Franz von Winckler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franz von Winckler
Ilustracja
Franz von Winckler
Data i miejsce urodzenia 4 sierpnia 1803
Tarnów
Data i miejsce śmierci 6 sierpnia 1851
okolice Lublany

Franz Winckler, Franciscus Winckler, od 1840 Franz von Winckler (ur. 4 sierpnia 1803 Tarnów (powiat ząbkowicki), zm. 6 sierpnia 1851 koło Lublany) – posiadacz ziemski, przemysłowiec, współtwórca przemysłu Katowic[1], który przyczynił się do przyszłego nadania im praw miejskich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w niezamożnej rodzinie zarządcy majątku ziemskiego, miał ośmioro rodzeństwa. Uczęszczał do szkół w Kłodzku, Nysie oraz szkoły górniczej w Tarnowicach. W tarnowickiej szkole poznał Friedricha Wilhelma Grundmana. Pracował jako górnik w kopalniach węgla kamiennego w Zabrzu i Królewskiej Hucie. Był sztygarem w kopalni Maria w Miechowicach (obecnie dzielnica Bytomia), której po pewnym czasie zostaje zarządcą. Po śmierci właściciela – Franza Aresina zostaje zarządcą jego całych dóbr. Już jako współwłaściciel (poślubił wdowę po Franzu Aresinie) powiększa je poprzez zakup miasta Mysłowice oraz wsi Katowice. Przedsiębiorca w Katowicach ustanawia zarząd swoich dóbr a zarządcą Katowic swojego przyjaciela Friedricha Grundmana[2], który wraz z Richardem Holtze przyczynili się do rozwoju Katowic i nadania im praw miejskich.

Zgromadził duży majątek, między innymi był właścicielem lub współwłaścicielem 69 kopalń węgla kamiennego, 14 kopalń rud, wielu hut cynku i żelaza.

Za swoje zasługi dla rozwoju regionu w 1840 został mu nadany przez króla Prus tytuł szlachecki.

Był dwukrotnie żonaty, po raz pierwszy z Alwiną Kalide, siostrą śląskiego rzeźbiarza Theodora Erdmanna Kalide oraz po jej śmierci z Marią Aresin, wdową po Franzu Aresinie. Jego córka z pierwszego małżeństwa – Waleska razem ze swoim mężem Hubertem von Tiele kontynuowała dzieło swojego ojca. Wnuczką Franza von Wincklera była Ewa von Thiele-Winckler, zwana Matką Ewą.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 1853 w parku (obecnie park Powstańców Śląskich), obok zarządu dóbr Wincklerów w Katowicach (tzw. zamku) postawiono pomnik Franza von Wincklera. Został on zniszczony po II wojnie. Do 1924 i w latach 1939−1945 nieistniejąca już katowicka ulica Skośna nosiła nazwę Tiele-Winckler-Straße[3]. O życiu Franza von Wincklera opowiada powieść Marii Klimas-Błahutowej pt. Siedem krów tłustych.

Od 2016 patron ulicy w centrum Katowic[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Katowice przed nadaniem praw miejskich www.mhk.katowice.pl [dostęp 2017-01-23]
  2. Historia miasta - Katowice miastem www.mhk.katowice.pl [dostęp 2017-01-20]
  3. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 385. ISBN 83-85831-35-5.
  4. UCHWAŁA NR XXIV/500/16 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie nadania ulicy położonej na terenie miasta Katowice nazwy "Franza Wincklera" (pol.) bip.katowice.eu [dostęp 2018-01-01]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Industrie im oberschlesischen Fürstentum Pless im 18. und 19. Jahrhundert. Klemens Skibicki, Stuttgart, 2002 ​ISBN 3-515-08036-8​ S.235f.
  • Górnośląski leksykon biograficzny, Bogdan Snoch, Katowice 1997
  • A. Kuzio-Podrucki, Tiele-Wincklerowie. Arystokracja węgla i stali, Bytom 2006, ​ISBN 83-923733-0-8​ (wyd. I), Tarnowskie Góry 2009 (wyd. II) - opis dziejów rodu od połowy XVIII w. do czasów współczesnych, obszerna genealogia, bibliografia, zdjęcia archiwalne i współczesne).
  • Joanna Starnawska: Dzieje Katowic (1299−1945). Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1990, s. 10.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]