, Sony, Columbia |
| Odznaczenia | |
| Order Zasługi Republiki Włoskiej | |
| Strona internetowa | |
Fiorella Mannoia (ur. 4 kwietnia 1954 w Rzymie) – włoska piosenkarka i autorka tekstów, uznawana za jedną z najważniejszych wokalistek włoskiej muzyki popularnej. Karierę muzyczną rozpoczęła w 1968 roku, zyskując rozgłos w latach 80. XX wieku. Jest wielokrotną laureatką nagrody Targa Tenco – najbardziej prestiżowego wyróżnienia we włoskiej muzyce autorskiej[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Dzieciństwo i kariera filmowa
[edytuj | edytuj kod]Fiorella Mannoia urodziła się w Rzymie jako córka włoskiego kaskadera filmowego Luigiego Mannoi[2][3]. Jej ojciec pochodził z Sycylii, a matka z regionu Marche[4]. Podobnie jak jej rodzeństwo – brat Maurizio i siostra Patrizia – od dzieciństwa pracowała w przemyśle filmowym jako kaskaderka, kontynuując rodzinną tradycję[2][5].
Debiutowała w kinematografii w wieku 13 lat, występując w roli dublerki w filmie Non cantare, spara! (1968)[3][5]. Przez lata była stałą dublerką znanych aktorek, w tym Moniki Vitti w filmach takich jak Amore mio aiutami oraz Candice Bergen w filmie The Hunting Party[3]. W latach 70. pojawiła się również w kilku włoskich westernach, w tym w Un colt in mano al diavolo (1972), E il terzo giorno arrivò il corvo (1973) i Sei bounty killers per una strage (1973)[3].
Debiut muzyczny
[edytuj | edytuj kod]Debiut muzyczny Mannoi nastąpił w 1968 roku podczas Festiwalu w Castrocaro, gdzie wykonała utwór „Un bambino sul leone” autorstwa Adriano Celentano[2][5]. Dzięki temu zdobyła kontrakt płytowy z wytwórnią Carisch, dla której nagrała swój pierwszy singel „Ho saputo che partivi” z piosenką „Le ciliegie” na stronie B[1]. W tym samym roku wzięła udział w festiwalu Un disco per l'estate, emitowanym przez RAI, wykonując „Gente qua, gente là”[3][5]. W 1972 roku wydała swój debiutancki album Mannoia Foresi & co. dla wytwórni RCA Italiana[1].
Przełomem w karierze artystki był rok 1980, kiedy nagrała z Pierangelem Bertolim duet „Pescatore”. Utwór ten przyniósł jej rozpoznawalność i otworzył drogę do dalszych sukcesów[2].
Przełom w karierze: lata 80.
[edytuj | edytuj kod]W latach 80. Mannoia czterokrotnie uczestniczyła w Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo[2]. Jej pierwsze festiwalowe utwory, „Caffè nero bollente” (1981) i „Come si cambia” (1984), zajęły odpowiednio 11. i 14. miejsce[2]. Kluczowe dla jej sukcesu okazały się jednak kolejne dwa udziały: w 1987 roku z piosenką „Quello che le donne non dicono”, napisaną specjalnie dla niej przez Enrica Ruggeriego, oraz w 1988 roku z utworem „Le notti di maggio” autorstwa Ivano Fossatiego. Oba utwory zdobyły prestiżową Nagrodę Krytyków[2][6].
W 1988 roku wydała album Canzoni per parlare, zawierający kompozycje czołowych włoskich autorów piosenek, w tym Fossatiego, Ruggeriego, Rona i Riccardo Cocciante[1]. Od tego momentu rozpoczęła się stała współpraca z producentem i gitarzystą Piero Fabrizim, który współpracował z nią przy większości jej albumów[1][7].
Lata 90. i sukces międzynarodowy
[edytuj | edytuj kod]W latach 90. Mannoia umocniła swoją pozycję jako jedna z najważniejszych wokalistek włoskiej muzyki. W 1989 roku wydała album Di terra e di vento, zawierający włoskojęzyczną wersję utworu „O Que Será” brazylijskiego kompozytora Chico Buarque, którą wykonała w duecie z Ivano Fossatim[1][8]. W 1992 roku ukazał się album I treni a vapore, zawierający m.in. piosenkę „Il cielo d'Irlanda” Massima Buboli, która stała się jedną z najbardziej znanych piosenek artystki[1].
