Franciszek Rataj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Rataj
Paweł
podpułkownik piechoty podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 9 października 1894
Łagowo
Data i miejsce śmierci 30 września 1958
Poznań
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie
Stanowiska dowódca 15 Pułku Piechoty „Wilków” AK
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka, III powstanie śląskie
II wojna światowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi

Franciszek Rataj ps. „Paweł” (ur. 9 października 1894 w Łagowie, zm. 30 września 1958 w Poznaniu) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, uczestnik powstania wielkopolskiego, wojny polsko-bolszewickiej 1920 i III powstania śląskiego, uczestnik konspiracji i powstaniec warszawski, dowódca 15 Pułku Piechoty „Wilków” AK.

Życiorys[edytuj]

Od 1914 służył w armii niemieckiej, gdzie otrzymał stopień podporucznika[1]. Od grudnia 1918 uczestnik przygotowań do powstania w rejonie Leszna, a następnie uczestnik powstania wielkopolskiego, jako dowódca batalionu[2]. Od kwietnia 1919 oficer w 1 Pułku Strzelców Wielkopolskich. W szeregach pułku, w stopniu porucznika, jako dowódca 6 kompanii, brał udział w walkach pod Lwowem i Stryjem w marcu 1919, oraz w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. 15 sierpnia 1920 został odznaczony w Dęblinie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari przez wizytującego oddziały Józefa Piłsudskiego[3].

W styczniu 1921 wraz z grupą oficerów był skierowany, jako ochotnik, przez Dowództwo Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu do Dowództwa Obrony Plebiscytu. W 1921 w III powstaniu śląskim dowodził w stopniu kapitana 8 Pszczyńskim Pułk Piechoty, zwanym "pułkiem Rataja". Wraz ze swoim pułkiem walczył w bitwie w rejonie Góry św. Anny.

Kapitan ze starszeństwem od 1 czerwca 1919[4]. W 1923 pełniący obowiązki dowódcy, a następnie dowódca batalionu 58 Pułku Piechoty Wielkopolskiej[5]. Awansowany do stopnia majora, ze starszeństwem od 1 lipca 1923[6].

W 1932 do 1939, komendant Powiatowej Komendy Uzupełnień w Toruniu[7]. Uczestnik wojny obronnej 1939.

W trakcie okupacji zastępca komendanta formacji „Korpus Zachodni”, tworzonej od 1941 przez Armię Krajową z przesiedlonych mieszkańców Wielkopolski i Pomorza. W połowie 1941 wyznaczony przez dowódcę AK gen. Stefana Roweckiego] komendantem okręgu AK w Rzeszy (mającego zajmować się polskimi robotnikami i jeńcami)[8]. Jednak jak wynika z meldunków, Rataj nie wyjechał do Berlina, i nie objął dowództwa z powodu choroby[9].

Związany z konspiracją Stronnictwa Narodowego. Od lipca 1944 komendant okręgu warszawskiego Narodowej Organizacji Wojskowej[10].

W trakcie powstania warszawskiego, dowódca odwodu Okręgu Warszawskiego AK, tworzącego od 3 sierpnia Zgrupowanie „Paweł” (Batalion NOW-AK „Antoni” oraz Batalion „Wigry”) podporządkowanego Zgrupowaniu „Radosław”. Od 2 sierpnia walczył na Woli w rejonie cmentarzy, 6 sierpnia wycofując się na Stare Miasto. Od 13 sierpnia był dowódcą odcinka północnego, w Grupie AK Północ. Po przejściu do Śródmieścia, 5 września objął dowództwo zachodniego odcinka obrony, zaś od 20 września objął dowództwo 15 Pułku Piechoty „Wilków” AK. Po upadku powstania, jeniec obozów Lamsdorf i VIIA Murnau[1], według innych źródeł przebywał w Oflagu II C Woldenberg[11]. Po wojnie powrócił do Poznania.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. a b Maciej Kledzik: Smak głodu. III Batalion "Gurt" po kapitulacji Powstania Warszawskiego. Warszawa: BICO, 1996, s. 231.
  2. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1982, s. 472.
  3. Album Dziesięciolecia Okręgu Korpusu Nr 7 Poznań. Poznań: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 23.
  4. Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 409.
  5. Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 290.
  6. Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928, s. 173.
  7. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 525.
  8. Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945. Tom II. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum, 1990, s. 95.
  9. Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945. Tom II. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum, 1990, s. 235.
  10. Juliusz Kulesza: W murach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Warszawa: Askon, 2003, s. 313.
  11. Piotr Rozwadowski (pod red.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. I. Warszawa: 2005, s. 455.
  12. Dekret Wodza Naczelnego L. 2863 z 13 kwietnia 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 16, poz. 561
  13. a b Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 23.

Bibliografia[edytuj]