Franciszek Strynkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Strynkiewicz
Data i miejsce urodzenia 15 września 1893
Mogielnica
Data i miejsce śmierci 20 listopada 1996
Ząbki k. Warszawy
Zawód, zajęcie rzeźbiarz
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (nadany dwukrotnie) Medal 10-lecia Polski Ludowej

Franciszek Strynkiewicz (ur. 15 września 1893 w Mogielnicy, zm. 20 listopada 1996 w Ząbkach[1]) – polski rzeźbiarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 15 września 1893 w Mogielnicy, w rodzinie Ignacego (1865–1917) i Julii z Nastulów (1867–1948). Po ukończeniu gimnazjum brał udział w tajnych kursach samokształceniowych, za co został aresztowany i uwięziony przez władze carskie. Ukończył seminarium nauczycielskie w Warszawie. Od sierpnia 1915 walczył w szeregach 4 kompanii III baonu 1 Pułku Piechoty Legionów Polskich w kampanii wołyńskiej, gdzie został ranny. Po rekonwalescencji został przydzielony do 5 batalionu 1 Pułku Artylerii, w późniejszym czasie wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. Jako ochotnik walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozpoczął studia w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (obecnie Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie) – był uczniem Tadeusza Breyera. Po ukończeniu studiów w 1927 kontynuował naukę we Włoszech, Francji, Szwecji i Jugosławii. Przez wiele lat pracował na Akademii Sztuk Pięknych jako asystent, następnie od 1946 do 1963 jako profesor. W latach 1947–1951 oraz 1957–1959 był rektorem tej uczelni. W listopadzie 1949 został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina[2].

Tworzył kompozycje figuralne, pomniki i portrety.

Był dwukrotnie żonaty. Od 11 września 1917 był mężem Stanisławy z Dembowskich (ur. 1890), z którą mieli dwie córki: Agnieszkę Marię (1919–1944), łączniczkę ps. „Katarzyna”, która zginęła w powstaniu warszawskim oraz Barbarę (ur. 1924), także łączniczkę w powstaniu warszawskim, ps. „Romka”. 9 stycznia 1944 Franciszek Strynkiewicz poślubił Barbarę Bieniulis (1922–1996), rzeźbiarkę, z którą miał córkę Annę Dorotę (1949–1983), artystkę malarkę.

Wraz ze swoją drugą żoną Barbarą Bieniulis-Strynkiewicz prowadził stałą wystawę rzeźb plenerowych w Mogielnicy. Opierając się na stadium natury budował formy zwarte i dynamiczne zmierzając do coraz większych uproszczeń.

Zmarł 20 listopada 1996 w Ząbkach. Pochowany jest razem z drugą żoną i ich córką na Cmentarzu leśnym w Laskach (kwatera D-VIII-15)[3].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

Jest także autorem pomników i rzeźb nagrobnych, w tym pomnika nagrobnego Żwirki i Wigury na Cmentarzu Powązkowskim (1934), pomnika Adama Mickiewicza w Gliwicach, pomnika Karola Świerczewskiego w Jabłonkach w Bieszczadach[12] (zlikwidowany w 2018[13]).

Do znanych jego portretów zalicza się: „Portret Isi” (1947), „Portret van Gogha” (1953) i „Autoportret” (1967). Otrzymał państwową nagrodę pierwszego stopnia.

Do jego uczniów należą Kazimierz Gustaw Zemła i Barbara Zbrożyna, Jan Kucz, Adam Roman, Ryszard Wojciechowski.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Franciszek Strynkiewicz, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2020-12-03].
  2. Życie Warszawy, nr 306 (1808), 6 listopada 1949, s. 1.
  3. Alfabetyczny (litery od R do S) wykaz osób pochowanych na Cmentarzu zakładowym Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, cmentarz-w-laskach.pl [dostęp 2020-12-03].
  4. M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), kultury i sztuki”.
  5. M.P. z 1932 r. nr 167, poz. 198 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  6. M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
  7. M.P. z 1934 r. nr 259, poz. 338 „za zasługi na polu pracy artystycznej”.
  8. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007 „za wybitną działalność naukową”.
  9. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki, s. 1632.
  10. Agnieszka Gębczyńska-Janowicz: Polskie założenia pomnikowe. Rola architektury w tworzeniu miejsc pamięci od połowy XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2010, s. 64. ISBN 978-83-7543-177-3.
  11. Martyna Rusiniak: Obóz zagłady Treblinka II w pamięci społecznej (1943–1989). Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008, s. 44. ISBN 978-83-7543-020-2.
  12. Kazimierz Konieczny, Henryk Wiewióra: Karol Świerczewski Walter. Zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, 1971, s. 387.
  13. Ostatnie chwile słynnego pomnika gen. Karola Świerczewskiego w Jabłonkach w Bieszczadach. Dziś ma ruszyć rozbiórka – nowiny24.pl, nowiny24.pl [dostęp 2018-02-23] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czy wiesz kto to jest?. Stanisław Łoza (red.). T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 295.
  • Lech Grabowski: Strynkiewicz, Wydawnictwo „Sztuka” 1957.
  • Wacława Milewska, Maria Zientara: Sztuka Legionów Polskich i jej twórcy, 1914–1918, Wydawnictwo Arkady, 1999, ​ISBN 83-7188-350-1​.
  • Franciszek Strynkiewicz. Stulecie urodzin rzeźbiarza, pod red. M. Lewańskiej, Wydawnictwo ASP w Warszawie, Warszawa 1993.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]