Franciszek Malik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Malik
Piorun
Ilustracja
major dyplomowany major dyplomowany
Data i miejsce urodzenia 6 marca 1912
Bażanówka
Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 2006
Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1936–1948
Siły zbrojne Wojsko Polskie,
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie,
Armia Krajowa
Jednostki 2 Pułk Strzelców Podhalańskich,
Batalion Zaremba-Piorun
Stanowiska dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (kampania wrześniowa, powstanie warszawskie)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi (nadany dwukrotnie) Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie Królewski Medal za Odwagę w Sprawie Wolności (Wielka Brytania)

Franciszek Malik ps. „Piorun”, „Piorun 2” (ur. 6 marca 1912 w Bażanówce, zm. 24 sierpnia 2006 w Wielkiej Brytanii) – podporucznik Wojska Polskiego, cichociemny, oficer Armii Krajowej w stopniu kapitana, w powstaniu warszawskim dowódca batalionu Zaremba-Piorun, major dyplomowany Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca walki batalionu AK Zaremba-Piorun i jego dowódców przy ul. Poznańskiej w Warszawie

Urodził się 6 marca 1912 w Bażanówce w rolniczej rodzinie jako syn Andrzeja i Karoliny z domu Surowiak[1][2]. Ukończył szkołę ludową w Bażanówce, następnie powszechną w pobliskim Jaćmierzu. Od 1924 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. królowej Zofii w Sanoku, gdzie zdał egzamin dojrzałości 24 maja 1932 (w jego klasie byli m.in. Mieczysław Granatowski, Zbigniew Wyskiel i Ludwik Warchał – wszyscy również późniejsi żołnierze Wojska Polskiego, w tym dwaj ostatni ofiary zbrodni katyńskiej)[1][3]. W 1936 ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorowie. Został awansowany do stopnia podporucznika w korpusie oficerów piechoty ze starszeństwem z dniem 15 października 1936 i zweryfikowany z lokatą 28. W tym stopniu służył w 2 pułku strzelców podhalańskich w Sanoku do 1939[4].

Po wybuchu II wojny światowej 1939 w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą 9 kompanii strzeleckiej III batalionu 2 pułku strzelców podhalańskich dowodzonego przez płk. Stefana Szlaszewskiego, w składzie 22 Dywizji Piechoty Górskiej. Po klęsce wojny obronnej powrócił do Bażanówki, lecz ostrzeżony ukrywał się, po czym w połowie października 1939 został aresztowany przez NKWD. Został skazany na trzy lata łagru. Wywieziony na daleki wschód ZSRR był osadzony m.in. w obozie pracy Małoszujka w obwodzie archangielskim. Po układzie polsko-sowieckim z sierpnia 1941 został zwolniony. W październiku 1941 w Buzułuku wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych. Został dowódcą 1 kompanii 13 pułku piechoty w 5 Dywizji Piechoty. Podczas trwającej ewakuacji na Bliski Wschód zdobywał kolejne umiejętności i wtajemniczenia przyszłego dywersanta.

W 1943 został awansowany do stopnia porucznika. Na terenie Włoch został przeszkolony w dywersji i 14 lutego 1944 awansowany do stopnia kapitana, zaprzysiężony na rotę Armii Krajowej o pseudonimie „Piorun 2”. Do Polski został przerzucony w ramach operacji lotniczej „Jacek 1” 30 / 31 lipca 1944 jako cichociemny samolotem Liberator C-87 KG-890 S. Zrzutu skoczków dokonano na obszarze placówki „Solnica” w okolicach Grodziska Mazowieckiego i Podkowy Leśnej. 1 sierpnia, tuż po przybyciu do Warszawy wraz z innym skoczkiem por. Julianem Piotrowskim, zastał ich wybuch powstania warszawskiego. W początkowym okresie walk został mianowany zastępcą dowódcy odcinka taktycznego „Litwin”, położonego w dzielnicy Śródmieście Południowe. Brał m.in. udział w zdobywaniu Małej Pasty, bronionej przez Obersturmführera Junga. Po tym jak ciężko ranny został rtm. Romuald Radziwiłłowicz „Zaremba”, od 28 sierpnia Franciszek Malik został mianowany dowódcą batalionu „Zaremba-Piorun”.

Po kapitulacji powstania został wzięty przez Niemców do niewoli pod numerem jenieckim 102679, osadzony w stalagu w Lamsdorf oraz oflagach w Sandbostel i Lubece. 2 maja 1945 został uwolniony przez wojska alianckie. Po zakończeniu II wojny światowej, był oficerem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, ukończył kurs przygotowawczy do Wyższej Szkoły Wojennej, ukończony w 1946 otrzymując tytuł oficera dyplomowanego i stopień majora. 22 lipca 1948 zrzekł się wszelkich obowiązków.

Osiadł na stałe w Wielkiej Brytanii. Początkowo zamieszkał obozie Burton (Burton Camp) w miejscowości Burton on the Wolds[5][6], gdzie przez lata był nauczycielem w szkole sobotniej oraz pełnił funkcję honorowego prezesa zarządu obozu[7]. Następnie zamieszkiwał w oddalonym o 4 km Loughborough[8][9]. 7 marca 1974, w wyniku naturalizacji, otrzymał obywatelstwo brytyjskie[10].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przy skrzyżowaniu z ulic Wspólnej i Poznańskiej w Warszawie został ustanowiony Skwer Batalionu AK „Zaremba-Piorun”, a na nim obelisk z tablicą pamiątkową. Nazwa skweru została nadana w grudniu 1993[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b XLV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1931/32. Sanok: 1932, s. 24.
  2. Franciszek Malik, ps. „Piorun 2”, „Brzoza 2”, vel Franciszek Maszewicz, vel Franciszek Surowiak, ur. 6 marca 1912 r. w Bażanówce, pow. sanocki, syn Andrzeja, rolnika, i Karoliny Surowiak. [w: Słownik biograficzny Cichociemnych: Tom 2 , 1994]
  3. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-05-31].
  4. Franciszek Groński. 22 Dywizja Piechoty Górskiej. 2 Pułk Strzelców Podhalańskich – Sanok. „Przemyskie Zapiski Historyczne”, s. 264, R. XIV-XV z 2003-2005. ISSN 0860-0317. 
  5. Polacy w Loughborough – Historia. polonialoughborough.com. [dostęp 13 lipca 2014].
  6. J. R. Kowalski. Polish camp revisited. „The Worlds Historian”, 3 / 2006. 
  7. Burton on the Wolds. Leicestershire 1948– 1959 (ang.). polishresettlementcampsintheuk.co.uk. [dostęp 13 lipca 2014].
  8. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 134.
  9. Malik Franciszek (ang.). leicestershire.ukwhite.net. [dostęp 13 lipca 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (14 lipca 2014)].
  10. Page 73. Index entry of Naturalisation Certificate: Franciszek Malik. From Poland (ang.). discovery.nationalarchives.gov.uk. [dostęp 13 lipca 2014].
  11. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem Virtuti Militari. stankiewicze.com. [dostęp 2013-08-02].
  12. Komunikat o nadaniu Złotego Krzyża Zasługi. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 31, Nr 3 z 27 lipca 1985. 
  13. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 362. ISBN 83-86619-97X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]