Francisco Largo Caballero

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Francisco Largo Caballero
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 października 1869
Madryt
Data i miejsce śmierci 23 marca 1946
Paryż
Premier Hiszpanii Druga Republika Hiszpańska
Okres od 4 września 1936
do 17 maja 1937
Przynależność polityczna Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE)
Poprzednik José Giral
Następca Juan Negrín
Firma de Francisco Largo Caballero.svg
pomnik Largo Caballero

Francisco Largo Caballero (ur. 15 października 1869 w Madrycie – zm. 23 marca 1946 w Paryżu), hiszpański działacz związkowy i polityk, przewodniczący Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej (PSOE) oraz Powszechnego Związku Robotników (UGT), w okresie Drugiej Republiki Hiszpańskiej minister pracy (1931–1933) i premier Republiki (1936–1937) w czasie wojny domowej w Hiszpanii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Francisco Largo Caballero, sztukator z wykształcenia, po raz pierwszy wziął udział w strajku sektora budowlanego już w wieku 21 lat (w 1890), a cztery lata później został członkiem PSOE, w której działał aż do śmierci.

Jako członek Komitetu Organizacyjnego strajku generalnego w roku 1917 został skazany na dożywotnie więzienie i osadzony w zakładzie karnym w mieście Cartagena. Jego pobyt za kratami nie był długi – już po roku zdobył w wyborach mandat deputowanego i został wypuszczony na wolność.

Po śmierci Pablo Iglesiasa, założyciela PSOE i UGT, Largo Caballero wraz z Juliánem Besteiro stanęli na czele UGT. Był między 1908 a 1918 wiceprzewodniczącym, a w latach 19181932 i 1934-1938 sekretarzem generalnym tej największej w Hiszpanii socjalistycznej centrali związkowej.

Zwolennik ograniczonej współpracy z rządem dyktatora Miguela Primo de Rivera, dzięki której UGT mógł nadal funkcjonować. Wywołało to jednak opór wielu działaczy PSOE i UGT, szczególnie Indalecio Prieto, antymonarchisty i zwolennika ustanowienia w Hiszpanii republiki.

Largo Caballero został ministrem pracy w pierwszym rządzie Drugiej Republiki Hiszpańskiej, powołanym w 1931 pod przewodnictwem Niceto Alcalá-Zamora. Pozostał na stanowisku jako członek jeszcze dwóch kolejnych gabinetów premiera Manuela Azaña. Cieszył się ogromną popularnością wśród robotników, widzących w nim skromnego człowieka żyjącego podobnie jak oni.

Wybory w roku 1933 przyniosły zwycięstwo sojuszu partii chrześcijańsko-demokratycznych i konserwatywnychHiszpańskiej Konfederacji Prawicy Autonomicznej (CEDA). Nowy rząd ograniczył wydatki socjalne, co skłoniło Largo Caballero ku coraz bardziej radykalnym poglądom, zaczął również mówić o rewolucji socjalistycznej i poparł wydarzenia, które doprowadziły do strajku generalnego, który w 1934 sparaliżował szczególnie Asturię i Katalonię. Strajk zdecydowanie potępił generał Francisco Franco, który wiernie służył rządowi CEDA. Udział w organizacji strajku Largo Caballero przypłacił kolejnym wyrokiem (tym razem 30 lat więzienia), jednak ponownie szybko wraca na wolność.

W listopadzie 1935 nowy Prokurator Generalny Republiki Marcelino Valentín Gamazo, oskarża go przed Sądem Najwyższym o przywództwo rewolucji[1] Został uwolniony od zarzutów 1 grudnia[2].

Jako zwolennik współpracy z innymi centralami związkowymi, doprowadził do podpisania umowy z Komunistyczną Partią Hiszpanii (PCE) i anarchistyczną Krajową Konfederacją Pracy (CNT). Wywołało to wewnątrzpartyjne spory, w których głównym oponentem Largo Caballero znów był Indalecio Prieto. Spór ten narastał z czasem, dzieląc PSOE na rewolucjonistów caballerystowskich i umiarkowanych prietystów, a sam Largo Caballero zaczął być nazywany hiszpańskim Leninem.

Po upadku rządu José Girala, 4 września 1936, już podczas wojny domowej Largo Caballero został mianowany premierem i ministrem wojny. Za wszelką cenę chciał utrzymać dyscyplinę w wojsku oraz zachować faktyczną władzę nad terytoriami zajmowanymi przez wojska republikańskie. Jednak jego rządy są bardzo trudne: sytuacja na frontach przybiera niekorzystny dla republikanów obrót, w Barcelonie wybucha zainicjowane przez Robotniczą Partię Marksistowskiej Unifikacji (POUM) i CNT powstanie, jednostki policji próbują zając budynek operatora telefonicznego Telefónica a sam Largo Caballero odmawia podpisania (na co naciskał rezydent NKWD w Hiszpanii, doradca rządu republikańskiego do spraw bezpieczeństwa Aleksandr Orłow) delegalizacji POUM. W konsekwencji Orłow wykorzystując Prieto socjalistów i komunistów z PCE, wymusił dymisję Caballero, którego następcą został Juan Negrín. O ile Caballero był autentycznym przywódcą robotniczym opartym o struktury partii socjalistycznej, o tyle Negrin był marionetką w rękach Komunistycznej Partii Hiszpanii i rezydentury NKWD[3][4].

W 1939, po porażce republikanów wojnie domowej, Largo Caballero – jak większość przegranych – udaje się na emigrację do Francji. Kiedy w 1940 Francję zajmują wojska III Rzeszy, zostaje aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen, w którym pozostał aż do wyzwolenia go przez Armię Czerwoną. Zmarł na wygnaniu w Paryżu 23 marca 1946. Na jego pogrzeb na cmentarzu Père-Lachaise przyszły tysiące Francuzów i hiszpańskich emigrantów. W 1978, po ponownym ustanowieniu w Hiszpanii ustroju demokratycznego, jego prochy zostały sprowadzone do rodzinnego Madrytu, gdzie odbył się ponowny pogrzeb, w którym wzięło udział około 500 tysięcy osób. W tym samym roku UGT założył fundacje jego imienia, która sprawuje opiekę i bada archiwa UGT oraz uczestniczy w debatach poświęconych tematyce związkowej i ogólnopolitycznej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. La Vanguardia, 26 listopada 1935, str. 28 i La Vanguardia, 28 listopada 1935, str. 25 (artykuły w języku hiszpańskim z dziennika La Vanguardia)
  2. La Vanguardia, 1 grudnia 1935, str. 26 (artykuł w języku hiszpańskim z dziennika La Vanguardia)
  3. W kilka dni po sformowaniu rządu przez Juana Negrina Orłow zaczął postępować tak, jakby uważał Hiszpanię za kraj satelicki. Zjawił się w głównej kwaterze bezpieczeństwa i zażądał od pułkownika Ortegi, którego potraktował jak swego podwładnego, podpisania nakazów aresztowań członków Komitetu Wykonawczego POUM 16 czerwca 1937 Negrin zdelegalizował POUM i kazał aresztować członków jej Komitetu Wykonawczego. Stéphane Courtois, Jean-Louis Panné, Cień NKWD nad Hiszpanią, w: Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski, Karel Bartošek, Jean-Louis Margolin, Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania, ​ISBN 83-7180-326-5​, s. 321-322.
  4. George Orwell, „W hołdzie Katalonii”.