Góry Leluchowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Góry Leluchowskie, widok ze Szczawnika
Okolice Wojkowej
Cerkiew w Wojkowej
Osiedle Muszyny nad Podgórnym Potokiem

Góry Leluchowskie (513.54), zwane też grupą Zimnego i Dubnego – niewielkie pasmo górskie w południowej Polsce (woj. małopolskie), na granicy ze Słowacją. Wchodzi w skład Beskidu Sądeckiego[1].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Góry Leluchowskie zamykają się w następujących granicach[1]:

Według naukowo opracowanej przez Jerzego Kondrackiego regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Góry Leluchowskie należą do Beskidu Sądeckiego[1]. Taki podział zaczął być stosowany po zamknięciu granicy państwowej w 1918 r. Przy tym podziale granica topograficzna poprowadzona doliną potoku Smereczek pokrywa się również z granicą państwową. W opracowaniach sprzed 1918 r., jak również w niektórych ostatnio wydawanych publikacjach, Góry Leluchowskie zalicza się do Gór Czerchowskich, za czym przemawia ukształtowanie terenu[potrzebny przypis].

Najwyższym szczytem po polskiej stronie jest Kraczonik (936 m), a głównym zwornikiem jest Barwinek (863 m), najważniejszym jednak z turystycznego punktu widzenia jest Dubne, gdyż na nim znajduje się skrzyżowanie szlaków[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do II wojny światowej Góry Leluchowskie zamieszkałe były przez Łemków. Zostali oni wysiedlenie w 1947 w ramach Akcji Wisła. Ich zabudowania zostały spalone, pozostały cerkwie i krzyże. Później osiedliła się tutaj napływowa ludność polska. Pod uprawę i zabudowania zajęto jednak tylko najlepsze tereny w dolinach. Nieużytkowane, liczne polany na grzbietach i stokach gór zostały zalesione, lub samorzutnie zarastają lasem. Bogdan Mościcki w przewodniku Beskid Sądecki i Małe Pieniny pisze: „Strasznymi chaszczami pokryły się dawne polany szczytowe Wysokiego Bereścia (894) a stare drogi grzbietowe w jego masywie zanikły[2]. U podnóży Gór Leluchowskich leżą miejscowości: Muszyna, Powroźnik, Tylicz i Muszynka. Obecnie wnętrze gór jest prawie całkowicie zalesione i bezludne, czym przypomina sąsiedni Beskid Niski. Jedyną wsią w głębi gór jest Wojkowa nad Potokiem Wojkowskim[3]. Poza tym nad Smereczkiem, na samej granicy, leżą wsie Leluchów i Dubne, zamieszkane przez unikatową grupę etnograficzną Wengrinów.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Są rzadko odwiedzane przez turystów. Bogdan Mościcki: „Niegdyś było w tym paśmie wiele polan, dziś widokowe pozostały tylko grzbiety Malnika (726), Zdziaru (838) i otoczenie Wojkowej[2]. Przez Góry Leluchowskie biegną trzy znakowane piesze szlaki turystyczne[3]:

szlak turystyczny żółty – żółty: Muszyna – szczyt Dubne – Wojkowa – Muszynka
szlak turystyczny niebieski – niebieski: Powroźnik – szczyt Dubne – Kraczonik – Leluchów
szlak turystyczny czerwony – czerwony wzdłuż granicy polskiej: ObručnéKamienny HorbPusta (867 m n.p.m.)Wysoka HorkaJaworPrzełęcz Tylicka.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. a b c Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.
  3. a b Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.