Franciszek Sarnowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franciszek Sarnowski (ur. 4 października 1911 w Skajbotach pod Olsztynem, zm. 11 stycznia 1940 w Sachsenhausen), polski działacz kulturalno-oświatowy w Niemczech, nauczyciel, podharcmistrz.

Pochodził z rodziny chłopskiej; oboje rodzice - Franciszek (1870-1934) i Barbara z domu Krebs (1882-1940) - byli aktywni w ruchu polskim na Warmii, należeli do Związku Polaków w Niemczech. Ukończył niemiecką szkołę powszechną, następnie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa; w 1929 rozpoczął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Rogoźnie, po jej ukończeniu (1934) odbył roczną praktykę pedagogiczną w Toruniu. W 1935 prowadził działalność kulturalną w rodzinnych Skajbotach (m.in. jako nauczyciel muzyki), od stycznia 1936 był nauczycielem i kierownikiem szkoły polskiej (prywatnej) w Podmoklach Wielkich koło Babimostu (ówczesna nazwa niemiecka Gross Rosenbrueck).

Na ziemi babimojskiej prowadził aktywną działalność kulturalno-oświatową. Był inicjatorem powołania chóru młodzieżowego "Lutnia", organizował kursy sportowe, obozy i wycieczki, zaangażował się w działalność polskiego harcerstwa. Był pierwszym hufcowym drużyn skautowych Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech (ZHPwN) na terenie babimojsko-międzyrzeckim, w październiku 1936 otrzymał stopień podharcmistrza, opiekował się drużynami w Podmoklach Małych i Podmoklach Wielkich, był członkiem Zarządu Głównego ZHPwN i jego skarbnikiem (1937-1939).

1 września 1939 został aresztowany przez gestapo w szkole w Podmoklach Wielkich. Był więziony w Kargowej, następnie w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen; w czasie prac budowlanych spadł z dachu i został pobity przez strażników, zmarł wkrótce wskutek odniesionych obrażeń. Został pochowany w Klebarku koło Olsztyna. Pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1959), jego imię nadano szkole w Skajbotach oraz Wiejskiemu Domowi Kultury w Podmoklach Wielkich; jest patronem jednej z ulic w Olsztynie.

Był żonaty z Zofią z Bijakowskich, więzioną po jego śmierci w obozie koncentracyjnym w Ravensbruck; mieli troje dzieci: Jerzego, Lecha i Annę.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Oracki, Franciszek Sarnowski, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXV, 1994