Frankowicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maciej Pawlicki, czołowy działacz środowiska frankowiczów

Frankowicze – potoczna nazwa grupy osób w Polsce, które w latach 90. XX wieku i później zaciągnęły kredyty (głównie mieszkaniowe, hipoteczne) denominowane lub indeksowane we frankach szwajcarskich.

Na przestrzeni kilku lat, w przypadku większości takich kredytów, mimo regularnego spłacania rat zobowiązania kredytobiorców wzrosły o kilkadziesiąt procent. Wzrosła także wysokość rat.

Według ogólnej kalkulacji Gazety Finansowej z lutego 2017 liczbę omawianych umów kredytowych w skali kraju szacowano na 1 milion, łącznie zaś były one obciążeniem dla około 4 milionów obywateli[1].

Inicjatywy środowiska kredytobiorców[edytuj | edytuj kod]

Cześć frankowiczów utworzyła struktury organizacyjne oraz wielokrotnie urządzała manifestacje publiczne w obronie swoich praw. Pierwszą organizacją w Polsce zrzeszającą frankowiczów było założone z inicjatywy Tomasza Sadlika stowarzyszenie Pro Futuris[2]. Stowarzyszenie to rozpoczęło oficjalną działalność 18 lutego 2015[3]. Pro Futuris organizowało manifestacje w całej Polsce, m.in. we Wrocławiu[4], w Łodzi[5], w Białymstoku[6], w Warszawie[7], w Szczecinie[8], w Gdańsku[9]. Tomasz Sadlik jako jeden z pierwszych pozywając bank nagłośnił problem umów bankowych zawierających klauzule niedozwolone (abuzywne). W efekcie narastania problemu społecznego powstał współpracujący z Pro Futuris ruch społeczny o zasięgu ogólnopolskim Bankowe Bezprawie[10]. Ruch społeczny Bankowe Bezprawie 10 września 2015 roku przekształcony został w stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu[11] stajać się wiodącą[12] organizacją frankowiczów. Stowarzyszenie to przy współpracy z innymi organizacjami zorganizowało m.in. 16 kwietnia 2016 w Warszawie manifestację pod nazwą Ogólnopolska Manifestacja Osób Oszukanych przez Banki[13].

Czołowym działaczem środowiska frankowiczów stał się Maciej Pawlicki, który definiując społeczne konsekwencje kredytów walutowych stwierdził: A ci, którzy zostali złapani w pułapkę metodą „na franka”, czyli na toksyczne instrumenty pochodne nazwane kredytami walutowymi, w większości już zdali sobie sprawę z tego, że są bezprawnie pozbawiani swojej własności. Koszty społeczne są ogromne – tysiące załamań nerwowych i chorób, tysiące rozbitych rodzin, emigracja, tysiące zniszczonych firm, zabijane nadzieje, lawinowo wzrastająca liczba samobójstw, to już 8000 rocznie[14][15].

W 2014 postulowano powołania Polskiej anty-Partii frankowiczów jednoczącej potencjalnie około 3 miliony Polaków uwikłanych w kredyt walutowy. Podnoszono, że banki udzielając kredytów nominalnie we frankach szwajcarskich wypłacały złotówki. Kredyt taki był więc w istocie instrumentem finansowym wysokiego ryzyka. Podczas kampanii prezydenckiej 2015 anty-Partia wezwała swoich zwolenników do poparcia kandydata Andrzeja Dudę, który zobowiązał się do złożenia w Sejmie Rzeczypospolitej ustawy uwalniającej frankowiczów z jarzma długów walutowych. Prezydent słowa nie dotrzymał. Termin złożenia ustawy, który sam wyznaczył minął 6 listopada 2015. Anty-Partia frankowiczów przygotowała własny projekt ustawy i opublikowała go na swojej stronie internetowej, jednak nie został złożony w Sejmie. Strona internetowa anty-Partii frankowiczów była wielokrotnie atakowana oraz blokowana przez „nieznanych sprawców”, obecnie jest dostępna jedynie w wersji archiwalnej[16].

Skala problemu[edytuj | edytuj kod]

Na koniec 2019 roku w Polsce było 451,63 tys. kredytów mieszkaniowych we frankach szwajcarskich. Kwota do spłaty wynosiła 101,8 mld zł[17]. Jeszcze w trzecim kwartale roku podawano, że ponad 9 tysięcy kredytów zostało przewalutowanych na złote. Ze złotych na franki zostało zamienionych 5,3 tysiące kredytów (94 procent kredytów zamienionych ze złotych na franki zostało w pierwszym kwartale 2009)[18].

Reakcje polityków[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja frankowiczów stała się przedmiotem szerokiej debaty publicznej. W jej ramach kandydat na prezydenta RP Andrzej Duda w kampanii wyborczej w 2015 złożył obietnicę wniesienia do Sejmu projektu ustawy rozwiązującej węzłowe problemy tej grupy kredytobiorców. Projekt taki wpłynął do parlamentu 2 sierpnia 2016[19]. Został on zakwestionowany przez Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu jako niespełniający oczekiwań tego środowiska[20].

Prezes partii Prawo i Sprawiedliwość Jarosław Kaczyński w kwietniu 2016 stwierdził: Kredyty frankowe, w które złapano dziesiątki tysięcy rodzin, stały się formą współczesnego niewolnictwa. (...) bez względu na różne opory i płacze, zapewne także w naszym obozie, uwolnimy Polaków z tej niewoli[21]. Natomiast 10 lutego 2017 ten sam polityk oświadczył, że uregulowanie sytuacji frankowiczów w drodze ustawowej jest niemożliwe, a sami kredytobiorcy powinni dochodzić swych praw przed sądami[22]. Komentatorzy odczytali to jako rezygnację PiS z obietnic dotyczących frankowiczów[23].

