Firlejowie herbu Lewart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Firlejowie)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lewart, herb Firlejów

Firlejowiepolski ród magnacki herbu Lewart.

Firlejowie w Polsce[edytuj]

Według Herbarza Polski Kaspra Niesieckiego, pierwszy pradziad Firlejów został sprowadzony do Polski przez Władysława Łokietka w 1317 roku. Był to Ostafi herbu Lewart, potomek Lamfrida, margrabiego prowincji Wielonieńskiej i pochodził z Frankonii, z Niemiec (Bawaria). W Polsce objął stanowisko stolnika Krakowskiego i zamieszkał wraz z rodziną w Dąbrowicy. Od sprawowanego urzędu tytułowano go z niemiecka firlejer, a powszechnie zwano Firlej. Firlejowie w okresie XV-XVII wieku należeli do najpotężniejszych rodów magnackich w Małopolsce. Wchodzili w koligacje z pierwszymi rodami RzeczypospolitejWiśniowieckimi, Potockimi, Ossolińskimi, Opalińskimi, Leszczyńskimi. Piastowali wysokie urzędy państwowe (kasztelana Krakowskiego, wojewodów, marszałków, hetmanów) i kościelne (prymasa, biskupa). Za swoje zasługi otrzymali od królów wiele dóbr ziemskich. Wybudowali szereg zamków (np. Dąbrowica w XIV wieku i Janowiec ok. 1530 roku) i miejscowości (np. Lewartów w 1543 roku – obecnie Lubartów i Firlej w 1557 roku).

Od czasów Jana Firleja, Firlejowie byli zagorzałymi kalwinami (protestantyzm) potępianymi przez katolików. Choć większość synów Jana, przeszła na katolicyzm już w latach 70 XVI wieku, to jedna gałąź rodu wytrwała w kalwinizmie aż do połowy XVII wieku, gdy wygasła.

Z biegiem czasu ród Firlejów mocno podupadł, najbogatsze linie nie miały męskich potomków, a biedniejsze linie rozrosły się tak mocno, że spadły w szeregi średniej i ubogiej szlachty.

Historia rodu Firlejów nie jest w pełni znana i udokumentowana. Nieliczne opisy historyczne kończą się na roku 1730. W roku 1995 w Janowcu powołano Towarzystwo Przyjaciół Janowca, które organizuje spotkania na temat rodu Firlejów i wydaje cykliczne opracowania.

Zarys genealogii[edytuj]

Pałace i zamki[edytuj]

Inne majątki Firlejów:

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Przybyszewski, Firlejowie herbu Lewart, Radomyśl Wielki, 2008, ​ISBN 978-83-927999-0-0
  • Andrzej Szymanek, Mecenat kulturalny Firlejów ; Firlejowie w tradycji lokalnej Lubelszczyzny, Janowiec : TPJ, 2001, ​ISBN 8391362728