Foroneus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Foroneus
Φορωνεύς
Występowanie mitologia grecka
Rodzina
Ojciec Inachos
Matka Melia
Rodzeństwo Io

Foroneus (gr. Φορωνεύς Phorōneús, łac. Phoroneus) – w mitologii greckiej pierwszy człowiek na świecie, syn boga rzeki Inachos i Okeanidy Melii, brat kochanki Zeusa Io. Założyciel Argos.

Przodkowie[edytuj]

Jan Parandowski nie wymienia w ogóle postaci Foroneusa. Wspomina on boga rzeki Inachosa, jako jego dziecko podaje jednak tylko Io[1]. Podobnie podaje słownik Schmidta w opisie Inachosa[2]. Podaje on też jednak w innym miejscu, że według niektórych podań rzeczywiście istniał w mitologii greckiej Foroneus będący synem tegoż Inachosa i nimfy imieniem Melia[3]. Jako jego braci Pierre Grimal wymienia Ajgialeusa i Fegeusa[4].

Uranos
 
 
 
Gaia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Okeanos
 
 
 
Tethys
 
 
 
 
 
 
Inachos
 
Melia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Io Foroneus Ajgialeus Fegeus

Władanie[edytuj]

Mitologia grecka widzi w Foroneusie założyciela pierwszego miasta. Na zdjęciu powyżej Nowy Jork
Ruiny w Argos

Tenże Foroneus uchodzi za pierwszego władcę Argos[2]. Wedle mitów z Peloponezu miał być w ogóle pierwszym z ludzi[4]. Miał on również być tym, który nauczyczył ludzkość wykorzystywania ognia[2] i budowania miast[4].

Jeden z mitów podaje, że Foroneusa wybrano, aby rozsądził spór o Peloponez rozgrywający się między Posejdonem a Herą. Foroneus podjął się zadania, rozstrzygając po myśli tej ostatniej[4]. Foroneus podbił Peloponez, zwiększając tym samym swą władzę[2]. Wprowadził na półwyspie kult Hery z Argos[4]. Po jego odejściu trzej synowie podzielili między siebie jego władanie: Pelasgos, Agenor i Iasos. Kar natomiast założył Megarę i tam mieszkał[2].

Potomkowie[edytuj]

Foroneus pojął za żonę Kerdo, również będącą nimfą[2], a być może Telediko czy też Pejto[4].

Nie ma zgody co imion dzieci Foroneusa, nawet liczba ich podawana jest rozmaicie[4]. Synowie Foroneusa to Pelasgos, Iasos, Agenor[4][2], Lyrkos[4] i Kar[4][2]. Ten ostatni podawany jest najczęściej. Prócz niego podaje się często Niobe[4].

Interpretacja Gravesa[edytuj]

Robert Graves tłumaczy imię Foroneusa jako przynoszący cenę, uznaje bowiem go za wynalazcę rynku[5]. Uznaje Foroneusa nie tylko za wynalazcę ognia, ale za herosa[6] (co prawda tylko lokalnego[7]) i wieszczka[6]. Potwierdza, że założył pierwsze miasto targowe, Fornikon, które później dopiero otrzymało nazwę Argos[8]. Łączy go także z powstaniem afabetu[9] Wymienia on Io jako jego siostrę i jej jednak przypisuje to dzieło[10]. Rozniecenie kultu Hery na Peloponezie przypisuje natomiast Kerdo[11]. Przypisuje on Foroneusowi jedno ze świętych drzew: olchę[12] i czwarty miesiąc[13]. Wśród jego dzieci wymienia Apisa[14] i Niobe (zaznaczając też, że mogłaby być nie córkę, ale jego matką)[15]. Po śmierci miał on dostać się na Pola Elizejskie[16]. Autor łączy Foroneusa z postacią z innych mitologii: z celtyckim Branem, bogiem-wroną[17] (jako herosa-wieszczka[13]), jako warianty imienia podając Barn, Bergn, Vron, Efron, Fearn, Gwern, Brennus[13]. Czyni też porównania do olbrzymów z Księgi Rodzaju[18]. Związek wynalazcy ognia z olszą wynikać ma z uznania, jakim cieszyć się niegdyś węgiel drzewny z olszy. Drzewo to wiązano także z Kronosem, noszącym przydomek Foroneus. Z kolei podział Peloponezu na synów Foroneusa interpretuje autor Grabes jako echo przedachajskiego podziału półwyspu, widzi podobieństwo do podziału świata między synów Kronosa[13].

Przypisy

  1. Parandowski 1979 ↓, s. 198.
  2. a b c d e f g h Schmidt 2006 ↓, s. 158.
  3. Schmidt 2006 ↓, s. 115.
  4. a b c d e f g h i j k Grimal 1988 ↓, s. 106.
  5. Graves 2011 ↓, s. 170 (57.1).
  6. a b Graves 2011 ↓, s. 138 (42.3).
  7. Graves 2011 ↓, s. 154 (501).
  8. Graves 2011 ↓, s. 170 (57a).
  9. Graves 2011 ↓, s. 162 (52.4).
  10. Graves 2011 ↓, s. 160 (52a).
  11. Graves 2011 ↓, s. 403 (118.5).
  12. Graves 2011 ↓, s. 94 (27.12).
  13. a b c d Graves 2011 ↓, s. 171 (57.1).
  14. Graves 2011 ↓, s. 186 (64c).
  15. Graves 2011 ↓, s. 230 (77.1).
  16. Graves 2011 ↓, s. 97 (28.1).
  17. Graves 2011 ↓, s. 154 (50.1).
  18. Graves 2011 ↓, s. 263-264 (88.3).

Bibliografia[edytuj]