W 1994 roku na albumie Gente comune wykonała utwór „Il culo del mondo” w duecie z brazylijskim piosenkarzem Caetano Veloso[1].
Status jednej z czołowych interpretatorek włoskiej muzyki ugruntowała w 1999 roku pierwszym albumem koncertowym Certe piccole voci, który zdobył status podwójnej platyny ze sprzedażą ponad 200 tysięcy kopii[2]. Album zawierał popularne wykonanie piosenki „Sally” Vasco Rossi[1].
Dalsza kariera i działalność w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]W 2000 roku Mannoia została zaproszona jako gospodyni (Super Host) jubileuszowej, 50. edycji festiwalu w San Remo[3].
Sukces komercyjny i artystyczny powtórzyła w 2001 roku albumem Fragile oraz w 2002 roku podwójnym albumem koncertowym In tour, zarejestrowanym wspólnie z Francesco De Gregori, Pino Daniele i Ronem[2][9].
W 2005 roku została odznaczona tytułem Ufficiale dell'Ordine al Merito della Repubblica Italiana (Oficer Orderu Zasługi Republiki Włoskiej) przez prezydenta Carlo Azeglio Ciampi[2].
W 2006 roku wydała tematyczny album Onda tropicale, całkowicie poświęcony muzyce brazylijskiej, na którym nagrała duety z artystami takimi jak Chico Buarque, Caetano Veloso, Gilberto Gil, Milton Nascimento i Djavanem[1]. Album zawierał sześć piosenek przetłumaczonych na włoski (przez Piero Fabriziego) i pięć w oryginalnym języku portugalskim[1].
W 2009 roku wydała wspólnie z Noemi singel „L'amore si odia”, który osiągnął 300 tysięcy pobrań[2].
W 2017 roku powróciła na festiwal w San Remo – już piąty raz w karierze – z utworem „Che sia benedetta”, zajmując drugie miejsce w konkursie[6][2][10]. Według źródeł prasowych, był to powrót artystki trzydzieści pięć lat po jej pierwszym udziale z piosenką „Caffè nero bollente”[6].
W 2021 roku prowadziła program specjalny „La musica che gira intorno” (Muzyka wszędzie wokół), emitowany w dwóch odcinkach w styczniu na RAI 1[2]. W latach 2021–2022 prowadziła na antenie RAI 3 program telewizyjny „La versione di Fiorella”, inspirowany historycznym programem RAI 1 „Almanacco del giorno dopo”[2].
W 2024 roku powróciła na scenę festiwalu w San Remo z piosenką „Mariposa”, zajmując 15. miejsce[2]. Utwór stanowił hymn o prawach kobiet i przeciwko przemocy wobec kobiet, zdobywając Nagrodę Sergio Bardottiego za najlepszy tekst[1][11]. Piosenka została następnie umieszczona na albumie Disobbedire, wydanym w listopadzie 2024[2][12].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Od 2006 roku Mannoia jest w związku z muzykiem i producentem Carlo Di Francesco, który jest od niej młodszy o 26 lat[13]. Pobrali się 22 lutego 2021 roku w ceremonii cywilnej[3][14].
Mannoia jest bezdzietna. Wielokrotnie zabierała głos w sprawie macierzyństwa, podkreślając, że brak potomstwa nie umniejsza wartości kobiety[13].
Działalność społeczna
[edytuj | edytuj kod]Mannoia aktywnie angażuje się w kwestie społeczne. W 2020 roku była jedną z sygnatariuszek wspólnego apelu włoskich artystów do parlamentu o wsparcie dla branży muzycznej dotkniętej pandemią COVID-19[15].
Wspiera fundację Una Nessuna Centomila, organizację zajmującą się prawami kobiet i przemocą wobec kobiet[4][16]. Mannoia aktywnie wspiera organizację humanitarną Emergency, skupiającą się na udzielaniu pomocy medycznej ofiarom wojen i nędzy, oraz Fundację Veronesi w walce z rakiem[2].
