Franciszek Walewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Walewski
Mrok, Stryjek
Ilustracja
pchor. Franciszek Walewski
kapitan piechoty kapitan piechoty
Data i miejsce urodzenia 21 września 1912
Szumsko
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 1979
Pyszkowo
Przebieg służby
Lata służby 1935–1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Związek Walki Zbrojnej
Flaga PPP.svg Armia Krajowa
Jednostki 14 pułk piechoty
Stanowiska dowódca plutonu
II adiutant pułku
szef wyszkolenia i z-ca komendanta Rejonu Skarżysko ZWZ
komendant Podobwodu I Skarżysko-Kamienna AK
komendant Obwodu Końskie AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
(kampania wrześniowa)

Franciszek Walewski ps. „Mrok”, „Stryjek” (ur. 21 września 1912, zm. 14 stycznia 1979) – kapitan piechoty Wojska Polskiego i Armii Krajowej, komendant Podobwodu I Skarżysko-Kamienna („Morwa”) w Obwodzie Iłża Inspektoratu Starachowickiego Armii Krajowej (Okręg Radom-Kielce), komendant Obwodu Końskie Inspektoratu Starachowickiego AK.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Jana i Czesławy z domu Pająk.

Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej-Komorowie. Promowany na stopień podporucznika został ze starszeństwem z dnia 15 października 1935 roku oraz 215. lokatą w korpusie oficerów piechoty[1], po czym skierowano go do służby w 14 pułku piechoty z Włocławka.

Na dzień 21 września 1936 r. zajmował stanowisko młodszego oficera w 3 kompanii strzelców w I batalionie 14 pp[2], a w dniu 16 marca 1938 r. stanowisko dowódcy plutonu w 1 kompanii c.k.m. tegoż pułku[3]. W październiku 1938 roku wziął udział w operacji zaolziańskiej

jako oficer kompanii c.k.m., w zbiorczym batalionie wystawionym przez 14 pp.

Do stopnia porucznika awansowany został ze starszeństwem z dnia 19 marca 1939 roku i 212. lokatą wśród oficerów piechoty[4]. Na dzień 23 marca 1939 roku pełnił funkcję dowódcy plutonu w 2 kompanii c.k.m. 14 pułku piechoty[5], które to stanowisko zajmował do momentu ogłoszenia mobilizacji[6].

Zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym został II adiutantem 14 pułku piechoty[7]. Razem z włocławskim pułkiem wziął udział w walkach toczonych na obszarze korytarza pomorskiego i w bitwie nad Bzurą. Został ciężko ranny w dniu 18 września 1939 r. w lesie Budy Stare (w pobliżu Białej Góry nad Bzurą)[7][8][9]).

Uniknął niewoli i działał w konspiracji – w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, początkowo w stopniu porucznika, a następnie kapitana. Używał pseudonimów „Mrok” i „Stryjek”. Od 15 sierpnia 1940 r. zajmował stanowisko szefa wyszkolenia i zastępcy komendanta Rejonu Skarżysko w Obwodzie Kielce ZWZ, a od października 1940 r. objął prawdopodobnie obowiązki komendanta tego Rejonu[10]. Od wiosny 1942 r. do czerwca 1943 roku pełnił funkcję zastępcy komendanta Podobwodu I Skarżysko-Kamienna w Obwodzie Iłża Armii Krajowej (komendantem był wówczas por. Stanisław Ciaś ps. „Osman”, „Fiszer”)[11]. Został ranny 26 marca 1943 roku podczas akcji w Skarżysku.

Od czerwca 1943 r. do października 1944 roku zajmował stanowisko komendanta Podobwodu I Skarżysko-Kamienna (kryptonim „Morwa”)[a] w Obwodzie Iłża Inspektoratu Starachowickiego AK – wchodzącego w struktury Okręgu Radom-Kielce[11]. Pod koniec lipca 1944 roku Inspektorat Starachowicki AK wystawił bataliony 3 pułku piechoty Legionów AK[b]. Franciszek Walewski „Stryjek” objął wówczas dowództwo batalionu sformowanego w rejonie Skarżyska (II batalion 3 pp Leg. AK)[c][13]. Aresztowany przez Niemców, zbiegł[d] i od listopada 1944 r. przeszedł do pracy konspiracyjnej w Obwodzie Końskie Armii Krajowej[11], którego był komendantem aż do rozwiązania Armii Krajowej (19 stycznia 1945 r.)[e].

Po wojnie zamieszkał we Włocławku, używał wówczas nazwiska Stryjek-Walewski. Pracował jako leśniczy lasów komunalnych.

Franciszek Walewski był zapalonym myśliwym. Zmarł na atak serca w dniu 14 stycznia 1979 r. podczas polowania prowadzonego w okolicach miejscowości Pyszkowo. Pochowany został na włocławskim Cmentarzu Komunalnym, razem z żoną Henryką (zmarłą w Warszawie) – sektor 44A, rząd 1, grób 13.

XII Promocja SPP (1935) – czwarty z lewej gen. bryg. Włodzimierz Maxymowicz-Raczyński, drugi od lewej ppor. Franciszek Walewski.
Por. Franciszek Walewski (pierwszy z lewej) prowadzi kompanię c.k.m. 14 pp.
Grób kpt. Franciszka Walewskiego na włocławskim cmentarzu komunalnym.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Podobwód I Skarżysko-Kamienna przyłączony został do Obwodu Iłża z Obwodu Kielce w roku 1941 – na podstawie rozkazu Komendy Okręgu. Podobwód ten dzielił się na placówki, których zasięg terytorialny pokrywał się z granicami poszczególnych gmin.[11]
  2. W ramach planu mobilizacji Komendy Głównej AK Okręg Radom-Kielce wystawiał między innymi 2 Dywizję Piechoty Leg. AK, w skład której wchodził 3 pp Leg. AK z obwodów koneckiego i iłżeckiego AK.[12]
  3. W momencie koncentracji ogólnej 3 pp Leg. AK posiadał dwa bataliony, żadnym z nich nie dowodził wówczas Franciszek Walewski.[13]
  4. Aresztowany został przez Gestapo w październiku 1944 r., uciekł z aresztu w następnym miesiącu.
  5. Używał wówczas pseudonimu „Drogosław”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]