Floryda
| Floryda State of Florida | |||||
| |||||
| 27. stan od 3 marca 1845 | |||||
| |||||
| Dewiza: In God We Trust | |||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone
| ||||
| Stolica | Tallahassee | ||||
| Kod ISO 3166-2 | US-FL | ||||
| Gubernator | Ron DeSantis (R) | ||||
| Powierzchnia | 170 312[1] km² | ||||
| Populacja (2017) • liczba ludności |
20 984 400[2] | ||||
| • gęstość | 114,43 os./km² | ||||
| Strefa czasowa | UTC-05:00 UTC-04:00 | ||||
| Języki urzędowe | angielski | ||||
Położenie na mapie USA
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Portal  Stany Zjednoczone
| |||||
Floryda
|
|
Ten artykuł jest częścią serii: |
Floryda (ang. State of Florida)(wymowa: /ˈflɒrɪdə/) – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, na półwyspie Floryda otoczonym przez wody Zatoki Meksykańskiej na zachodzie i Oceanu Atlantyckiego na wschodzie. Floryda graniczy na północy z Alabamą i Georgią.
Floryda jest trzecim najbardziej zaludnionym (21,3 mln) i ósmym najgęściej zaludnionym (148,4 mieszk./km²) stanem USA[3].
Miami z ponad 6 milionami mieszkańców jest największą aglomeracją Florydy i dziesiątym co do wielkości obszarem metropolitalnym w Stanach Zjednoczonych[4].
Spis treści
Historia[edytuj | edytuj kod]
- Okres hiszpański – zobacz Floryda (Kolonia Hiszpańska)
- 1513 – przybycie Hiszpanów (Juan Ponce de León)
- 1562–1564 – okres osadnictwa francuskiego
- 1565 – Hiszpanie założyli St. Augustine – najstarsze miasto w Stanach Zjednoczonych
- 1819 – Stany Zjednoczone kupiły Florydę od Hiszpanii
- 1835–1842 – okres wojen z Indianami
- 3 marca 1845 – Floryda została przyjęta do Unii (jako 27. stan)
- 1861 – Floryda przystąpiła do Konfederacji
Geografia[edytuj | edytuj kod]
Teren jest nizinny, płaski lub pofałdowany, liczne jeziora i bagna, głównie na południu; 2/3 stanu pokrywają tereny leśne.
Floryda jest w większości położona na wielkim półwyspie pomiędzy Zatoką Meksykańską, Oceanem Atlantyckim i Cieśniną Florydzką. Graniczy ze stanami Georgia oraz Alabama na północy. Floryda leży niedaleko Karaibów, Kuby i Wysp Bahama. Rozległy pas przybrzeżny Florydy był postrzegany przez rząd Stanów Zjednoczonych jako potencjalne miejsce ataku w trakcie II wojny światowej, dlatego wybudowano lądowiska i pasy startowe na terenie całego stanu oraz dookoła niego. Do dziś około 400 z nich jest wciąż w użyciu.
Klimat stanu jest podrównikowy i zwrotnikowy morski. Wiosną i jesienią występują huragany. Średnia roczna suma opadów dochodzi do 1500 mm. Roślinność jest śródziemnomorska, na południu zwrotnikowa.
Na terenie Florydy znajdują się 3 parki narodowe:
- Główne rzeki: Rzeka Świętego Jana
- Liczba hrabstw: 67
- Największe hrabstwo: Palm Beach County
| Lp. | Miasto | Ludność (2017) |
|---|---|---|
| 1 | Jacksonville | 892 062 |
| 2 | Miami | 463 347 |
| 3 | Tampa | 385 430 |
| 4 | Orlando | 280 257 |
| 5 | Saint Petersburg | 263 255 |
| 6 | Hialeah | 239 673 |
| 7 | Tallahassee | 191 049 |
| 8 | Port St. Lucie | 189 344 |
| 9 | Cape Coral | 183 365 |
| 10 | Fort Lauderdale | 180 072 |
Stan leży w dwóch strefach czasowych: UTC-05:00 i Florida Panhandle UTC-06:00
Demografia[edytuj | edytuj kod]
Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Floryda liczy 18 801 310 mieszkańców, co oznacza wzrost o 2 818 961 (17,6%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,4% populacji, 20% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 20,1% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,1% ludności stanu stanowią kobiety[6].
Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]
Według spisu z 2010 roku, 77,4% mieszkańców stanowiła ludność biała (54,1% nie licząc Latynosów), 16,9% to Murzyni lub Afroamerykanie, 2,9% to Azjaci, 2,1% miało rasę mieszaną, 0,5% to rdzenna ludność Ameryki, 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 25,6% ludności stanu[6].
Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (12,1%), irlandzkiego (10,9%), angielskiego (8,9%), kubańskiego (7,2%), amerykańskiego (6,8%), włoskiego (6,6%) i portorykańskiego (5,3%) Istnieją także duże grupy Latynosów z Południowej i Centralnej Ameryki, Haitańczyków, Francuzów, Szkotów, Meksykanów, Polaków, Jamajczyków, Rosjan i Holendrów. Wśród ludności azjatyckiej największe grupy stanowią Hindusi, Filipińczycy i Chińczycy[7][8].
Język[edytuj | edytuj kod]
Najpowszechniej używanymi językami są[9]:
- język angielski – 73,36%,
- język hiszpański – 19,54%,
- język francuski kreolski – 1,84%,
- język francuski – 0,6%,
- język portugalski – 0,5%.
Religia[edytuj | edytuj kod]
Dane z 2014 r.[10]:
- protestanci – 46%:
- baptyści – 14%,
- bezdenominacyjni – 8%,
- zielonoświątkowcy – 6%,
- metodyści – 5%,
- pozostali – 13% (głównie: kalwini, anglikanie, luteranie, campbellici, adwentyści dnia siódmego i uświęceniowcy),
- brak religii – 24% (w tym: 4% agnostycy i 3% ateiści),
- katolicy – 21%,
- żydzi – 3%,
- inne religie – 6% (w tym: muzułmanie, mormoni, prawosławni, buddyści, świadkowie Jehowy, hinduiści, bahaiści i unitarianie[11]).
Przemysł i bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]
- elektroniczny i kosmiczny (Ośrodek Kosmiczny NASA – Kennedy Space Center na przylądku Canaveral)
- elektrotechniczny
- środków transportu
- spożywczy
- wydobywczy (fosforyty)
- turystyczny
- główne uprawy: kukurydza, pomarańcze, grapefruity, awokado, mango, warzywa, trzcina cukrowa
- hodowla: bydło, drób
- połowy: ryby, ostrygi, krewetki, żółwie
Edukacja[edytuj | edytuj kod]
Administracją szkół podstawowych i średnich na Florydzie zajmuje się Florydzki Departament Edukacji.
W 2000 roku gubernator stanu podjął decyzję o zlikwidowaniu Florida Board of Regents, która kierowała systemem uniwersytetów stanowych (SUS). Na jej miejsce powstały komisje które zarządzały każdym uniwersytetem oddzielnie. Nowy system się jednak nie przyjął i w 2002 roku pierwszy gubernator stanu oraz senator Stanów Zjednoczonych Bob Graham zwołali referendum na temat przywrócenia systemu board-of-regents, ostatecznie w 2003 r. powstała Florydzka Komisja Gubernatorska, której podlegają uczelnie.
Fauna[edytuj | edytuj kod]
Floryda jest miejscem, na którym osiedliło się wiele gatunków zwierząt:
- Morskie zwierzęta: delfiny butlonose, wieloryby-piloty, wieloryby biskajskie, manaty
- Gady: aligatory, krokodyle, grzechotniki, żółwie norowe, żółwie morskie, wąż zbożowy Pantherophis guttatus.
- Ssaki: jaguar, jelenie wirginijskie, rysie rude, baribale, pancerniki.
- Ptaki: bieliki amerykańskie, karakary meksykańskie, ślimakojady czerwonookie, rybołowy, pelikany, mewy, żurawie krzykliwe, żurawie kanadyjskie, warzęchy różowe, modrowronki zaroślowe i wiele więcej.
Symbole Stanu[edytuj | edytuj kod]
- Dewiza/Motto: In God We Trust
- Przydomek: Sunshine State
- Ptak: Przedrzeźniacz
- Kwiat: Kwiat Pomarańczy
- Owad: Zebra Longwing (motyl)
- Pieśń: „Old Folks at Home (Suwannee River)” – Stephen C. Foster
- Drzewo: Palma Sabalowa
- Gad: wąż zbożowy, corn snake
- Zwierzę: Pantera Florydzka
- Ssak wodny: Manat karaibski
- Ssak morski: Morświn
- Napój: Sok pomarańczowy
- Muszla: Końska Koncha
- Ryba słonowodna: Żaglica
- Ryba słodkowodna: Bass wielkogębowy
- Kamień szlachetny: Kamień księżycowy
Zobacz też[edytuj | edytuj kod]
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
- ↑ State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-06].
- ↑ U.S. Census Bureau QuickFacts: Florida, www.census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
- ↑ US Census Bureau, Florida Passes New York to Become Nation's Third Most Populous State, The United States Census Bureau [dostęp 2019-01-20] (ang.).
- ↑ Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps, citypopulation.de [dostęp 2019-01-20].
- ↑ Biggest Cities in Florida, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-01-20].
- ↑ a b U.S. Census Bureau QuickFacts: Florida; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-01-20] (ang.).
- ↑ U.S. Census Bureau, American FactFinder - Results, factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-20] (ang.).
- ↑ Ancestry in Florida (State), statisticalatlas.com [dostęp 2019-01-20].
- ↑ Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-20].
- ↑ Adults in Florida. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-14].
- ↑ State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-14].
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
| |||||||||||||
