Flupy z pizdy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Flupy z pizdy – wiersz poety Zbigniewa Sajnoga opublikowany w 1991 roku w czasopiśmie literackim Brulion. Wiersz wywołał sprzeczne reakcje – z jednej strony falę krytyki i sprzeciw przeciwko wulgarności w poezji, a z drugiej strony podkreślano jego znaczenie i wpływ na twórców Brulionu.

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Wiersz sprowokował kolejną falę krytyki skierowaną przeciwko „Brulionowi”[1] oraz gorące polemiki[2]. Wyrażano zaniepokojenie, że taki może być element przyszłości polskiej poezji[3]. Niektórzy recenzenci literaccy zarzucali autorowi, że tego typu poezja pośrednio decyduje o języku: „w ten sposób pod pretekstem walki z nijakością i obłudą roztacza się obszar zdziczenia” – pisał T. Miłkowski[4]. M. Krassowski nazwał atmosferę tego i podobnych wierszy bagienkiem, „w którym przegląda się dramatycznie poezja poszukując swojego adresata”[5].

Utwór nazwano skandalicznym i niegodnym literatury, natomiast jego tytuł i autor funkcjonowały jako metonimie złego smaku, grafomaństwa i wulgarności[6]. Wydruk wiersza wykorzystywano ironicznie przeciwko redaktorowi czasopisma, Robertowi Tekielemu[7]. M. Moryń oceniła wiersz jako przejaw poezji wulgarnej, której autor po latach jedynie tli się w pamięciach niektórych polonistów[8].

Z drugiej strony wiersz uzyskał także status kultowego[9][10], natomiast Jan Bińczycki i Krzysztof Gajda uznali go za legendarny[11][12]. Andrzej Horubała opisując zjawisko „Brulionu” napisał, że „dzięki prowokacjom nie tylko zwrócili na siebie uwagę (…), ale i po części zbudowali własną tożsamość” oraz „terapia szokowa, atakowanie czytelniczych przyzwyczajeń (…) budować miało nową podmiotowość człowieka”[13]. Według krytyka literackiego Krzysztofa Vargi z całego, przełomowego numeru pisma, w którym został opublikowany wiersz, najlepiej zapamiętano właśnie ten utwór, a nie wiersze Świetlickiego czy Podsiadły, co „zdominowało percepcję całego numeru”[14]. Według innego członka grupy Totart, Pawła Konjo Konnaka, wiersz miał „swój niemały wkład w formułowaniu estetycznego oblicza tego zasłużonego, kontrkulturowego happeningu wydawniczego, którym na przełomie lat 80. i 90. był Brulion[15].

Był on również jedną z inspiracji dla Leszka Żulińskiego podczas tworzenia wiersza „Młodzi poeci” wydanego w tomiku „Chandra”[16]:

Młodzi poeci nie przyznają się do patriotyzmu,
wolą jeść kał Indianina i konstatować flupy z pizdy
niż ocalać ludzi i narody;
— Leszek Żuliński, [17]

