Fudżi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy góry w Japonii. Zobacz też: znaczenia japońskiego słowa Fuji.
Fudżi
Fudżi
Państwo  Japonia
Położenie Prefektura Shizuoka, Prefektura Yamanashi
Pasmo wulkan
Wysokość 3776 m n.p.m.
Wybitność 3776 m
Pierwsze wejście pierwsze ślady pochodzą z 663 roku
Położenie na mapie Japonii
Mapa lokalizacyjna Japonii
Fudżi
Fudżi
Ziemia35°21′38,2608″N 138°43′38,5153″E/35,360628 138,727365
Fudżi, miejsce święte i źródło inspiracji artystyczneja
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj  Japonia
Typ kulturowe
Spełniane kryterium III, VI
Numer ref. 1418
Regionb Azja i Pacyfik
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2013
na 37. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Fudżi (jap. 富士山 Fuji-san?, wymowa: [ɸɯdʑisaɴ] ( odsłuchaj))czynny stratowulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii (3776 m n.p.m.). Leży na wyspie Honsiu, na południowy zachód od stolicy, Tokio. W 2013 roku góra Fudżi została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako obiekt dziedzictwa kulturowego – święte miejsce i źródło artystycznej inspiracji.

Wyjaśnienie nazwy góry[edytuj]

Wokół nazwy góry Fudżi powstały m.in. następujące nieporozumienia:

  • Sinojapońskie czytanie słowa san („góra”; czyt. jap. yama) utożsamia się często z sufiksem honoryfikatywnym -san występującym po nazwiskach japońskich i oznaczającymi „pan/pani”. Stąd też czasem tworzone jest błędne sformułowanie „szanowna Fudżi”. Język japoński jest wysoce homofoniczny i podobieństwa fonetyczne są bardzo liczne. Np. według słownika znakowego „The Modern Reader’s Japanese-English Character Dictionary”, aż 38 znaków może być odczytywanych san[1].
  • Etymologia nazwy góry Fudżi jest trudna do ustalenia. Przeważa pogląd, że zapis znakowy jest wtórny i ma charakter czysto fonetyczny (znaki został dobrane dźwiękowo, bez względu na ich znaczenie). W użyciu były zresztą różne warianty nazwy, jak np.: Fuji-no-takane (ふじの高嶺, „Wysoki Szczyt Fudżi”), Fuji-no-ne (ふじの嶺, „Szczyt Fudżi”), Fu-gaku (富岳, „Bogaty Szczyt” lub „Obfity Szczyt”).
  • Zdaniem niektórych badaczy nazwa góry może pochodzić z języka ajnuskiego, od Fuchi – imienia bogini (kamuj) ognia[2][3].

Geologia[edytuj]

Fuji 3D

Góra Fudżi położona jest na węźle potrójnym, czyli miejscu, gdzie spotykają się trzy płyty tektoniczne: amurska, ochocka i filipińska.

Jest to czynny stratowulkan leżący na skałach morskich paleogenu i neogenu. Średnica krateru wynosi 500 m, a głębokość 250 m. Komora magmowa objętości około 1400 km³ leży na głębokości około 56 km. Fudżi złożony jest z trzech stożków wulkanicznych będących pozostałością różnych wiekowo faz wulkanizmu oraz utworów niewidocznych na powierzchni. Najstarszy jest stożek Pre-Komitake aktywny przed 700 tys. lat i znany tylko z odwiertów. Cechuje się wulkanizmem andezytowym. Trochę młodszy, zachowany na powierzchni, jest stożek Komitake sprzed około 700 tys. lat, o wulkanizmie andezytowo-bazaltowym. Kolejny stożek tzw. Starsza Fudżi działał od 80 tys. lat do 11 tys. lat temu i cechował się wulkanizmem bazaltowym, podobnie jak stożek Młodsza Fudżi, aktywny od 11 tys. lat i najwyższy z trzech omówionych. Choć główna faza aktywności Młodszej Fudżi przypada na okres 11-8 tys. lat temu, to wulkan ten wciąż jest aktywny. Od 781 r n.e. zaszło 10 erupcji, w tym trzy bardzo znaczne. Ostatnia erupcja miała miejsce od 28 października 1707 do 1 stycznia 1708 w okresie Edo. Był to efekt silnego trzęsienia ziemi z 28 października 1707.

W pobliżu Fudżi leżą dwa inne wulkany: Ashitaka i Hakone.

Turystyczne zagospodarowanie Fudżi[edytuj]

Wulkan i jego masyw są celem licznych wycieczek turystycznych i pielgrzymek. Oficjalny sezon wspinaczkowy to lipiec i sierpień. Na sam szczyt prowadzą obecnie (2008) cztery szlaki turystyczne, przy których jest dziesięć odpłatnych schronisk turystycznych. Do wysokości 2400 m n.p.m. można dojechać drogą asfaltową, w lecie także autobusem rejsowym. Na szczycie działa obserwatorium meteorologiczne.

W sezonie zimowym (od połowy listopada) na północno-zachodnim zboczu góry czynne są tereny do jazdy na nartach.

Wokół Fudżi, od strony północnej, leży pięć jezior pod wspólną nazwą Fuji Goko: Kawaguchi, Yamanaka, Sai, Motosu oraz Shōji. W pobliżu są też znane wodospady Shiraito, często odwiedzane przez turystów. Fudżi jest częścią Parku Narodowego Fudżi-Hakone-Izu.

W czerwcu 2009 r. otwarto Mount Fuji Shizuoka Airport. Obsługuje on kilka połączeń wewnętrznych i zagranicznych.

Znaczenie Fudżi w kulturze[edytuj]

Charakterystyczna sylwetka wulkanu, którego szczyt jest pokryty śniegiem przez większą część roku, była i jest bardzo lubianym motywem w sztuce. Słynne pejzaże góry w postaci drzeworytów z serii pt. „36 widoków góry Fudżi”, są dziełem Hokusaia Katsushiki.

Fudżi jest też świętą górą dla wyznawców shintō – jako żeńskie bóstwo Konohana-no-sakuyahime-no-mikoto. Zbudowano na niej trzy bramy torii i dwie świątynie. Do 1868 obowiązywał zakaz wstępu na górę dla kobiet.

Projektanci wieżowca X-Seed 4000 opracowali konstrukcję przypominającą kształtem górę Fudżi. Budynek (gdyby powstał) byłby 200 metrów wyższy od góry.

Przypisy

  1. Andrew Nathaniel Nelson: Japanese-English Character Dictionary. Tokyo: Charles E. Tuttle Company, 1978.
  2. Michael Ashkenazi, Handbook of Japanese Mythology, ABC-CLIO Inc., Santa Barbara 2003, s. 192.
  3. Frederick Hadland Davis, Myths and Legends of Japan, Cosimo Inc., New York 2007, s. XIII.

Bibliografia[edytuj]

  • M. Słowakiewicz & R. Motonaga. Fudżi – święta góra Japonii. Przegląd Geologiczny, 10: 881-884.