Fryderyk III Hohenzollern

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fryderyk III Hohenzollern
z łaski Bożej cesarz niemiecki, król Prus, margrabia Brandenburgii, burgrabia Norymbergi, hrabia Hohenzollern, suweren i wielki książę Śląska oraz hrabstwa kłodzkiego, wielki książę Poznania, etc.
ilustracja
Cesarz niemiecki i Król Prus
Okres panowania od 9 marca 1888
do 15 czerwca 1888
Poprzednik Wilhelm I Hohenzollern
Następca Wilhelm II Hohenzollern
Dane biograficzne
Dynastia Hohenzollernowie
Data i miejsce urodzenia 18 października 1831
Poczdam
Data i miejsce śmierci 15 czerwca 1888
Poczdam
Ojciec Wilhelm I Hohenzollern
Matka Augusta Sachsen-Weimar
Żona Wiktoria Sasko-Koburska
Dzieci Wilhelm II Hohenzollern
Charlotta Hohenzollern
Henryk Hohenzollern
Zygmunt Hohenzollern
Wiktoria Pruska
Waldemar Hohenzollern
Zofia Hohenzollern
Małgorzata Hohenzollern
Odznaczenia
Order Orła Czarnego (Prusy) Pour le Mérite Pour le Mérite z Liściem Dębu Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego (Prusy) I Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) PRU Order of Crown ribbon.svg Królewski Order Domowy Hohenzollernów z Mieczami na Wojennej Wstędze Krzyż Wielki Krzyża Żelaznego D-PRU EK 1914 2 Klasse BAR.svg Książęcy Order Domowy Hohenzollernów z Mieczami D-HAN-B-Order Saint George BAR.png House Order of the Golden Lion - Knight (Hesse-Kassel) - ribbon bar.png Order Lwa Złotego (Nassau) D-ANH-Order Albert Bear BAR.png FidelityOrderBaden.gif Charles.Friedrich.Merit.Order.png Lion.of.Zahringen.Order.gif Order Świętego Huberta (Bawaria) D-BAV Order Saint George BAR.png Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) D-HAN-B-Order Henry Lion BAR.png Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Ludwig Order (Hesse) - ribbon bar.png Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Order Sabaudzki Wojskowy I Klasy Złoty Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia) CroceLippe1849.jpg Komandor Orderu San Marino WendischeKrone.Order.gif CrossMeckl-Strel.png Imperial Order of Our Lady of Guadalupe (Mexico) - ribbon bar.gif Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana Komandor Orderu Marii Teresy Ord.Pietr.Fed.Luigi.PNG Wielka Wstęga Orderu Portretu Władcy (Iran) Wstęga Dwóch Orderów (Portugalia) Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Avis (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Korony Rucianej Order Wojskowy Świętego Henryka D-SxWe-Order White Falcon BAR.png Order Ernestyński (Saksonia) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Królewski Order Karola XIII (Szwecja) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Złotego Runa (Hiszpania) Order of the Osmanie lenta.png Grand Cross of Sovereign Order of the Crown Württemberg.png Ord.mil.merit.Wurttemberg.PNG Order of Olga ribbon bar.PNG Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wilhelma (Holandia)

Fryderyk III, urodzony jako Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Hohenzollern (ur. 18 października 1831 w Poczdamie, zm. 15 czerwca 1888 tamże) – cesarz niemiecki i król Prus. Panował jedynie 99 dni, od 9 marca do 15 czerwca 1888, wolnomularz[1]. Zmarł na zapalenie płuc niedługo po wykonanej tracheotomii z powodu guza Ackermana krtani[2][3].

Dzieciństwo i młodość[edytuj]

Pochodził z dynastii Hohenzollernów, jego ojcem był cesarz niemiecki Wilhelm I Hohenzollern, a matką Augusta Sachsen-Weimar. Odebrał wszechstronne i staranne wykształcenie. Jego pierwszym wychowawcą i guwernerem był niemiecki archeolog i historyk Ernst Curtius. Po ukończeniu 18 lat przez jakiś czas kształcił się na Uniwersytecie w Bonn. Kolejne lata nauki wypełniły podróże. W 1851 roku wyjechał do Anglii na Wielką Wystawę Światową[4]. Miłością następcy tronu była armia. Rozpoczął edukację wojskową. W wieku 10 lat otrzymał stopień podporucznika Pierwszego Pułku Gwardii. W okresie studiów w Bonn wiosnę lub lato zawsze spędzał na manewrach[5]. Służbę w wojsku traktował jako zaszczyt. Cenił ją za jej sztukę, splendor i więzy braterstwa.

