Franciszek Paschalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Paschalski

Franciszek Julian Paschalski (ur. 30 października 1889, zm. w Księstwie Monako 13 listopada 1940) – warszawski adwokat, działacz obozu piłsudczyków, wolnomularz[1].

Kariera adwokacka[edytuj | edytuj kod]

Paschalski był oskarżycielem prywatnym w historycznym jednodniowym procesie Eligiusza Niewiadomskiego, zabójcy prezydenta Narutowicza, 30 grudnia 1922 roku. Był też jednym z obrońców w sprawie marszu Kurpiów na Kolno, w 1924 roku, w której zapadł wyrok uniewinniający.

Paschalski był piłsudczykiem, współpracownikiem marszałka. W styczniu 1923 roku stwierdził publicznie wraz z Kazimierzem Świtalskim, że o ile Piłsudski nie przejmie władzy, „Polskę czeka wojna domowa”.

Franciszek Paschalski bronił też razem z adwokatami Andrejewem, Niedzielskim i Ettingerem, dziewiętnastoletniego Borysa Kowerdy, zabójcy posła ZSRR w Warszawie Piotra Wojkowa w procesie 1927 roku. Paschalski był również obrońcą Gabriela Czechowicza w sprawie przed Trybunałem Stanu w grudniu 1927 roku. W grudniu 1927 Czechowicz przekazał na fundusz reprezentacyjny premiera Józefa Piłsudskiego kwotę 8 milionów złotych. Pieniądze te zostały wykorzystane w kampanii wyborczej BBWR.

W lutym 1931 roku Paschalski bronił majora Henryka Sobolewskiego w procesie w Warszawie.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z czołowych działaczy Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych[2].

Po zamachu majowym Franciszek Paschalski był jednym z wybitnych polityków sanacji. Był posłem na Sejm RP w latach 1930-1935, był m.in. członkiem sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych. Paschalski pełnił też w latach 1932–1936 funkcję prezesa Rady Wykonawczej Naczelnej Rady Adwokackiej (utworzonej przez Prawo o ustroju adwokatury, które weszło w życie z dniem 1 listopada 1932 r.), oraz prezesa Zarządu Głównego Związku Strzeleckiego (po Antonim Anuszu i Wojciechu Stpiczyńskim) – od końca 1932 roku, aż do końca istnienia organizacji.

Był odznaczony wieloma odznaczeniami polskimi i zagranicznymi, m.in. estońskim Orderem Krzyża Orła II klasy (1933)[3].

Pomimo obciążenia obowiązkami politycznymi i społecznymi, nadal pracował jako adwokat. W marcu 1939 roku Paschalski reprezentował Tadeusza Boya-Żeleńskiego przed Sądem Apelacyjnym w sprawie o zniesławienie z pozwu dramatopisarza Tadeusza Konczyńskiego. Wyrok aresztu wobec Żeleńskiego I instancji został zmniejszony do tygodnia, ale pisarz nie został uniewinniony. Rozprawa w ostatecznej instancji przed Sądem Najwyższym nie odbyła się z powodu wybuchu wojny.

Emigracja i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W połowie sierpnia 1939 roku, wobec zbliżającej się wojny, Paschalski wyjechał do Paryża. Oczekiwał, że wojna będzie krótka, bo Francja wystąpi czynnie w obronie Polski i rozgromi Niemcy. Po zajęciu północnej części Francji przez Niemcy hitlerowskie w 1940 roku i wobec wzmagającej się aktywności Gestapo w okupowanej przez Niemców części Francji, Paschalski zdecydował się jechać na południe Francji. Zmarł w Księstwie Monako w listopadzie 1940 roku.

Informacje rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Paschalski pochodził z rodziny szlacheckiej legitymującej się herbem Sas. Był żonaty z Marią Jodko-Narkiewicz, córką Witolda Jodko-Narkiewicza i Marii z domu Rościszewskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Hass, Ambicje rachuby, rzeczywistość. Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej 1905-1928. Warszawa 1984, s. 231.
  2. Jerzy Pająk, Zjazdy Okręgowej Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Niepodległościowych w Kielcach w listopadzie 1917 roku, w: Między Wisłą a Pilicą. Studia i materiały historyczne pod red. K. Brachy i S. Wiecha, t. 1, 2000, s. 305
  3. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 2014-11-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Borkowski, Ludowcy w II Rzeczypospolitej, 1918-1939. Warszawa 1987.
  • o marszu Kurpiów na Kolno: Henryk Syska, Ułomek rodzinnego chleba, LSW, Warszawa 1969, s. 73-86.
  • o pobycie Paschalskiego w Paryżu w sierpniu 1939 roku i jego poglądach na sytuację międzynarodową: Wacław Lednicki, Reminiscences, Mouton, The Hague – Paris, 1970, s. 45.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]