W opracowaniach dotyczących przemian w polskiej mowie i literaturze w okresie transformacji systemowej Flupy z pizdy wymieniane są jako jeden z przykładów wulgaryzmów w mowie[18] (wiersz uważany jest za przełomowy pod względem stosowania wulgaryzmów w poezji[19]) oraz zaistnienia nurtów prowokacyjnych w literaturze[20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Paweł Dunin-Wąsowicz, Elżbieta Kotkowska-Atkinson, Brulion, „Chicago Review”, 46 (3/4), 2000, s. 366–374, DOI10.2307/25304676, JSTOR25304676 [dostęp 2017-12-18].
  2. Barbara Utkowska. Poeci „bruLionu"-kontestatorzy czy moraliści? Na podstawie pierwszej, tzw.” fioletowej” serii publikacji (” bibLioteka” 1992). „Napis”. XVII, s. 59-70, 2011. Uniwersytet Warszawski i Instytut Badań Literackich PAN. ISSN 1507-4153. 
  3. Jacek Ladorucki. „Brulion jako pismo literackie i kulturalne schyłku XX wieku (zarys problematyki). „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum”. 11, s. 47-71, 2002. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. ISSN 0860-7435. 
  4. T. Miłkowski. Odradzamy. „Przegląd Tygodniowy”. 16/91 (pol.). 
  5. M. Krassowski. Poezja i draka. „Wiadomości Kulturalne”. 11/91 (pol.). 
  6. Xawery Stańczak: Kultura alternatywna w Polsce 1978-1996. Wyobraźnia, samoorganizacja, komunikacja. Warszawa: Uniwersystet Warszawski, s. 70. ISBN 2014. [dostęp 2017-12-19].
  7. Mentalny szkorbut. W: Jakub Mielnik: Kronika końca świata. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2013, s. 33-34. ISBN 978-837-177-815-5.
  8. Monika, Kocham, nie czytam bzdur!, „Fronda”, 64, 2012, ISSN 1231-6474 [zarchiwizowane z adresu 2017-12-18].
  9. Cezary Michalski: Lata 90. Koniec świata wariatów i przemytników (pol.). Dwutygodnik.com. [dostęp 2017-12-15].
  10. Marta Bratkowska. Szatańskie bruliony. Robert Tekieli i jego misja. „Gazeta Wyborcza. Magazyn Świąteczny”, 2017-05-26 (pol.). 
  11. Jan Bińczycki: Przepis na wywar z okresu formatywnego (pol.). Ha!art, 2017. [dostęp 2017-12-15].
  12. Krzysztof Gajda: Marcin Świetlicki w piosence. W: E. Kledzik, J. Roszak. (red.): Pierwsza połowa Marcina. Szkice o twórzości Marcina Świetlickiego. Poznań: Biblioteka Czasu Kultury, 2012, s. 103-121. ISBN 978-83-914709-4-7.
  13. Andrzej Horubała. „bruLionu” przygoda z wolnością. „Znak”. 4, 1993. ISSN 0044-488X. 
  14. Krzysztof Varga. O historii pisma „bruLion” i przemianie duchowej jego redaktora Roberta Tekielego. „Gazeta Wyborcza”, 1999-06-02 (pol.). 
  15. Paweł Końjo Konnak, Tranzytoryjna formacja Totart w drodze do nieśmiertelności i wolności, s. 178 (pol.).
  16. Młodzi poeci. W: Leszek Żuliński: Chandra. Toruń: Adam Marszałek, 2007, s. 86. ISBN 978-83-7441-833-1.
  17. Leszek Żuliński. Młodzi Poeci. „Indeks”. 85-86 (1-2), s. 67, 2008. Uniwersytet Opolski. ISSN 1427-7506. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać
  18. Małgorzata Warchoł-Schlottmann: Polnische Sprache nach der Wende 1989. Franfurt nad Menem: Peter Lang GmbH, 2009, s. 231. ISBN 978-3-631-57985-5. (niem.)
  19. Anna Dwojnych: Wszystkożerność kulturowa, czyli co przydarzyło się (w) poezji. W: (Od)czytane. Wiersze mniej znane. Toruń: Instytut Literatury Polskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, s. 160. ISBN 978-83-941843-0-8.
  20. Wioletta Grzegorzewska, Marek Kazimierski: A Transformation in Verse: Reconnaissance of Developments in Polish Poetry since 1989. W: Ursula Phillips (red.): Polish Literature in Transformation. Münster: LIT Verlag, 2013, s. 252. ISBN 978-3-643-90289-4. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „brulion” 1991 nr 16 s. 63
  • Wiersz w Polskiej Bibliografii Literackiej
  • Przemysław Czapliński, Maciej Leciński, Eliza Szybowicz, Błażej Warkocki.: Kalendarium życia literackiego 1976-2000. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]