Następca tronu[edytuj]

Książę Fryderyk angażował się w działalność kulturalną. Pasjonował się historią i archeologią. Zainspirował prace wykopaliskowe w Pergamonie i Olimpii. Opisywał ruiny i pomniki Bliskiego Wschodu. Dużo podróżował. Wraz z rodziną często bywał we Włoszech: w Rzymie, Florencji i Wenecji. Prowadził raczej proste, idylliczne życie. Od czasu do czasu pełnił też misje oficjalne. Był na pogrzebie zamordowanego cara Aleksandra II. Odwiedził Hiszpanię króla Alfonsa XII. Złożył oficjalną wizytę papieżowi i królowi Włoch Wiktorowi Emanuelowi II[6]. Nie były to jednak żadne istotne zadania. Kanclerz Otto von Bismarck za aprobatą cesarza wyraźnie faworyzował młodego księcia Wilhelma. To Wilhelm, a nie Fryderyk zapoznawany był z polityką zagraniczną. To Wilhelm, a nie Fryderyk reprezentował cesarza w Sankt Petersburgu na uroczystościach z okazji osiągnięcia przez carewicza pełnoletniości[7].

Podczas wojny duńskiej (1864), służył jako oficer pod dowództwem Fryderyka von Wrangela, a w wojnie z Austrią (1866) dowodził armią, która odniosła spory sukces podczas bitwy pod Sadową 3 lipca 1866. W wojnie prusko-francuskiej (1870-1871), mianowany na feldmarszałka również dowodził armią, a po zwycięstwie stał się orędownikiem idei cesarstwa niemieckiego. Udział w sukcesach militarnych następcy tronu miał szef sztabu, hr. Leonhard von Blumenthal (1810–1900). Pomimo niechęci do Bismarcka, po zjednoczeniu Niemiec 1871 roku, zaakceptował jego politykę. Dążył bezskutecznie do zawarcia przymierza niemiecko-brytyjskiego.

W 1885 roku gościł na zamku w Jarocinie, gdzie spotkał się z członkami miejscowego magistratu. Jak pisze Stanisław Karwowski w pracy Miasto Jarocin i jego dziedzice, następca tronu miał zwrócić się do jednego z urzędników: Pan z pewnością mówisz po polsku. Ten zaprzeczył: Niech Bóg uchowa! Na to Fryderyk odpowiedział, że jego zdaniem każdy urzędnik w Wielkim Księstwie Poznańskim powinien znać obadwa języki krajowe.

Wymarzony władca liberałów[edytuj]

Na przełomie roku 1886-1887 książę Fryderyk cierpiał na uporczywą chrypkę. Został zbadany przez lekarza. Pierwsze prognozy co do stanu zdrowia księcia nie budziły obaw. Wykryto niedużą narośl na gardle. Później okazało się, że to rak. Przeprowadzono konsultację. Badanie wykonane na początku listopada 1887 roku wykazało, że narośl na gardle jest jednak złośliwa. Fryderyk, nadzieja całego pokolenia liberałów niemieckich[8], został cesarzem 9 marca 1888 roku[9]. Był już wówczas bardzo chory. Świadomy swego stanu zdrowia nie dokonał po objęciu tronu żadnych poważnych zmian. Kanclerz Otto von Bismarck zachował stanowisko. Chory cesarz doprowadził jedynie do dymisji ministra spraw wewnętrznych Roberta von Puttkamera. Podpisał ustawę o przedłużeniu kadencji Reichstagu z trzech do pięciu lat[10]. 11 czerwca przyjął w swojej rezydencji Friedrichskron króla Szwecji Oskara II. Była to ostatnia wizyta, którą przyjął. Zmarł wycieńczony chorobą 15 czerwca 1888 roku po zaledwie 99 dniach panowania. Jego następcą został syn Wilhelm II.

Małżeństwo i dzieci[edytuj]

W 1858 poślubił brytyjską księżniczkę Wiktorię Koburg (1840-1901) – córkę królowej brytyjskiej Wiktorii. Z małżeństwa tego urodzili się:

Pełna tytulatura[edytuj]

Fryderyk, z łaski Bożej cesarz niemiecki, król Prus, margrabia Brandenburgii, burgrabia Norymbergi, hrabia Hohenzollern, suweren i wielki książę Śląska oraz hrabstwa kłodzkiego, wielki książę Nadrenii i Poznania, książę Saksonii, Westfalii i Angarii, Pomorza, Lüneburga, Szlezwiku, Holsztynu, Magdeburga, Bremy, Geldrii, Kleve, Julich i Bergu, jak również Wendów i Kaszub, Krosna, Lauenburga, Meklenburga etc. landgraf Hesji i Turyngii, margrabia Górnych i Dolnych Łużyc, książę Oranii, książę Rugii, Fryzji Wschodniej, Paderborn i Pyrmontu, Halberstadt, Münster, Minden, Osnabrück, Hildesheim, Verden, Kamienia, Fuldy, Nassau, Mörs etc. uksiążęcony hrabia Hennebergu, hrabia Marchii, Ravensburga, Hohenstein, Tecklenburg i Lingen, Mansfeld, Sigmaringen i Veringen, pan Frankfurtu etc. etc.

