Firletka poszarpana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Silene flos-cuculi
Silene flos-cuculi: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj firletka
Nazwa systematyczna
Silene flos-cuculi (L.) Greuter & Burdet
Willdenowia 12: 189 1982[2]
Synonimy
  • Agrostemma flos-cuculi (L.) G.Don
  • Agrostemma lusitanica G.Don
  • Coccyganthe flos-cuculi (L.) Rchb.
  • Coccyganthe pratensis Schur
  • Coronaria flos-cuculi (L.) A.Br.
  • Floscuculi pratense Opiz
  • Lychnis flos-cuculi L.
  • Melandrium flos-cuculi (L.) Röhl.
  • Silene flos-cuculi (L.) Clairv.
  • Silene flos-cuculi subsp. flos-cuculi[2]
Kwiat i pąki
Łąka z firletką poszarpaną

Firletka poszarpana (Silene flos-cuculi (L.) Greuter & Burdet) – gatunek byliny należący do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae Juss.). Występuje w Europie i Azji (Zakaukazie, wschodnia i zachodnia Syberia[3]. W Polsce jest rośliną pospolitą[4].

Systematyka[edytuj]

  • Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten włączony został do rodzaju Silene i ma nazwę Silene flos-cuculi (L.) Greuter & BurdetWilldenowia 12:189. 1982[3].
  • W obrębie rodziny goździkowatych należy do podrodziny Caryophylloideae, plemienia Sileneae[3].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Bylina dorastająca do 30–90 cm wysokości[5].
Liście
Liście odziomkowe mają kształt od lancetowatego do łyżeczkowatego. Mierzą 20–150 mm długości oraz 4–30 mm szerokości. Liście łodygowe są siedzące, mają lancetowaty kształt i dorastają do 30–80 mm długości oraz 4–15 mm szerokości[5].
Kwiaty
Są zebrane po 3–30 w luźne wierzchotki, rozwijają się na szczytach pędów. Kielich ma dzwonkowaty kształt i osiąga do 6–10 mm długości. Płatki mają odwrotnie jajowaty kształt i różową lub białą barwę, są dwudzielne, mierzą 20–30 mm długości[5].
Owoce
Torebki o jajowatym kształcie[5].

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina, hemikryptofit. Typowa roślina łąkowa, porasta łąki wilgotne lub mokre wiosną, obsychające latem, często spotykana jest na torfowiskach niskich i moczarach[6]. Często tworzy duże łany. Jest rośliną wskaźnikową zasięgu wylewów nad dużymi rzekami[6] . Preferuje gleby o dużej zawartości próchnicy i składników mineralnych[6]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Molinietalia[7]. Kwitnie od maja do czerwca, ma przedprątne kwiaty zapylane przez błonkówki i motyle o trąbce na tyle długiej, że mogą dotrzeć do nektaru znajdującego się na dnie rurki kwiatowej[8]. Ciekawostką jest, że oprócz kwiatów obupłciowych zdarzają się kwiaty męskie lub kwiaty żeńskie[8]. Często można zobaczyć na firletce pienistą ciecz bardzo przypominającą ślinę. Jest to wydzielina larwy owada z grupy pieników, który wysysa soki. Liczba chromosomów 2n = 24[4].

Zmienność[edytuj]

W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego wyróżniono jeden podgatunek[2]:

  • Silene flos-cuculi subsp. subintegra (Hayek) Greuter & Burdet

Zastosowanie[edytuj]

  • Roślina ozdobna – uprawiana w kilku odmianach, m.in: 'Hort's Variety', 'Nana', 'Peggy'.
  • Zawiera saponiny i pinit[9]. Używana była w medycynie ludowej[9]. Z łodyg i liści sporządzano preparat Floskulin stosowany w lecznictwie[6].
  • Z gospodarczego punktu widzenia na łąkach jest szkodliwa, gdyż obniża wartość użytkową siana, a w większych ilościach jest dla bydła trująca[9].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-01].
  2. a b c Silene flos-cuculi (L.) Greuter & Burdet (ang.). The Plant List. [dostęp 10 maja 2016].
  3. a b c Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  4. a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. a b c d Lychnis flos-cuculi (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 10 maja 2016].
  6. a b c d František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  7. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  8. a b Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  9. a b c Zbigniew Nawara: Rośliny łąkowe. Warszawa: Oficyna Wyd. MULTICO, 2006. ISBN 978-83-7073-397-1.