Górnośląski Związek Metropolitalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM)związek międzygminny obejmujący kilkanaście miast na prawach powiatu, leżących na obszarze konurbacji górnośląskiej. Jego celem jest koordynacja działań na terenie miast-uczestników związku. Siedzibą GZM są Katowice. Został zarejestrowany 8 czerwca 2007 r.[1]

W skład GZM wchodzą:

Obecni członkowie, którzy w przeszłości pozostawali poza związkiem: Mysłowice, Ruda Śląska Liczba ludności GZM wynosi 1 899 175 (stan na 30 czerwca 2014).

Prace nad utworzeniem Metropolii[2][3][edytuj]

Po uchwaleniu Ustawy o związkach metropolitalnych[4] w GZM pod przewodnictwem prof. Bogdana Dolnickiego oraz prof. Tomasza Pietrzykowskiego rozpoczął pracę zespół, który przygotowuje miasta GZM (Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze) oraz okoliczne miasta ze Śląska i Zagłębia (Bieruń, Będzin, Czeladź, Knurów, Mikołów, Łaziska Górne, Pyskowice, Radzionków, Tarnowskie Góry i Wojkowice) do złożenia wniosku o utworzenie Metropolii. Całą Metropolię o powierzchni 1586,16 km², zamieszkuje 2 204 325 mieszkańców (stan na 30.06.2015).

Metropolia ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2017 roku.

Proces decyzyjny[edytuj]

9 grudnia 2005 roku w Gliwicach prezydenci miast zdecydowali o powołaniu związku, 9 stycznia 2006 roku w Świętochłowicach podpisali deklarację o utworzeniu GZM.

Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Związek został zarejestrowany przez MSWiA 8 czerwca 2007 roku. Oficjalnie Związek rozpoczął działalność 20 września 2007 roku, kiedy to w Rudzie Śląskiej odbyło się pierwsze Zgromadzenie Związku, na którym wyłonione zostały władze Związku.

Zadania GZM[edytuj]

Do głównych zadań związku należy:

  • ustalenie wspólnej strategii rozwoju dla miast wchodzących w skład Związku, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
  • realizacja zadań objętych wspólną strategią rozwoju miast wchodzących w skład Związku
  • pozyskiwanie środków finansowych z krajowych i zagranicznych funduszy celowych
  • zarządzanie drogami przekazanymi Związkowi przez gminy członkowskie
  • opracowywanie wniosków w celu pozyskiwania środków publicznych pochodzących z budżetu Unii Europejskiej
  • aktywizowanie rynku pracy na obszarze miast będących uczestnikami Związku
  • wspieranie innowacyjnych programów gospodarczych podnoszących poziom konkurencyjności miast
  • wyrażanie opinii dotyczących procesów legislacyjnych i decyzyjnych w sprawach objętych przedmiotem zainteresowania Związku ze względu na wykonywane przez Związek zadania.

Efektem działalności związku ma być usprawnienie zarządzania aglomeracją, wzmocnienie siły gospodarczej i konkurencyjności miast-uczestników GZM, a także koordynacja działań promocyjnych i podkreślenie znaczenia regionu. Obszar związku zamieszkuje ponad 2 miliony ludzi, zsumowane budżety miast członkowskich wynoszą ponad 6 miliardów złotych, a produkt brutto około 8% produktu krajowego brutto Polski.

Organy i budżet[edytuj]

Organami GZM są Zgromadzenie Związku oraz Zarząd Związku, których kadencja pokrywa się z kadencjami rad miast. Gminy uczestniczące w Związku mają po dwóch przedstawicieli w 29-osobowym Zgromadzeniu (w tym prezydenta miasta) z wyjątkiem Katowic, które mają trzech przedstawicieli. Na co dzień jednak szefem Związku jest dyrektor biura GZM. Budżet GZM stanowią wpłaty poszczególnych miast założycieli w łącznej wysokości ok. 2 milionów złotych[5].

Nazwa[edytuj]

Pierwszą nazwą dotyczącą planowanego związku była „Metropolia Katowice”. Nazwa taka została użyta w pierwszym artykule prasowym na ten temat w Dzienniku Zachodnim[6]. Później pod uwagę brano kilka propozycji, m.in. „Związek Konurbacji Górnośląskiej” oraz „Metropolia Górnośląska” (sugerująca ideę integracji). Dąbrowa Górnicza i Sosnowiec zgłosiły wniosek dotyczący zmiany nazwy związku, ponieważ mieszkańcom miast Zagłębia Dąbrowskiego nie odpowiada nazwa Górnośląski. W zamian zaproponowano jeszcze mniej przystającą nazwę „Śląski Związek Miast”. [potrzebny przypis] Na zakończenie dyskusji padła propozycja „Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia «Silesia»”. Jedyna oficjalna nazwa zarejestrowanego związku to Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM)”[1].

W swoich materiałach GZM używa nazwy Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia oraz nazwy Metropolia Silesia[7].

Gospodarka[edytuj]

W miastach GZM dominuje:

Kontrowersje[edytuj]

Według części dziennikarzy i działaczy śląskich GZM jest wstępem do utworzenia jednego miasta. Konsolidacja zurbanizowanego obszaru GZM w jedno miasto wzbudza liczne kontrowersje. Podstawą tego pomysłu mogą być względy prestiżowe i ekonomiczne. GZM stałaby się wtedy największym miastem w Polsce. Według zwolenników tej teorii, obecnie rola tego obszaru jest często zaniżana; na przykład, rejon ten jest często nie pokazywany na mapach Polski[8].

Proponowana nazwa „Silesia” została mocno oprotestowana przez część środowiska naukowego – kilkudziesięciu pracowników uniwersyteckich z województwa śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego (m.in. Jan Miodek, Jan Harasimowicz) zaapelowało do twórców przyszłej metropolii, by nie nazywało miasta nazwą całego regionu[9]. Proponowana nazwa budziła również negatywne uczucia w części miast Zagłębia Dąbrowskiego, które wchodzą skład związku, ponieważ całkowicie ignoruje częściowo zagłębiowski charakter GZM.

Przypisy

  1. a b (poz. 284) Wykaz związków międzygminnych (stan na dzień 31 marca 2011 r.). Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
  2. Ustawa metropolitalna, www.silesiametropolia.eu [dostęp 2016-01-27].
  3. Metropolia ma być większa. Utworzą ją aż 24 miasta, katowice.wyborcza.pl [dostęp 2016-01-27].
  4. Kancelaria SejmuK. S. RP Kancelaria SejmuK. S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2016-01-27].
  5. Wkład do budżetu GZM poszczególnych miast założycieli jest różny i odpowiada liczbie mieszkańców wyrażonej w złotych, czyli 1 złoty na każdego mieszkańca.
  6. Witold Pustułka: Metropolia Katowice?. Dziennik Zachodni, 2005-06-10. [dostęp 2009-09-04].
  7. Metropolia Silesia – Dokumenty strategiczne. Dostęp: 30.12.2012 [1].
  8. Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu (PDF).
  9. Przemysław Jedlecki: Internauci: nazwa Silesia nie wchodzi w grę. Gazeta Wyborcza Katowice, 2007-12-01. [dostęp 2009-09-04].

Linki zewnętrzne[edytuj]