Franciszek Dalewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Dalewski
Ilustracja
Rodzina Dalewscy
Data i miejsce urodzenia 1825
Rudniki (powiat lidzki)
Data i miejsce śmierci 24 kwietnia 1904
Warszawa
Ojciec Dominik Antoni Dalewski
Matka Dominika z Narkiewiczów
Żona

Amelia z domu Sokołowska

Franciszek Dalewski herbu Krucini (ur. w 1825 w Rudnikach (powiat lidzki), zm. 24 kwietnia 1904 w Warszawie) – działacz społeczny, konspirator, jeden z przywódców organizacji cywilnej Rządu Narodowego na Litwie w czasie powstania styczniowego, zesłaniec.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczył się w gimnazjum w Wilnie. Został usunięty w 1846 roku ze szkoły za nieprawomyślność, tracąc prawo do studiów uniwersyteckich. Wraz z bratem Aleksandrem stworzył wtedy tajną organizację młodzieży w Wilnie o nazwie Związek Bratni” młodzieży polskiej[1] (albo „Związek Bratni Młodzieży Litewskiej[2]) (tzw. „spisek braci Dalewskich”). W 1849 roku został aresztowany i osadzony w więzieniu podominikańskim w Wilnie, a następnie wraz z Aleksandrem skazany na 15 lat ciężkich robót. Odbywał katorgę w Nerczyńsku. W 1859 roku wrócił do Wilna na mocy amnestii. Znów włączył się w działalność patriotyczną. Był przeciwnikiem powstania. Gdy jednak powstanie wybuchło, Dalewski wszedł do nowo powstałego Wydziału Zarządzającego Prowincjami Litwy (Prowincjonalnego Komitetu Litewskiego, Prowincjonalnego Rządu Tymczasowego)[3].

Został aresztowany 10 lipca 1863 roku i skazany na 12 lat ciężkich robót. Wyrok został podniesiony przez Michaiła Murawjowa do 20 lat ze względu na recydywę. Katorgę odbywał w Siewakowie. W 1875 roku otrzymał zezwolenie na trzymiesięczny pobyt u rodziny w Warszawie. W 1883 roku na mocy kolejnej amnestii osiedlił się w Warszawie, gdzie pracował w kontroli kolei dąbrowskiej.

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Grób Franciszka Dalewskiego na Cmentarzu Powązkowskim

Ojciec Franciszka, Dominik Antoni Dalewski był dwukrotnie żonaty. Córką Dominika z pierwszego małżeństwa była Apolonia Dalewska, późniejsza żona Zygmunta Sierakowskiego.

Franciszek Dalewski był synem Dominika Antoniego i drugiej jego żony, Dominiki z Narkiewiczów. Był jednym z ośmiorga ich dzieci. Jego rodzeństwo z tego małżeństwa to:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kościałkowski 1938 ↓, s. 395.
  2. Васіль Герасімчык, «Дзяліў з маёй сям’ёй яе вялікую нядолю»: пра Цітуса Далеўскага, героя паўстання 1863, Наша Ніва, 7 stycznia 2016 [dostęp 2016-01-10] (biał.).
  3. Stefan Kieniewicz: Powstanie styczniowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 416–417. ISBN 83-01-03652-4.
  4. Franciszek Dalewski w Wielkiej genealogii Minakowskiego. [dostęp 2013-01-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]