Franciszek Peter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Peter
6 zwycięstw
major pilot major pilot
Data i miejsce urodzenia 8 października 1896
Wiedeń, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 1968
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Cross-Pattee-Heraldry.svg - K.u.k. Luftfahrtruppen
Roundel of Poland (1921-1993).svg - Siły Powietrzne RP
Jednostki Flik 3/J, 6 Eskadra Wywiadowcza
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska,
wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca konstruktor
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Polowa Odznaka Pilota
Order Żelaznej Korony (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej (Austro-Węgry) Signum Laudis (Austro-Węgry) Medal za Odwagę (Austro-Węgry)

Franciszek Peter vel Franz Peter (ur. 8 października 1896 w Wiedniu[1], zm. 1968[2]) – Austriak, lotnik wojskowy i inżynier – porucznik Cesarskiego i Królewskiego Lotnictwa, major pilot inżynier Wojska Polskiego, as myśliwski z I wojny światowej.

Życiorys[edytuj]

Służba w Cesarskim i Królewskim Lotnictwie[edytuj]

Franz Peter urodził się w Wiedniu[1], jego rodzina pochodziła z Zaolzia. Podczas I wojny światowej służył w lotnictwie austro-węgierskim. Początkowo latał na samolotach rozpoznawczych, następnie ukończył szkolenie pilota myśliwskiego i od wiosny służył w eskadrze myśliwskiej Flik 3/J (Fliegerkompagnie 3/J) na froncie austriacko-włoskim, m.in. ze Stefanem Stecem. Latał w niej na myśliwcach Albatros D.III (Oef). Wojnę zakończył w stopniu porucznika (Oberleutnant).

16 lipca 1918 Peter w składzie klucza ze Stefanem Stecem i F. Navratilem odniósł dwa pierwsze zwycięstwa, nad myśliwcami włoskimi Hanriot HD-1 nad Val del Concei w rejonie jeziora Garda. 4 sierpnia 1918 zestrzelił włoski szybki bombowiec SVA-5 (sierż. Bartolomeo Arrigoni[2]), a 20 sierpnia i 17 września samoloty rozpoznawcze Pomilio, zyskując status asa (17 września prawdopodobnie zestrzelił poległego w tym dniu dowódcę 134. eskadry włoskiej, kapitana obs. Adriano Barone[3]). 7 października 1918 zestrzelił szósty samolot – brytyjski myśliwiec Sopwith Camel (E1498 z 66 Sqn RAF, pilot 2/Lt GR Leighton[4]) koło Trydentu[1].

Służba w Wojsku Polskim i praca konstruktora silników[edytuj]

sekcja wymaga uzupełnienia

Po zakończeniu I wojny światowej pracował jako pilot komunikacyjny, na linii Wiedeń - Budapeszt[5]. Na skutek spotkania w Wiedniu ze Stefanem Stecem, na początku 1919 roku Peter przyjechał do Polski i zdecydował wstąpić do polskiego lotnictwa wojskowego (początkowo nie znał przy tym języka polskiego)[5]. Służył bojowo najpierw w 6 Eskadrze Wywiadowczej we Lwowie, broniącej miasta przed oddziałami ukraińskimi podczas wojny polsko-ukraińskiej. Latał tam jako pilot samolotów rozpoznawczych, zazwyczaj w załodze z obserwatorem Stanisławem Pietruskim[5]. 6 marca 1919 miał wypadek na samolocie Albatros C.XII na skutek awarii silnika, lecz nie odniósł większych obrażeń[5]. Brał udział w kilku lotach szturmowych atakując pozycje ukraińskie z broni pokładowej, a 30 kwietnia 1919 z Pietruskim rozpędził obsługę dwóch dział ukraińskich, zdobytych następnie przez Polaków. 14 maja 1919 został ranny w nogę podczas lotu szturmowego na pozycje piechoty pod Kulikowem i do połowy czerwca przebywał w szpitalu[5][6] .

Brał następnie udział w wojnie polsko-radzieckiej, m.in. od 4 lutego do marca 1920 tymczasowo dowodził 6 Eskadrą Wywiadowczą, działającą w rejonie Tarnopola[7][6].

Po zakończeniu działań wojennych pełnił służbę w Centralnych Zakładach Lotniczych, a następnie w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa na stanowisku kierownika oddziału silników. W 1929 skonstruował, mało udany, silnik gwiazdowy Peterlot (80 KM), zbudowany w liczbie 9 sztuk[8]. Równocześnie pozostawał oficerem nadetatowym 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. Z dniem 31 marca 1933 przeniesiony został w stan nieczynny na okres 12 miesięcy[9]. Z dniem 31 sierpnia 1934 przeniesiony został w stan spoczynku[10].

Był następnie dyrektorem technicznym Wytwórni Maszyn Precyzyjnych "Avia". W 1933 z A. Seńkowskim skonstruował w PZInż silnik rzędowy PS-II Petersen (90 KM) – zbudowano 11 sztuk, a w 1934 zaprojektował w Avii 4-cylindrowe silniki rzędowe Avia P-4 (100 KM) i Avia 3 (63 KM)[8].

Zmarł w 1968 w Warszawie[2].

Awanse[edytuj]

  • kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z 1 lipca 1919 (w 1924 zajmował 2 lokatę w korpusie oficerów aeronautyki)
  • major – 18 lutego 1928 ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 i 12 lokatą w korpusie oficerów aeronautyki

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Franz Peter w The Aerodrome (ang.) wraz z listą zwycięstw
  2. a b c T. Goworek, op.cit., s.21-22.
  3. Gregory Alegi: Pomilio PD/PE. Berkhamsted: Albatros Productions, 2006, seria: Windsock Datafile. no.117. ​ISBN 1-902207-83-1​. (ang.), s.13
  4. 66 Squadron, RFC & RAF, 1916 to 1919
  5. a b c d e S. Pietruski: Lwowskie loty, s.15-18
  6. a b S. Pietruski: Lwowskie loty. Część 2, s.12-13
  7. Krzysztof Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991, ​ISBN 83-206-0985-2​, s.47
  8. a b Glass, Andrzej: Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, WKiŁ, Warszawa 1977, s.45-51
  9. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 11.04.1933 r.
  10. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 22.12.1934 r.

Bibliografia[edytuj]

  • Tomasz Goworek, Pierwsze samoloty myśliwskie lotnictwa polskiego, Warszawa 1991, ​ISBN 83-85001-46-8
  • Stanisław Pietruski, Lwowskie loty w "Lotnictwo z Szachownicą" nr 1 (1/2002)
  • Stanisław Pietruski, Lwowskie loty. Część 2 w "Lotnictwo z Szachownicą" nr 2 (2/2002)
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 851, 859, 863.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 541, 548.
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 229, 837.

Zobacz też[edytuj]