Franciszek Jóźwiak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Jóźwiak
Witold
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 20 października 1895
Huta
Data i miejsce śmierci 23 października 1966
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Jednostki Legiony Polskie,
Gwardia Ludowa,
Milicja Obywatelska
Stanowiska Szef Sztabu Głównego Gwardii Ludowej,
zastępca naczelnego dowódcy Armii Ludowej,
komendant główny Milicji Obywatelskiej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa
Franciszek Jóźwiak
Data i miejsce urodzenia 20 października 1895
Huta
Data i miejsce śmierci 23 października 1966
Warszawa
Wiceprezes Rady Ministrów
Okres od 16 kwietnia 1955
do 24 października 1956
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Minister kontroli państwowej
Okres od 21 listopada 1952
do 16 kwietnia 1955
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Następca Roman Zambrowski
Prezes Najwyższej Izby Kontroli
Okres od 9 marca 1949
do 21 listopada 1952
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik Henryk Kołodziejski
Następca Konstanty Dąbrowski
Członek Rady Państwa
Okres od 9 marca 1949
do 20 listopada 1952
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1949–1960) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Krzyża Grunwaldu I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Partyzancki

Franciszek Jóźwiak, pseudonim Witold (ur. 20 października 1895 w Hucie, zm. 23 października 1966 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, komendant główny Milicji Obywatelskiej, od marca 1946 członek Państwowej Komisji Bezpieczeństwa, generał dywizji Wojska Polskiego. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL I kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1912 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, a w 1914 do Legionów Polskich. Po kryzysie przysięgowym internowany został w obozie w Szczypiornie. W 1920 był podoficerem Wojska Polskiego w stopniu kaprala. W 1921 wstąpił do Komunistycznej Partii Robotniczej Polski. Rok później został po raz pierwszy zatrzymany i aresztowany na 18 miesięcy w Lublinie. W grudniu 1924 aresztowany po raz drugi. Więzienie opuścił w grudniu 1926 i kierował pracą komitetów okręgowych KPP: lubelskim, radomsko-kieleckim i poznańsko-pomorskim. W 1931 został szefem Wydziału Wojskowego Komitetu Centralnego KPP. W kwietniu tego roku aresztowany po raz trzeci i skazany na sześć lat pozbawienia wolności. W styczniu 1937 osadzony został w obozie w Berezie Kartuskiej. W tym samym roku skazany został na karę dziesięciu lat pozbawienia wolności. Do wybuchu II wojny światowej odbywał karę w zakładzie karnym w Tarnowie. W czasie wojny obronnej uwolniony został z więzienia. Łącznie, w II Rzeczpospolitej w więzieniach spędził 12 lat.

Od 1939 do 1941 przebywał na terenach okupowanych przez Związek Radziecki. Od lata 1941 walczył w partyzantce radzieckiej. Na początku 1942 powrócił do kraju. W maju tego roku został członkiem Komitetu Centralnego Polskiej Partii Robotniczej, w sierpniu szefem Sztabu Głównego Gwardii Ludowej, a w listopadzie członkiem Sekretariatu KC PPR. Franciszek „Witold” Jóźwiak do warszawskiego getta przyniósł rewolwer, z którego 18 stycznia 1943 padł pierwszy strzał przeciw oddziałom niemieckim w trakcie akcji likwidacyjnej[1]. 1 stycznia 1944 mianowany został szefem Sztabu Głównego – zastępcą naczelnego dowódcy Armii Ludowej.

W latach 1944–1949 pełnił obowiązki pierwszego komendanta głównego Milicji Obywatelskiej i od 1945 równocześnie wiceministra bezpieczeństwa publicznego. Następnie był prezesem Najwyższej Izby Kontroli, a w latach 1952–1955 ministrem kontroli państwowej. Równocześnie, w latach 1949–1952, był członkiem Rady Państwa. W latach 1955–1956 był wicepremierem.

W latach 1948–1956 był członkiem Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i przewodniczącym Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej. Był posłem do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL I kadencji. Od 1945 do 1948 prezes Zarządu Głównego Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Wolność i Demokrację, następnie do 09.1949 prezes ZG Związku Bojowników z Faszyzmem i Najeźdźcą Hitlerowskim o Niepodległość i Demokrację, a do 1956 Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

Był patronem milicyjnej Wyższej Szkoły Oficerskiej w Szczytnie (1972–1989) i 18 Brygady Artylerii w Bolesławcu (1972–1991) oraz Szkoły Podstawowej nr 146 w Warszawie, Szkoły Podstawowej nr 7 w Koninie, szkoły podstawowej nr 36 (obecnie Gimnazjum nr 17) w Lublinie, Szkoły Podstawowej nr 5 w Ełku, Zespołu Szkół Budowlanych w Koszalinie i Zespołu Szkół Samochodowych w Radomiu.

W latach 1942–1956 był mężem Heleny Wolińskiej, prokuratora wojskowego w stalinowskich procesach politycznych, która zostawiła go dla Włodzimierza Brusa. Brat Franciszka, Józef Jóźwiak, był żołnierzem 2 Korpusu Polskiego, walczył pod Monte Cassino i zdeklarowanym antykomunistą[2].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W latach 1984–1989 w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w Lublinie stało popiersie generała dłuta Sławomira Mieleszki. Obecnie znajduje się ono w Galerii Sztuki Socrealizmu w zespole pałacowo-parkowym w Kozłówce. Do 18 października 1990 był on również patronem ulicy na terenie obecnej dzielnicy Praga-Południe w Warszawie[3].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Joanna Gromek-Illg: Ludzkość, która zostaje. Tygodnik Powszechny, 2009-02-11. [dostęp 2014-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (30 czerwca 2014)].
  2. Tadeusz M. Płużański: Żołnierz Andersa, brat twórcy MO. asme.pl, 15 listopada 2009. [dostęp 2014-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (3 maja 2013)].
  3. Uchwała Nr 41/VIII/90 Rady Dzielnicy-Gminy Praga Południe w Warszawie z dnia 18 października 1990 r. w sprawie nadania nazw 2 nowym ulicom w osiedlu Gocław Lotnisko – Orlik VII oraz zmiany nazwy ulicy Franciszka Jóźwiaka.
  4. M.P. z 1949 r. Nr 27, poz. 422.
  5. M.P. z 1947 r. Nr 74, poz. 490
  6. M.P. z 1946 r. Nr 116, poz. 216

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]