Franciszek Błażej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Błażej
ilustracja
porucznik porucznik
Data i miejsce urodzenia 27 października 1907
Nosówka
Data i miejsce śmierci 1 marca 1951
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1939
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski

Franciszek Błażej ps. „Tadeusz”, „Poleski”, „Roman”, „Bogusław” (ur. 27 października 1907 w Nosówce, zm. 1 marca 1951) – żołnierz Wojska Polskiego, następnie członek ZWZ-AK i WiN.

Młode lata[edytuj | edytuj kod]

Popiersie Franciszka Błażeja w ramach Pomnika Żołnierzy Wyklętych w Rzeszowie

Syn z rodziny chłopskiej Łukasza i Marii z Kalandyków. Mieszkał w Krakowie. W 1932 ukończył Szkołę Podchorążych w Komorowie-Ostrowi Mazowieckiej z lokatą 35.

Okres wojny[edytuj | edytuj kod]

Służył w 84 Pułku Strzelców Poleskich, w którego szeregach w stopniu porucznika wziął udział w działaniach zbrojnych wojny obronnej 1939. Dowodził 1 kompanią ckm w 1 batalionie mjr. Stefana Gieranowskiego. Od 1939 w konspiracji, początkowo jako oficer szkoleniowy, potem jako oficer operacyjny Inspektoratu Rzeszowskiego AK. W nocy z 7 na 8 października 1944 wziął udział w akcji odbijania więźniów z Zamku Lubomirskich w Rzeszowie. W 1945 roku działał w Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość, kierował działem propagandy Obszaru Południowego WiN, a od grudnia 1946 do aresztowania w październiku 1948 jego prezesem. Wydawał konspiracyjne ulotki i broszury, współredagował „Orła Białego”.

Aresztowanie, proces i stracenie[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Błażej został aresztowany przez organa bezpieczeństwa 2 września 1947. Poddany wraz z pozostałymi członkami IV ZG (Józef Batory, Karol Chmiel, Łukasz Ciepliński, Mieczysław Kawalec, Adam Lazarowicz i Józef Rzepka) okrutnemu trzyletniemu, śledztwu nadzorowanemu przez NKWD, w którym był torturowany. 14 października 1950 Sąd Rejonowy pod przewodnictwem płk. Aleksandra Wareckiego skazał go po dziewięciodniowym pokazowym procesie (nr spr. R.Warszawa Sr. 1099/50) na podstawie art. 86 § 2 KKWP 7 Dekr. na czterokrotną karę śmierci[1]. Został zabity strzałem w tył głowy 1 marca 1951 . Wyrok śmierci wykonał kat UB Aleksander Drej. Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym w Kwaterze „Na Łączce”.

Odznaczenia, upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

1 marca 2010 roku, wraz z trójką innych „Żołnierzy Wyklętych” straconych tego samego dnia co on, Józefem Batorym, Mieczysławem Kawalcem i Adamem Lazarowiczem, został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[2][3].

1 marca 2013 roku z okazji obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak awansował go pośmiertnie do stopnia majora[4][5].

W ramach odsłoniętego 17 listopada 2013 Pomnika Żołnierzy Wyklętych w Rzeszowie zostało ustanowione popiersie Franciszka Błażeja[6][7][8][9].

Przypisy

  1. Księga najwyższego wymiaru kary. W: Krzysztof Szwagrzyk: Zbrodnie w majestacie prawa 1944-1955. Warszawa: ABC Future, 2000.
  2. M.P. z 2010 r. Nr 31, poz. 461
  3. Ordery dla Żołnierzy Wyklętych straconych 1 marca 1951 r.. prezydent.pl, 2010-03-01. [dostęp 2012-05-11].
  4. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. wp.mil.pl, 1 marca 2013. [dostęp 3 marca 2013].
  5. Pośmiertne awanse dla Żołnierzy Wyklętych.
  6. Pułkownik Łukasz Ciepliński i jego żołnierze mają swój pomnik w Rzeszowie. umwp.podkarpackie.pl, 17 listopada 2013. [dostęp 13 czerwca 2014].
  7. Pomnik żołnierzy wyklętych w Rzeszowie. tvp.pl, 17 listopada 2013. [dostęp 13 czerwca 2014].
  8. W Rzeszowie odsłonięto pomnik płk. Łukasza Cieplińskiego [WIDEO] (pol.). nowiny24.pl, 2013-11-17. [dostęp 13 czerwca 2014].
  9. Odsłonięcie pomnika prezesa IV Zarządu Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" płk. Łukasza Cieplińskiego (pol.). pomniksmolensk.pl, 2013-11-19. [dostęp 13 czerwca 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • AAN, Kancelaria Cywilna Prezydenta RP, 799 15/22/51
  • AIPN, Teczki więźniów 1950, Błażej Franciszek
  • AWL, WSR w Warszawie, 117/91/1752–
  • Tadeusz Swat: Niewinnie Straceni 1945-56. Wyd. Fundacja Ochrony Zabytków, Warszawa 1991., zob też Straceni w Więzieniu mokotowskim.
  • Małgorzata Szejnert: Śród żywych duchów. Wyd. ANEKS, Londyn 1990. według indeksu
  • Tajemnice więzienia mokotowskiego...; Z. Lazarowicz, WiN..., s. 49;
  • Biogram na stronie Fundacji „Polska się upomni”