Francisco Macías Nguema

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Francisco Macías Nguema
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1924
Nsegayong
Data i miejsce śmierci 29 września 1979
Bioko
Gwinea Równikowa 1. Prezydent Republiki Gwinei Równikowej
Okres urzędowania od 12 października 1968
do 3 sierpnia 1979
Poprzednik urząd utworzony
Następca Teodoro Obiang Nguema Mbasogo

Francisco Macías Nguema, właśc. Mez-m Ngueme (ur. 1 stycznia 1924 w Nsegayong, zm. 29 września 1979 w Bioko) – gwinejski polityk, urzędnik hiszpańskiej administracji kolonialnej, później pierwszy postkolonialny przywódca Gwinei Równikowej, prezydent i faktyczny dyktator tego kraju od 1968 do 1979.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z klanu Esangui. Udało mu się zdać egzaminy kwalifikacyjne dla pracowników administracji. Od tego czasu piął się w górę, zajmując coraz wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Początki kariery politycznej Macias Nguemy wiążą się ze stanowiskiem burmistrza w rodzinnym mieście Mongomo za czasów hiszpańskiej kolonizacji. Później był też członkiem regionalnego parlamentu. W 1968 startując z ramienia ugrupowania populistycznego MONALIGE wygrał wybory prezydenckie i został pierwszym prezydentem Gwinei Równikowej przy poparciu opuszczających kraj Hiszpanów. W chwili objęcia przez niego urzędu prezydenta kraj pozostawał słabo rozwinięty i opierający się na rolnictwie[1]. Początkowo popierał idee wolnego i liberalnego społeczeństwa, jednak po 145 dniach porzucił tę politykę. Początkowo władzę sprawowała koalicja czterech partii politycznych reprezentujących poszczególne grupy etniczne[2], później jednak prezydent zlikwidował wszystkie partie polityczne. Jako że już w przeszłości nabrał radykalnie szowinistycznych (szczególnie antyhiszpańskich) poglądów, nakazał wyjazd z kraju społeczności hiszpańskiej - w marcu 1969 roku z Gwinei Równikowej wyjechało 7000 Hiszpanów. Wielu z nich stanowiło siłę wysoko wykwalifikowanych i wykształconych pracowników, których brak doprowadził do załamania się gospodarki w Gwinei Równikowej[3]. W 1970 roku doszło do sporu między Gwineą a Gabonem o wyspę Mbagne. Oba państwa rościły do niej pretensje, gdyż leżała w rejonie obfitującym w zasoby gazu ziemnego i ropy naftowej. W 1970 prezydent Bongo wysłał wojsko w celu okupacji wyspy. W 1972 państwa zobowiązały się rozwiązać spór polubownie. Porozumienia jednak nie wypracowano a konflikt powrócił w XXI wieku[4]. W 1971 roku w Gwinei doszło do nieudanego zamachu stanu[5].

W 1972 roku ogłosił się dożywotnim prezydentem a swoje rządy z czasem oparł na klanie Esangui i fanatycznym szczepie Fan który ogłosił go mianem "Wielkiego Czarownika". W początkach rządów Maciasa spotykał się z przejawami opozycji, w tym w rządzie. Prezydent postanowił jednak rozprawić się z opozycją w ramach rządu - wezwany do pałacu prezydenckiego minister spraw zagranicznych Dongo Miyone został zabity. W ramach kolejnych prześladowań antyopozycyjnych życie straciło 10 z 12 ministrów, którzy stanowili pierwszy w historii niepodległego kraju rząd. Macias zastąpił ich swymi krewnymi oraz członkami klanu Esangui. Jeden z jego bratanków dostał dzięki temu urząd dowódcy gwardii narodowej, zaś inny piastował tekę ministra aż czterech resortów w tym samym czasie: finansów, handlu, informacji, bezpieczeństwa. Osobiście mianował agentów swych osławionych tajnych służb, wydając im rozkazy gromadzenia wszystkich opozycjonistów na stadion sportowy, gdzie odbywały się masowe egzekucje przeciwników Macíasa, oprócz opozycjonistów służby likwidowały domniemanych przeciwników Macíasa a także osoby zwyczajnie mu nieodpowiadające[6]. Nieustanne łamanie praw człowieka przez wojsko i inne służby, sprawiło, że za jego rządów z kraju wyjechało około 125 tysięcy mieszkańców. W 1976 rząd rozpoczął akcję afrykanizacji nazw geograficznych i nazwisk – swoje zmienił na Masie Nguema Biyogo Ñegue Ndong a w tym samym roku dokonał czystki wśród urzędników którzy protestowali przeciwko łamaniu praw człowieka. Równocześnie budował kult jednostki który starał się wdrożyć o katolicyzm a duchownych niepopierających go poddał surowym represjom[7]. W ramach kultu jednostki zmieniono m.in. nazwę największej wyspy kraju, Bioko na 'Macias Nguema.

Do kryzysu gospodarczego doprowadził pogarszający się stan zdrowia psychicznego prezydenta który zaczął wydawać coraz bardziej abstrakcyjne rozporządzenia które rujnowały gospodarkę kraju, katastrofalna w skutkach okazała się szczególnie decyzja o likwidacji Banku Centralnego[8]. W obliczu kryzysu, 3 sierpnia 1979 został obalony przez swojego siostrzeńca, przywódcę wojskowego puczu Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, którego Macias Nguema awansował na wysokie stanowiska militarne. W momencie zamachu Macias uciekł ze stolicy, został jednak schwytany i postawiony przed Specjalnym Sądem Wojskowym. Został oskarżony o ludobójstwo, wielokrotne morderstwa, defraudację funduszy państwowych oraz inne przestępstwa. Uznany winnym wszystkich zarzucanym mu czynów, 29 września 1979, wyrokiem sądu został publicznie rozstrzelany[9].

Przypisy

  1. Andrzej Polkowski, Kościół w Gwinei w: Jan Paweł II w Afryce, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa, 1985, s. 440
  2. Gwinea Równikowa. Historia.
  3. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 276.
  4. Guinea, Gabon row over oil island (ang.). BBC News, 13 marca 2003. [dostęp 24 czerwca 2009.]
  5. Biography: Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (ang.). Dictator of the Month, marzec 2005. [dostęp 2010-07-26.]
  6. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 276-277.
  7. Andrzej Polkowski, Kościół w Gwinei w: Jan Paweł II w Afryce, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa, 1985, s. 440
  8. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 277.
  9. John B. Quigley: The Genocide Convention. An International Law Analysis (s.31-32) (ang.). [dostęp 13 lipca 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480
  • Andrzej Polkowski, Kościół w Gwinei w: Jan Paweł II w Afryce, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa, 1985, s. 440