Folusz (maszyna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Folusz z napędem wodnym, grafika z Theatrum Machinarum Novum Georga Andreasa Böcklera, 1661

Folusz – maszyna stosowana w procesie folowania sukna.

Tkaniny przeznaczone na sukno tkano z grubej, zgrzebnej przędzy wełnianej, a następnie poddawano folowaniu (spilśnianiu). Folowanie, zwiększające zwartość tkaniny polega na mięciu i zgniataniu tkaniny zwilżonej wodą, zwykle ciepłą, z różnymi dodatkami, przez co tkanina ściąga się i kurczy, zyskując na gęstości, grubości i trwałości.

Pierwotnie zabieg ten był wykonywany za pomocą rąk lub nóg.[1] Malowidła ścienne, odnalezione w Pompejach, pokazują jak deptano wówczas sukno w specjalnych korytach.[2] Z czasem zaczęto używać grubych kijów (bijaków). Od drugiej połowy XII w. stosowano do tego procesu drewniane młoty, poruszane kołem wodnym.[1] W takim foluszu stępory (drewniane młoty) uderzały w wielokrotnie poskładane sukno, leżące w stępie (wydrążonej kłodzie). Według zachowanych dokumentów w 1339 r. był we Frankfurcie folusznik, który napędzał swoją pilśniarkę siłą wody.[2] Po folowaniu (obróbce foluszem) sukno skurczone o jedną czwartą naciągano na ramy i suszono na słońcu.

Obecne maszyny folujące napędzane są silnikiem elektrycznym, a młoty zastąpiono walcami zgniatającymi. Techniką folowania wykonywane są również filce.

Przypisy

  1. a b Lilley Samuel: Ludzie, maszyny i historia. Zarys historii rozwoju maszyn i narzędzi na tle przemian społecznych, tłum. Chitruk Wiktor, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1963, s. 61
  2. a b Feldhaus Franz Maria: Maszyny w dziejach ludzkości od czasów najdawniejszych do Odrodzenia, tłum. Sosnowski Stanisław, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1958, s. 273