Franciszek Rataj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Rataj
Paweł
podpułkownik piechoty podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 9 października 1894
Łagowo
Data i miejsce śmierci 30 września 1958
Poznań
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie
Jednostki 15 Pułk Piechoty „Wilków”
Powiatowa Komenda Uzupełnień Toruń
Powiatowa Komenda Uzupełnień Poznań Miasto
Komenda Rejonu Uzupełnień Poznań Miasto
15 Pułku Piechoty „Wilków” AK
Stanowiska zastępca dowódcy pułku
komendant PKU
komendant rejonu uzupełnień
dowódca pułku piechoty
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
III powstanie śląskie
II wojna światowa
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi

Franciszek Rataj ps. „Paweł” (ur. 9 października 1894 w Łagowie, zm. 30 września 1958 w Poznaniu) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, uczestnik powstania wielkopolskiego, wojny polsko-bolszewickiej 1920 i III powstania śląskiego, uczestnik konspiracji i powstaniec warszawski, dowódca 15 Pułku Piechoty „Wilków” AK.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1914 służył w armii niemieckiej, gdzie otrzymał stopień podporucznika[1]. Od grudnia 1918 uczestnik przygotowań do powstania w rejonie Leszna, a następnie uczestnik powstania wielkopolskiego, jako dowódca batalionu[2]. Od kwietnia 1919 oficer w 1 pułku strzelców wielkopolskich. W szeregach pułku, w stopniu porucznika, jako dowódca 6 kompanii, brał udział w walkach pod Lwowem i Stryjem w marcu 1919, oraz w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. 15 sierpnia 1920 został odznaczony w Dęblinie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari przez wizytującego oddziały Józefa Piłsudskiego[3].

W styczniu 1921 wraz z grupą oficerów był skierowany, jako ochotnik, przez Dowództwo Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu do Dowództwa Obrony Plebiscytu. W 1921 w III powstaniu śląskim dowodził w stopniu kapitana 8 Pszczyńskim pułkiem piechoty, zwanym „pułkiem Rataja”. Wraz ze swoim pułkiem walczył w bitwie w rejonie Góry św. Anny.

Kapitan ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923 pełniący obowiązki dowódcy, a następnie dowódca batalionu 58 pułku piechoty wielkopolskiej[4]. Awansowany do stopnia majora, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923. W 1928 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu[5]. 21 stycznia 1930 roku został przeniesiony z DOK VII do 15 pułku piechoty „Wilków” w Dęblinie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[6]. 23 marca 1932 roku został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Toruń na stanowisko komendanta[7][8]. W kwietniu 1934 roku został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto na stanowisko komendanta[9]. W 1938 roku kierowana przez niego jednostka została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Poznań Miasto, a zajmowane przez niego stanowisko na komendanta rejonu uzupełnień. Uczestnik wojny obronnej 1939.

W trakcie okupacji zastępca komendanta formacji „Korpus Zachodni”, tworzonej od 1941 przez Armię Krajową z przesiedlonych mieszkańców Wielkopolski i Pomorza. W połowie 1941 wyznaczony przez dowódcę AK gen. Stefana Roweckiego] komendantem Okręgu AK w Rzeszy (mającego zajmować się polskimi robotnikami i jeńcami)[10]. Jednak jak wynika z meldunków, Rataj nie wyjechał do Berlina, i nie objął dowództwa z powodu choroby[11].

Związany z konspiracją Stronnictwa Narodowego. Od lipca 1944 komendant okręgu warszawskiego Narodowej Organizacji Wojskowej[12].

W trakcie Powstania Warszawskiego, dowódca odwodu Okręgu Warszawskiego AK, tworzącego od 3 sierpnia Zgrupowanie „Paweł” (Batalion NOW-AK „Antoni” oraz Batalion „Wigry”) podporządkowanego Zgrupowaniu „Radosław”. Od 2 sierpnia walczył na Woli w rejonie cmentarzy, 6 sierpnia wycofując się na Stare Miasto. Od 13 sierpnia był dowódcą odcinka północnego, w Grupie AK Północ. Po przejściu do Śródmieścia, 5 września objął dowództwo zachodniego odcinka obrony, zaś od 20 września objął dowództwo 15 pułku piechoty „Wilków” AK. Po upadku powstania, jeniec obozów Lamsdorf i VIIA Murnau[1], według innych źródeł przebywał w Oflagu II C Woldenberg[13]. Po wojnie powrócił do Poznania.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Uchwałą podjętą na sesji Rady Miasta Poznania w dniu 10 czerwca 2014, skwer położony u zbiegu ulic Księcia Józefa oraz Święty Wojciech w obrębie Osiedla Stare Miasto w Poznaniu otrzymał nazwę: Skwer Franciszka Rataja[16][17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Maciej Kledzik: Smak głodu. III Batalion "Gurt" po kapitulacji Powstania Warszawskiego. Warszawa: BICO, 1996, s. 231.
  2. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1982, s. 472.
  3. Album Dziesięciolecia Okręgu Korpusu Nr 7 Poznań. Poznań: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 23.
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 290, 409.
  5. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 123, 173.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 8.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 233.
  8. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 525.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
  10. Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945. Tom II. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum, 1990, s. 95.
  11. Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945. Tom II. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum, 1990, s. 235.
  12. Juliusz Kulesza: W murach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Warszawa: Askon, 2003, s. 313.
  13. Piotr Rozwadowski (pod red.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. I. Warszawa: 2005, s. 455.
  14. Dekret Wodza Naczelnego L. 2863 z 13 kwietnia 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 16, poz. 561
  15. a b Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 23.
  16. Uchwała nr LXVIII/1095/VI/2014 z dnia 2014-06-10 - bip.poznan.pl, bip.poznan.pl [dostęp 2018-05-27] (pol.).
  17. Paweł Łazarewicz, Biuletyn Informacji Publicznej Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, www.geopoz.pl [dostęp 2018-05-27] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]