Fort V Twierdzy Toruń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fort V Jan Karol Chodkiewicz
Fort III Scharnhorst
Symbol zabytku nr rej. A/672 z 5 października 1971
Ilustracja
Wejście główne do Fortu
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Adres

ul. Polna 9

Typ budynku

fort

Rozpoczęcie budowy

1878

Ukończenie budowy

1884

Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, u góry znajduje się punkt z opisem „Fort V Jan Karol ChodkiewiczFort III Scharnhorst”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Fort V Jan Karol ChodkiewiczFort III Scharnhorst”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Fort V Jan Karol ChodkiewiczFort III Scharnhorst”
Ziemia53°02′34,87″N 18°36′17,09″E/53,043019 18,604747

Fort V Twierdzy Toruń – główny fort artyleryjski, zbudowany pod nazwą Fort III Scharnhorst.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Fort znajduje się w prawobrzeżnej części miasta, w dzielnicy Wrzosy, przy ulicy Polnej 9.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Został wzniesiony w latach 1878–1884 z betonu i cegły na planie pięciokąta jako część północnej linii obrony miasta oraz obrony linii kolejowej do Grudziądza. Jej ogień mógł docierać do miejscowości Łysomice.

Jest to bardzo dobrze zachowany do naszych czasów standardowy fort główny o zarysie barkanowym, otoczony umocnieniami ziemnymi, z 14 otwartymi stanowiskami artyleryjskimi (bez betonowych umocnień spotykanych w późniejszych konstrukcjach tego typu). Dodatkowe stanowiska położone były na stoku bojowym i umożliwiały ostrzał w promieniu 800 m. Już po 10 latach od zakończenia prac nad fortem musiał on przejść prace modernizacyjne, przede wszystkim przykrycie sklepienia nad koszarami (32 pomieszczenia mieszkalne) metrową warstwą betonu i uzupełnienie roślinności maskującej. Dodatkowo wzniesiono 56 niewielkich budynków magazynowych na przedpolu obiektu. Na północ od fortu zlokalizowano fabrykę amunicji.

Kolejną przebudowę fort przeszedł w latach 1911–1912, kiedy zabetonowano okna w jego pomieszczeniach technicznych (w liczbie dwóch) i wzmocniono mury zewnętrzne. Stoki zewnętrzne warowni otoczono murem kolczastym i uzupełniono roślinność maskującą sadząc karaganę, doprowadzono instalację elektryczną. W 1914 roku z kolei zamurowano dalsze okna, pozostałe uzupełniając okiennicami pancernymi, wzniesiono trawersy w głównych przejściach wewnętrznych. Obiekt stale pełnił funkcje koszarowe[1][2][3].

Stan obecny[edytuj | edytuj kod]

Odchodząc z Torunia, wojska niemieckie zabrały większość urządzeń mechanicznych fortu, choć i tak w porównaniu z innymi warowniami toruńskimi zachował on najwięcej pierwotnego wyposażenia. W latach 1920–1922 stał pusty, od 1922 roku do 1923 roku kwaterowała w nim 1 kompania wartownicza warsztatów amunicyjnych, następnie kompania 63 toruńskiego pułku piechoty. Polski Zarząd Forteczny dokonał uzupełnienia i remontu instalacji elektrycznej; warownia od lat 20. niezmiennie pozostaje własnością Wojska Polskiego. Jej zwiedzanie jest możliwe za zgodą kierownika jednostki. Obecnie wystawiony na sprzedaż, z przeznaczeniem na pomieszczenia magazynowe.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Twierdza Toruń | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2016-11-09].
  2. Michał P. Kadlec, PO TORUNIU: Fort I im. Jana III Sobieskiego, PO TORUNIU [dostęp 2016-11-09].
  3. JW Web Development, Twierdza Toruń i Forty toruńskie, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2016-11-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]