Fort VIII Twierdzy Warszawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Obiekt zabytkowy nr rej. 1427-A z 25.05.1990
Ilustracja
Fragment dawnego fortu po rewitalizacji (2019), po lewej koszary szyjowe
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Nowoursynowska
Rozpoczęcie budowy lata 80. XIX wieku
Ukończenie budowy lata 80. XIX wieku
Zniszczono 1909
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Fort VIII Twierdzy Warszawa (Służew)
Ziemia52°10′08,371″N 21°02′26,902″E/52,168992 21,040806

Fort VIII („Służew”) – jeden z fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Warszawa znajdujący się przy ul. Nowoursynowskiej w Warszawie, w dzielnicy Ursynów, w rejonie dawnej wsi Służew.

Poprzednim w kolejności jest Fort VII „Zbarż”, zaś następnym Fort IX „Czerniaków”.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fort został wzniesiony w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Ma powierzchnię 26,17 hektara. Położony jest na wzniesieniu pomiędzy skarpą warszawską i doliną Potoku Służewieckiego. Zbudowany został według wzorcowego rosyjskiego projektu F1879. Był dwuwałowym obiektem ziemno-ceglanym o dwóch czołach i barkach oraz koszarach szyjowych.

Fort był dwukrotnie modernizowany. Skarpowa kaponiera czołowa została wymieniona na betonową przeciwskarpową kaponierę czołową (z poterną pod dnem rowu), kaponiery barkowe na analogiczne betonowe, w szyi wzniesiono betonowy tradytor. Fort przekształcono na jednowałowy, dodając betonowe, dwukondygnacyjne schrony pogotowia. Po skasowaniu twierdzy w 1909 roku wysadzono wszystkie elementy betonowe.

W latach 70. między wałem czoła i koszarami szyjowymi zbudowano wojskowe osiedle mieszkaniowe dla najwyższej kadry Ludowego Wojska Polskiego (tzw. osiedle generalskie). W 1981, kiedy fort był jeszcze w rękach wojska, a osiedle generalskie już istniało, wybudowano okopy wzmocnione betonowymi elementami. Ich linia bojowa skierowana była w kierunku miasta.

Do dziś zachowały się koszary szyjowe, ruiny kaponier barkowych i kaponiery czołowej, fundamenty tradytora, lodownia na zapolu oraz częściowo zniekształcone formy ziemne.

W 1990 fort został wpisany do rejestru zabytków[1].

W latach 90. fort przejęła Agencja Mienia Wojskowego, która sprzedała go jednej ze spółek developerskich[2]. Przy forcie powstał zespół bloków mieszkalnych o wysokości do dziewięciu pięter, a fort poddano rozległej rewaloryzacji[3]. W dawnych koszarach powstała niewielka galeria handlowa o nazwie Fort 8[3].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 2018 Rada m.st. Warszawy nadała ulicy biegnącej od ulicy Nowoursynowskiej w kierunku ulicy Dolina Służewiecka nazwę Fort Służew[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 marca 2019 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 58. [dostęp 2019-09-30].
  2. Michał Wojtczuk. Bloki z widokiem na fort. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 29 sierpnia 2016. 
  3. a b Michał Wojtczuk: Takiego miejsca do tej pory nie było w Warszawie, a może i w Polsce. Oto Forteca Konsumpcji. warszawa.wyborcza.pl, 13 września 2019. [dostęp 2019-09-20].
  4. Uchwała nr LXIII/1765/2018 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 22 marca 2018 r. w sprawie nadania nazwy ulicy w Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego 2018 poz. 3426 [on-line]. edziennik.mazowieckie.pl, 5 kwietnia 2018. [dostęp 2019-09-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]