Górnośląski Związek Metropolitalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy związku międzygminnego w woj. śląskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM)związek międzygminny, który obejmował kilkanaście miast na prawach powiatu, leżących na obszarze konurbacji górnośląskiej. Jego celem była koordynacja działań na terenie miast-uczestników związku. Siedzibą GZM były Katowice. Został zarejestrowany 8 czerwca 2007 r.[1] Działalność zakończył 28 grudnia 2017[2].

W skład GZM wchodziły:

Członkowie, którzy w przeszłości pozostawali poza związkiem: Mysłowice, Ruda Śląska

Miasta, które w przeszłości należały do związku: Jaworzno

Liczba ludności GZM wynosiła 1 899 175 (stan na 30 czerwca 2014).

Prace nad utworzeniem Metropolii[3][4][edytuj | edytuj kod]

Po uchwaleniu Ustawy o związkach metropolitalnych[5] w GZM pod przewodnictwem prof. Bogdana Dolnickiego oraz dra hab. Tomasza Pietrzykowskiego rozpoczął pracę zespół, który przygotowuje miasta GZM (Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze) oraz okoliczne miasta ze Śląska i Zagłębia (Bieruń, Będzin, Czeladź, Knurów, Mikołów, Łaziska Górne, Pyskowice, Radzionków, Tarnowskie Góry i Wojkowice) do złożenia wniosku o utworzenie związku metropolitalnego. Cały obszar związku o powierzchni 1586,16 km², ma zamieszkiwać 2 204 325 mieszkańców (stan na 30 czerwca 2015).

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2018 r.

Proces decyzyjny[edytuj | edytuj kod]

9 grudnia 2005 r. w Gliwicach prezydenci miast zdecydowali o powołaniu związku, 9 stycznia 2006 r. w Świętochłowicach podpisali deklarację o utworzeniu GZM.

Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Związek został zarejestrowany przez MSWiA 8 czerwca 2007 roku. Oficjalnie Związek rozpoczął działalność 20 września 2007 roku, kiedy to w Rudzie Śląskiej odbyło się pierwsze Zgromadzenie Związku, na którym wyłonione zostały władze Związku.

Zadania GZM[edytuj | edytuj kod]

Do głównych zadań związku należało:

  • ustalenie wspólnej strategii rozwoju dla miast wchodzących w skład Związku, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
  • realizacja zadań objętych wspólną strategią rozwoju miast wchodzących w skład Związku
  • pozyskiwanie środków finansowych z krajowych i zagranicznych funduszy celowych
  • zarządzanie drogami przekazanymi Związkowi przez gminy członkowskie
  • opracowywanie wniosków w celu pozyskiwania środków publicznych pochodzących z budżetu Unii Europejskiej
  • aktywizowanie rynku pracy na obszarze miast będących uczestnikami Związku
  • wspieranie innowacyjnych programów gospodarczych podnoszących poziom konkurencyjności miast
  • wyrażanie opinii dotyczących procesów legislacyjnych i decyzyjnych w sprawach objętych przedmiotem zainteresowania Związku ze względu na wykonywane przez Związek zadania.

Efektem działalności związku miało być usprawnienie zarządzania aglomeracją, wzmocnienie siły gospodarczej i konkurencyjności miast-uczestników GZM, a także koordynacja działań promocyjnych i podkreślenie znaczenia regionu. Obszar związku zamieszkiwało ponad 2 miliony ludzi, zsumowane budżety miast członkowskich wynosiły ponad 6 miliardów złotych, a produkt brutto około 8% produktu krajowego brutto Polski.

Organy i budżet[edytuj | edytuj kod]

Organami GZM były Zgromadzenie Związku oraz Zarząd Związku, których kadencja pokrywała się z kadencjami rad miast. Gminy uczestniczące w Związku miały po dwóch przedstawicieli w 29-osobowym Zgromadzeniu (w tym prezydenta miasta) z wyjątkiem Katowic, które miały trzech przedstawicieli. Na co dzień jednak szefem Związku był dyrektor biura GZM. B udżet GZM stanowiły wpłaty w łącznej wysokości ok. 2 milionów złotych, gdzie gminy uczestniczące w związku wnosiły wkład członkowski w wysokości 1 zł na jednego mieszkańca[6].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą nazwą dotyczącą planowanego związku była „Metropolia Katowice”. Nazwa taka została użyta w pierwszym artykule prasowym na ten temat w Dzienniku Zachodnim[7]. Później pod uwagę brano kilka propozycji, m.in. „Związek Konurbacji Górnośląskiej” oraz „Metropolia Górnośląska” (sugerująca ideę integracji). Dąbrowa Górnicza i Sosnowiec zgłosiły wniosek dotyczący zmiany nazwy związku, ponieważ mieszkańcom miast Zagłębia Dąbrowskiego nie odpowiada nazwa Górnośląski. W zamian zaproponowano jeszcze mniej przystającą nazwę „Śląski Związek Miast”. [potrzebny przypis] Na zakończenie dyskusji padła propozycja „Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia «Silesia»”. Jedyna oficjalna nazwa zarejestrowanego związku to Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM)”[1].

W swoich materiałach GZM używało nazwy Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia oraz nazwy Metropolia Silesia[8].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W miastach GZM dominowały:

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Według części dziennikarzy i działaczy śląskich GZM był wstępem do utworzenia jednego miasta. Konsolidacja zurbanizowanego obszaru GZM w jedno miasto wzbudzała liczne kontrowersje. Podstawą tego pomysłu mogły być względy prestiżowe i ekonomiczne. GZM stałaby się wtedy największym miastem w Polsce. Według zwolenników tej teorii, rola tego obszaru była często zaniżana; na przykład, rejon ten był często nie pokazywany na mapach Polski[9].

Proponowana nazwa „Silesia” została mocno oprotestowana przez część środowiska naukowego – kilkudziesięciu pracowników uniwersyteckich z województwa śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego (m.in. Jan Miodek, Jan Harasimowicz) zaapelowało do twórców przyszłej metropolii, by nie nazywało miasta nazwą całego regionu[10]. Proponowana nazwa budziła również negatywne uczucia w części miast Zagłębia Dąbrowskiego, które wchodzą skład związku, ponieważ całkowicie ignoruje częściowo zagłębiowski charakter GZM.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b (poz. 284) Wykaz związków międzygminnych (stan na dzień 31 marca 2011 r.). Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
  2. Górnośląski Związek Metropolitalny kończy działalność. 360 mln zł dla „nowej” metropolii (pol.) katowice24.info [dostęp 2017-12-28]
  3. Ustawa metropolitalna, www.silesiametropolia.eu [dostęp 2016-01-27].
  4. Metropolia ma być większa. Utworzą ją aż 24 miasta, katowice.wyborcza.pl [dostęp 2016-01-27].
  5. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1890)
  6. §34. ust. 3. – Statut Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2007 r. Nr 108, poz. 2163)
  7. Witold Pustułka: Metropolia Katowice?. Dziennik Zachodni, 2005-06-10. [dostęp 2009-09-04].
  8. Metropolia Silesia – Dokumenty strategiczne. Dostęp: 30.12.2012 [1].
  9. Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu (PDF).
  10. Przemysław Jedlecki: Internauci: nazwa Silesia nie wchodzi w grę. Gazeta Wyborcza Katowice, 2007-12-01. [dostęp 2009-09-04].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]