Przejdź do zawartości

Franciszek Maksymilian Sobieszczański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Franciszek Maksymilian Sobieszczański (ur. 13 października 1814 w Bychawie, zm. 3 czerwca 1878 w Warszawie) – historyk, historyk sztuki, Warszawy, wydawca źródeł, encyklopedysta, cenzor.

Grafika

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły parafialnej w Horochowie na Wołyniu rozpoczął pracę jako uczeń ogrodnika w ogrodzie botanicznym Liceum Krzemienieckiego. W lipcu 1831 przedostał się do Królestwa Polskiego i wstąpił do oddziału powstańczego Samuela Różyckiego. Po upadku powstania przedostał się do Galicji. Pracował w dobrach hr. Tarnowskiego w Dzikowie jako lektor Tarnowskiego, a następnie został kierownikiem biblioteki dzikowskiej.

W 1834 rozpoczął pracę w krakowskiej drukarni Helcla. W latach 1837–1838 podróżował po Niemczech, Francji i Anglii. Po powrocie do Krakowa w sierpniu 1838 został aresztowany i przekazany Rosjanom. Osadzony w Cytadeli Warszawskiej, przyznał się do udziału w powstaniu i zgodził się na współpracę z carską policję w zamian za uwolnienie. W 1839 udał się do Belgii i Francji, aby na zlecenie Rosji śledzić działalność polskich uchodźców. Sporządził m.in. kilka memoriałów o działalności emigracji polskiej we Francji. Po zakończeniu współpracy z carską policją pracował w drukarni w Warszawie. Od 1846 pracował w Komitecie Cenzorskim, od 1854 jako starszy cenzor.

W latach 18571861 był redaktorem Kalendarza wydawanego przez Obserwatorium Astronomiczne w Warszawie. Był członkiem komitetu redakcyjnego "Tygodnika Ilustrowanego". Redagował dział geografii, archeologii i bibliografii pisarzy polskich w Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 roku na liście twórców zawartości tej encyklopedii[1]. W 1861 został prezesem Komitetu Cenzorskiego, w latach 1861–1863 był jednocześnie redaktorem „Dziennika Powszechnego”. W ostatnich latach życia zajmował się pracą naukową, publicystyczną i redakcyjną.

Poglądy

[edytuj | edytuj kod]

Jako historyk był samoukiem. Uważał, że poznanie historyczne na charakter empiryczny, oparte jest bowiem na badaniach naukowych (przeciwstawiał się intuicjonizmowi historycznemu). Postulował wykorzystanie w badaniach archeologicznych metod nauk przyrodniczych, uważał, że archeolog powinien rekonstruować całość na podstawie zachowanych szczątków. Na podstawie zabytków archeologicznych doszedł do wniosku, że wszystkie ważniejsze grody Polski, Rusi, Czech i Pomorza istniały jeszcze przed chrześcijaństwem. Zajmował się historią sztuki; jego dwutomowa monografia Wiadomości historyczne o sztukach pięknych w dawnej Polsce (1847–1849) uchodzi za pierwszą syntezę historii sztuki polskiej.

Dzieła

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. "Encyklopedia Powszechna", tom I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa, 1859.
  2. Franciszek Maksymilian Sobieszczański, O życiu i sprawach Krzysztofa z Arciszewa Arciszewskiego, generała artyleryi i pułkownika piechoty w wojsku holenderskiém Kompanii Zachodnio-Indyjskiej w Brazylii, a następnie generała artyleryi koronnej w dawnéj Polsce, Warszawa: S. Strąbski, 1850.
  3. Franciszek Maksymilian Sobieszczański, Rys historyczno-statystyczny wzrostu i stanu miasta Warszawy od najdawniejszych czasów aż do 1847 roku, Warszawa: S. Strąbski, [1848].
  4. Franciszek Maksymilian Sobieszczański, Wiadomości historyczne o sztukach pięknych w dawnej Polsce, zawierające opis dziejów i zabytków budownictwa, rzeźby, snycerstwa, malarstwa i rytownictwa, z krótką wzmianką o życiu i dziełach znakomitszych artystów krajowych, lub w Polsce zamieszkałych. T. 1, Warszawa: S. Orgelbrand, 1847.
  5. Franciszek Maksymilian Sobieszczański, Wiadomości historyczne o sztukach pięknych w dawnej Polsce, zawierające opis dziejów i zabytków budownictwa, rzeźby, snycerstwa, malarstwa i rytownictwa, z krótką wzmianką o życiu i dziełach znakomitszych artystów krajowych, lub w Polsce zamieszkałych. T. 2, Warszawa: S. Orgelbrand, 1849.


Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]