Reakcje instytucji państwowych[edytuj | edytuj kod]

Niektóre organy państwowe podjęły działania informacyjno-doradcze mające na celu pomoc frankowiczom. M.in. Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Finansowy zorganizowali w styczniu 2017 w biurach terenowych RPO akcję dyżurów eksperckich dla zainteresowanych konsumentów[24]. Ponadto Rzecznik Finansowy może wspierać frankowiczów, wydając na ich wniosek Oświadczenie zawierające istotny pogląd dla sprawy, prowadzonej przed sądem. Istotny pogląd Rzecznika Finansowego jest opinią o charakterze pomocniczym, nie jest on wiążący dla sądu, jednak w uzasadnieniu orzeczenia sąd powinien się ustosunkować do argumentów przedstawionych przez Rzecznika Finansowego[25]. Rzecznik Finansowy, w ramach podsumowania tego, co się wydarzyło w ciągu roku po orzeczeniu TSUE, poinformował, że nawet ci frankowicze, którzy już przegrali rozprawy z bankami, mają w swoich rękach narzędzie skargi nadzwyczajnej[26].

Prezes UOKiK wydał szereg opinii w sprawie klauzul abuzywnych (niedozwolonych)[27] stosowanych w umowach kredytowych denominowanych oraz indeksowanych do walut obcych. Pojawienie się w umowie kredytu klauzuli niedozwolonej może dać kredytobiorcy szansę na ewentualne unieważnienie umowy kredytowej.

Trybunał Sprawiedliwości[edytuj | edytuj kod]

Trybunał Sprawiedliwości odpowiadając na pytanie prejudycjalne zadane przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie Dziubak kontra Raiffeisen Bank (sprawa C-260/18) stwierdził:

...art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy.

Pełny tekst dostępny jest na stronie Trybunału →

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koniec marzeń frankowiczów. gf24.pl, 18 lutego 2017. [dostęp 2017-03-14].
  2. Tomasz Sadlik i inni wykończeni kredytami zaczęli walkę z bankami (dostęp 2018-04-10).
  3. Stowarzyszenie na Rzecz Obrony Praw (dostęp 2018-04-10).
  4. Protest frankowiczów na wrocławskim rynku (dostęp 2018-04-10).
  5. Protest frankowiczów w Łodzi (dostęp 2018-04-10).
  6. Frankowicze manifestowali w Białymstoku (dostęp 2018-04-10).
  7. Frankowicze wychodzą na ulice miast (dostęp 2018-04-10).
  8. O co chodzi z tą manifestacją frankowiczów w Szczecinie (dostęp 2018-04-10).
  9. Protest frankowiczów przed fontanną Neptuna (dostęp 2018-04-10).
  10. Powstaje ruch ogólnopolski (dostęp 2018-04-10).
  11. Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu (dostęp 2018-04-10).
  12. Członkostwo w Stowarzyszeniu Stop Bankowemu Bezprawiu. bankowebezprawie.pl. [dostęp 2017-03-14].
  13. Manifestacja frankowiczów w Warszawie. Protest 16.04.2016 przed NBP i Pałacem Prezydenckim. polskatimes.pl, 18 kwietnia 2017. [dostęp 2017-03-14].
  14. Maciej Pawlicki: Jestem ofiarą pułapki „na franka”. Jednym z milionów. polskatimes.pl, 8 maja 2016. [dostęp 2017-03-14].
  15. Nowy projekt ustawy frankowej. Frankowicze wystrychnięci na dudka. newsweek.pl, 2 sierpnia 2016. [dostęp 2017-03-14].
  16. Archiwalna wersja witryny Polskiej Antypartii Frankowiczów (data dostępu: 2018-04-10).
  17. Spread walutowy a kredyt we frankach – czy opłaca się go przewalutować?, www.rp.pl [dostęp 2020-10-23] (pol.).
  18. Prawnicy: Wyrok TSUE korzystny dla frankowiczów – Biznes w INTERIA.PL, biznes.interia.pl [dostęp 2019-10-05] (pol.).
  19. Ustawa frankowa prezydenta Dudy: sprawa przewalutowania kredytów najwcześniej za rok. businessinsider.com.pl, 2 sierpnia 2017. [dostęp 2017-03-14].
  20. Opinia do projektu ustawy Prezydenta o numerze druku 811. bankowebezprawie.pl, 13 października 2016. [dostęp 2017-03-14].
  21. Jarosław Kaczyński obiecywał koniec „współczesnego niewolnictwa”. Słowa nie dotrzymał. gazeta.pl, 24 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-24].
  22. Kaczyński: „frankowicze” powinni wziąć sprawy we własne ręce. rp.pl, 10 lutego 2017. [dostęp 2017-03-14].
  23. PiS i frankowicze. dorzeczy.pl, 15 lutego 2017. [dostęp 2017-03-14].
  24. Wspólna akcja informacyjna Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Finansowego. Porady RF i RPO dla „frankowiczów”. rf.gov.pl. [dostęp 2017-03-14].
  25. Istotny poglad, www.rf.gov.pl [dostęp 2019-07-11].
  26. Rok po wyroku w sprawie państwa Dziubaków. Analiza Rzecznika Finansowego – Rzecznik Finansowy [dostęp 2020-10-23] (pol.).
  27. Klauzule niedozwolone w kredytach frankowych, Kredyty frankowe [dostęp 2019-07-11].