Franciszek Jujka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Jujka
Lech Malbor,
Józef Bayer,
Mścisław Znicz
Data i miejsce urodzenia 28 września 1906
Rataje
Data i miejsce śmierci 20 lutego 1944
Żabikowo
Zawód nauczyciel, poeta
Pomnik przy Zespole Szkół w Starym Targu poświęcony Franciszkowi Jujce (2009)
Pomnik przy ZS w Starym Targu poświęcony Franciszkowi Jujce, postawiony w 2014

Franciszek Jujka, ps. Lech Malbor, Józef Bayer, Mścisław Znicz (ur. 28 września 1906 w Ratajach, zm. 20 lutego 1944 w Żabikowie) – polski działacz społeczno-oświatowy, nauczyciel, poeta, publicysta, folklorysta.

Życiorys[edytuj]

W 1920 rozpoczął naukę w polskim Seminarium Nauczycielskim w Rogoźnie, które ukończył w 1925. Od tego samego roku pracował jako pedagog początkowo w Wielkopolsce – w Kiełkowie, a następnie (od 1928) w Żodyniu. W 1930 przeniósł się na Powiśle. Od 15 października tego samego roku pracował w Nowej Wsi, a 1 kwietnia 1933 podjął pracę w Starym Targu. Podczas pracy pedagogicznej organizował m.in. tajne nauczanie dla dorosłych oraz zespoły artystyczne (m.in. „Oj dana”). Ponadto zbierał i opracowywał folklor nadwiślański. Był także poetą – publikował pod pseudonimem Lech Malbor wiersze o treści patriotycznej. Ukazywały się one w prasie polskiej w Niemczech (publikowały je m.in. „Polak w Niemczech” oraz „Gazeta Olsztyńska”). Najważniejszymi jego utworami były: Hymn Rodła (1937, wykonany w formie pieśni na kongresie Związku Polaków w Niemczech w marcu 1938), Pieśń o ziemi malborskiej (1938), Prusy Wschodnie oraz Młodym przyjaciołom. 1 sierpnia 1936 po wizytacji w szkole niemieckiego inspektora dr Irmlera został pozbawiony prawa do nauczania i musiał zgodnie z nakazem opuścić Powiśle. Translokował się wraz z rodziną do Meklemburgii. Organizował tam kursy języka polskiego dla polskich pracowników sezonowych. Z Niemiec wydalony został w grudniu 1938, po czym podjął pracę w szkole w wielkopolskim Kębłowie. Podczas hitlerowskiej okupacji prowadził działalność konspiracyjną jako Józef Bayer. 30 października 1943 został aresztowany przez gestapo. Umieszczono go w obozie w podpoznańskim Żabikowie, gdzie poddano go torturom i 20 lutego 1944 stracono.

Życie prywatne[edytuj]

Był synem Michała i Rozalii. Jego żoną była od października 1928 Stanisława Hierowska. Miał z nią czworo dzieci, m.in. Zbigniewa Jujkę.

Jako patron[edytuj]

Jest patronem Szkoły Podstawowej w Starym Targu (od 1960), Szkoły Podstawowej w Kębłowie (od 1990)[1] oraz Publicznego Gimnazjum w Starym Targu (od 2009).

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1983