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]W trakcie swojej kariery Fiorella Mannoia wygrała Targę Tenco pięć razy jako najlepsza wokalistka. W 2021 roku otrzymała specjalne wyróżnienie Premio Tenco za całokształt twórczości, za długoletnią karierę artystyczną i zaangażowanie społeczne[17].
Pełna lista nagród:
- 1987 – festiwal w San Remo: Nagroda Krytyków za „Quello che le donne non dicono”[2]
- 1988 – festiwal w San Remo: Nagroda Krytyków za „Le notti di maggio”[2]
- 1988 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Canzoni per parlare[1]
- 1990 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Di terra e di vento[1]
- 1995 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Gente comune[1]
- 1999 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Certe piccole voci[1]
- 2004 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Concerti[1]
- 2005 – Order Zasługi Republiki Włoskiej: Ufficiale dell'Ordine al Merito della Repubblica Italiana, nadany przez prezydenta Carlo Azeglio Ciampiego[2]
- 2006 – Oscar Kapitoliński (Prize Simpatia/Oscar Capitolino) za solidarność[4]
- 2021 – Premio Tenco (nagroda za całą karierę)[17]
- 2024 – festiwal w San Remo: Nagroda Sergio Bardottiego za najlepszy tekst za „Mariposa”[2]
Dyskografia
[edytuj | edytuj kod]Albumy studyjne
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Tytuł | Wytwórnia |
|---|---|---|
| 1972 | Mannoia Foresi & co. | RCA Italiana |
| 1982 | Fiorella Mannoia | CGD |
| 1985 | Momento delicato | Ariston |
| 1986 | Fiorella Mannoia | Ariston |
| 1988 | Canzoni per parlare | DDD |
| 1989 | Di terra e di vento | Epic |
| 1992 | I treni a vapore | Sony |
| 1994 | Gente comune | Sony |
| 1997 | Belle speranze | Sony |
| 2001 | Fragile | Sony |
| 2006 | Onda tropicale | Sony |
| 2008 | Il movimento del dare | Sony |
| 2009 | Ho imparato a sognare | Sony |
| 2019 | Personale | Sony |
| 2020 | Padroni di niente | Sony |
| 2024 | Disobbedire | Columbia |
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Tytuł | Rola |
|---|---|---|
| 1972 | Il magnifico west | Mary |
| 1972 | La chiamavano Verità | Kelnerka |
| 1973 | Un colt in mano al diavolo | Grace Scott |
| 1973 | E il terzo giorno arrivò il corvo | Sally Kennedy |
| 1973 | Sei bounty killers per una strage | Rossella |
| 2003 | Prima dammi un bacio | Irene |
| 2016 | 7 minuti | Ornella |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Biografia. Oficjalna strona Fiorella Mannoia. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Fiorella Mannoia. Mondi.it Almanacco. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b c d e f g Fiorella Mannoia – Biography. IMDb. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b c Fiorella Mannoia. Una Nessuna Centomila. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b c d Disco Per L'Estate 1969. Hit Parade Italia. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b c Festival di Sanremo 2017. La Stampa, 2017-02-07. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Mannoia, Fiorella. Encyklopedia Treccani. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Le parole della musica: Oh che sarà. RomaInJazz.it. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia – Biografia. Rockol.it. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Historia Włoch na Eurowizji (2017). Dziennik Eurowizyjny, 2021-10-31. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Sanremo 2024: Mariposa. Sky TG24. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia: Disobbedire è il nuovo disco. Corriere della Sera. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b Fiorella Mannoia, chi è il marito Carlo Di Francesco. Corriere di Arezzo, 2024-11-29. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia ha detto sì. La foto del matrimonio. Sky TG24, 2021-02-22. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Włoscy piosenkarze apelują: Nie zostawiajcie nas #BezMuzyki!. Wiara.pl, 2020-06-15. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia: biografia e canzoni. Elle Italia. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ a b Targa Tenco: Fiorella Mannoia. Real Danger of Music, 2021-10-24. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia – Discografia. Estatica.it. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia Biografia. MyMovies.it. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Fiorella Mannoia. Filmweb.pl. [dostęp 2025-11-23].