Fulbe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Fulanie)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fulanie
Peul women in Paoua.jpg
Kobiety z ludu Fulbe.
Liczebność ogółem 40.216.000 (2017)[1]
Regiony zamieszkania  Nigeria 19.924.000
 Gwinea 5.442.000
 Senegal 3.684.000
 Kamerun 2.498.000
 Burkina Faso 1.918.000
 Niger 1.749.000
 Mali 1.613.000
 Benin 510.000
 Wybrzeże Kości Słoniowej 480.800
 Gambia 406.800
 Czad 361.000
 Gwinea Bissau 360.000
 Republika Środkowoafrykańska 288.000
 Mauretania 269.000
 Sierra Leone 239.000
 Sudan 217.000
 Togo 108.000
 Republika Zielonego Przylądka 61.000
 Francja 32.000
 Stany Zjednoczone 26.100
 Gabon 8.600
 Belgia 8.400
 Ghana 4.600
 Kanada 4.100
 Włochy 3.900
Języki Język ful
Główne religie islam

Fulbe (zwani także: Fulanie, Fula, Foulah, Peulh i Peul) – grupa ludów zamieszkująca głównie kraje Afryki Zachodniej. Są to m.in. Burkina Faso, Kamerun, Nigeria, Niger, Mali, Mauretania, Gwinea, Gwinea Bissau, Senegal, Gambia, Benin. Są spokrewnieni z ludem Tukulerów żyjącym współcześnie nad rzeką Senegal.

koczownikami, hodującymi bydło, kozy i owce. Wyznają islam. Ich tradycyjnym strojem są długie zwiewne skromnie haftowane szaty. W XVI stuleciu opanowali tereny Sahelu. Ich główną siłą była potężna kawaleria, pozwalająca na szybkie przemieszczanie się po rozległym terytorium. Dalszą ekspansję na południe uniemożliwiła mucha tse-tse, zarażająca ludzi śpiączką afrykańską zaś bydło naganą.

W XIX w. pod wodzą Usmana dan Fodio stworzyli potężne imperium – Kalifat Sokoto na terenach środkowego i dolnego biegu rzeki Niger. Istniało do 1903, gdy uległo kolonizatorom i zostało podzielone pomiędzy nich.

Na zachodzie istniało inne ich państwo, leżące na wyżynie Futa Dżalon w dzisiejszej Gwinei. Miało spisaną konstytucję i zasady dziedzictwa, uzgodnione pomiędzy dwoma stronnictwami – Soriya i Alphaya. Powstało w 1735, gdy muzułmańscy Fulbe wystąpili przeciwko swym nie-muzułmańskim pobratymcom i stworzyli konfederację prowincji. Alpha Ibrahima Sory Maoudho był pierwszym władcą tego kraju, mającego swą stolicę w Timbo (Gwinea). Państwo istniało do 1898, gdy Francuzi pokonali ostatniego władcę – Bokar Biro.

Językiem ludu Fulbe jest fulfulde, rozproszony praktycznie po całym obszarze Afryki Zachodniej i rozpadający się na wiele dialektów, aczkolwiek poszczególne społeczności posługują się także i innymi językami regionu.

Przypisy

  1. People Cluster: Fulani / Fulbe (ang.). Joshua Project, 2017. [dostęp 2017-10-25].