Frans Eemil Sillanpää

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Frans Eemil Sillanpää
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 września 1888
Hämeenkyrö
Data i miejsce śmierci 3 czerwca 1964
Helsinki
Zawód, zajęcie pisarz
Narodowość fińska

Frans Eemil Sillanpää (ur. 16 września 1888 w Hämeenkyrö, zm. 3 czerwca 1964 w Helsinkach) – jeden z najwybitniejszych powieściopisarzy i nowelistów fińskich XX wieku[1], przedstawiciel ruchu modernistycznego w literaturze oraz laureat literackiej Nagrody Nobla za 1939 rok, którą − z uzasadnienia jury − otrzymał za „głębokie przeniknięcie w życie fińskich chłopów i wyborne opisanie ich obyczajów w więzi z przyrodą”[1].

Autor realistycznych, nasyconych liryzmem powieści o wymowie humanistycznej, osadzonych głównie w hermetycznym środowisku wiejskim miejsc znanych Fransowi Sillanpää z dzieciństwa.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Wolę stać po stronie pognębionych i ujawniać piękno zawarte w ich życiu uważanym za ubogie. Oni byli źródłem mego pierwszego podziwu i takimi pozostali dla mnie dotąd. To było treścią i morałem mojej sztuki[2].
— Frans Eemil Sillanpää

Pomimo realizmu powieści fińskiego pisarza, prezentowany w nich obraz życia na wsi często podnoszony jest do rangi mistycznej oraz kosmogonicznej. Sillanpää mocno akcentuje przy tym kwestię Jedności wszechrzeczy, przeczucie doskonałego zjednoczenia człowieka z wszechświatem, które przejawia się w najprostszym bezpośrednim kontakcie jednostki ludzkiej z naturą. W powieściach takich jak Słońce życia (1916) czy Sierpień (1941) życie na wsi jest jednocześnie dotknięciem unio mystica; platonicznym symbolem pradawnego obcowania człowieka z Bogiem, powrotem do utraconego Raju, w którym panuje bezczas, doskonałość i pełnia w doświadczeniu zarówno indywidualnej jak i uniwersalnej egzystencji.

Osobną kategorię stanowią późne powieści Fransa Sillanpää, które powstały na gruncie osobistych przeżyć autora związanych z załamaniem psychicznym oraz chwilową utratą talentu pisarskiego. Utwory te − przesiąknięte typowo dekadenckim nastrojem melancholii, rozpaczy i nihilizmu − opowiadają głównie o „wypalonych” artystach pozbawionych nadziei oraz ludziach z marginesu społecznego.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Sillanpää pozujący dla rzeźbiarza Mauno Oittinena (1931)
  • 1916: Słońce życia
  • 1917: Ludzie w korowodzie życia
  • 1919: Nabożna nędza
  • 1923: Hiltu i Ragnar
  • 1931: Zasnęła za młodu
  • 1934: Ludzie w noc letnią
  • 1941: Sierpień
  • 1945: Dole i niedole człowieczego życia
  • Chłopiec żył własnym życiem
  • Opowiadam i wyobrażam
  • Główne zdarzenie dnia

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Literacka Nagroda Nobla
  2. Cecylia Lewandowska: O tłumaczki. W: Frans Eemil Sillanpää: Nabożna nędza. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980, s. 7. ISBN 83-06-00323-3.