Odznaczenia[edytuj]

Do 1874[11]:

Genealogia[edytuj]

Prapradziadkowie

August Wilhelm Hohenzollern
(1722-1758)
∞1742
Ludwika Amalia Braunschweig-Lüneburg
(1722-1780)

landgraf Hesji-Darmstadt
Ludwik IX
(1719-1790)
∞1741
Karolina Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken)
(1721-1774)

Karol I Mecklenburg-Strelitz
(1708-1752)
∞1735
Elżbieta Albertyna Sachsen-Hildburghausen
(1713-1761)

Jerzy Wilhelm Hessen-Darmstadt
(1722-1782)
∞1748
Maria Luiza Leiningen-Dagsburg-Falkenburg
(1729-1818)

Ernest August II Sachsen-Weimar-Eisenach
(1737-1758)
∞1756
Anna Amalia Braunschweig-Wolfenbüttel
(1739-1807)

landgraf Hesji-Darmstadt
Ludwik IX
(1719-1790)
∞1741
Karolina Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken)
(1721-1774)

Cesarz Rosji
Piotr III Romanow
(1728-1762)
∞1745
Cesarzowa Rosji
Katarzyna II Wielka
(1729-1796)

Fryderyk Eugeniusz Wirtemberski
(1732-1797)
∞1753
Fryderyka Dorota Brandenburg-Schwedt
(1736-1798)

Pradziadkowie

Król Prus
Fryderyk Wilhelm II Pruski
(1744-1797)
∞1769
Fryderyka Luiza Hessen-Darmstadt
(1751-1805)

Karol II Mecklenburg-Strelitz
(1741-1816)
∞1768
Fryderyka Karolina Hessen-Darmstadt
(1752-1782)

Karol August Wettyn
(1757-1828)
∞1775
Luiza Hessen-Darmstadt
(1757-1830)

Car Rosji
Paweł I Romanow
(1754-1801)
∞1776
Zofia Wirtemberska
(1759-1828)

Dziadkowie

Król Prus
Fryderyk Wilhelm III Pruski
(1770-1840)
∞1793
Luiza Mecklemburg-Strelitz
(1776-1810)

Karol Fryderyk Wettyn
(1783-1853)
∞1804
Maria Pawłowna Romanowa
(1786-1859)

Rodzice

Cesarz niemiecki
Wilhelm I Hohenzollern
(1797-1888)
∞1829
Augusta Sachsen-Weimar
(1811-1890)

Fryderyk III Hohenzollern (1831-1888), Cesarz niemiecki

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wolnomularstwo w świetle encyklopedyj. Wypisy, Warszawa 1934, s. 6.
  2. Wiatr M., Składzień J., Kurzyński M.. Retrospektywna ocena wyników leczenia chorych operowanych z powodu raka brodawkowatego krtani. „Otorynolaryngologia”. 3 (2), s. 69-72, czerwiec 2004. 
  3. Jain I. Lin. Virchow's Pathological Reports on Frederick III's Cancer. „The New England Journal of Medicine”. 311 (19), s. 1261-1264, listopad 1984. PMID: 6387486. 
  4. Theo Aronson, Cesarze Niemieccy 1871-1918, Kraków 1998, s. 27.
  5. Theo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 27.
  6. Theo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 122.
  7. Theo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 116.
  8. Martha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004, s. 55.
  9. Theo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 134.
  10. Theo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 162.
  11. Handbuch über den preussischen Staat. Berlin: 1874, s. 3-4.
  12. Staatshandbuch für Württemberg. Stuttgart: 1877, s. 96

Bibliografia[edytuj]

  • Sebastian Haffner: Prusy bez legendy: Zarys dziejów. Warszawa: Oficyna Historii XIX i XX wieku, 1996. ISBN 83-905989-3-0.
  • Frank Lorenz Müller, Der 99-Tage-Kaiser. Friedrich III. von Preußen – Prinz, Monarch, Mythos. Siedler, München 2013.
  • Jerzy Krasuski, Historia Niemiec, Wrocław 2004.
  • Theo Aronson, Cesarze Niemieccy 1871-1918, Kraków 1998.
  • Martha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004.