Góry Nadbrzeżne (łańcuch górski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Góry Nadbrzeżne
Widok na Góry Nadbrzeżne na Alasce
Widok na Góry Nadbrzeżne na Alasce
Najwyższy szczyt Mount Waddington [1][2]
(4019 m n.p.m.)
Długość 1600 km [3][4] km
Powierzchnia 242 424[5] km²
Jednostka dominująca Kordyliery Północne
Kontynent Ameryka Północna
Państwo  Kanada  Stany Zjednoczone
Rannikkovuoret sijainti.png
Położenie Gór Nadbrzeżnych na mapie Ameryki Północnej

Góry Nadbrzeżne (ang. Coast Mountains, fr. Chaîne Côtière) – pasmo górskie w Ameryce Północnej, o długości około 1600 km, biegnące wzdłuż wybrzeża Pacyfiku w Kanadzie i w Stanach Zjednoczonych[3][4]. Góry nadbrzeżne częściowo pokrywają się z pacyficznym systemem gór o identycznej polskiej nazwie Góry Nadbrzeżne (ang. Pacific Coast Ranges)[6], przez co są często mylone.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Góry na południu zaczynają się w okolicach Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej a kończą się w okolicach Whitehorse na Terytorium Jukonu. Pod względem powierzchni największa ich część leży w Kolumbii Brytyjskiej (81%), a następnie na Alasce (13%) i Terytorium Jukonu (5%)[5]. Południową granicę Gór Nadbrzeżnych na terenie Kolumbii Brytyjskiej wyznacza ujście rzeki Fraser[7], która jest także naturalną granicą z Górami Kaskadowymi. Góry Nadbrzeżne są około 1600 km długie i około 300 km szerokie, natomiast zasięg północ-południe wynosi 1307 km oraz wschód-zachód 1018 km[3][4].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Zderzenie płyt i wypiętrzenie Gór Nadbrzeżnych

Góry Nadbrzeżne należą do systemu Kordylierów, określane jako Kordyliery Północne lub Kanadyjskie[8]. Za początek formowania uznaje się okres kiedy nastąpiła kolizja płyty kontynentalnej z płytą wulkanicznych wysp nazywanych Insular. Miało to miejsce około 115 mln tat temu[9]. Płyta Insular (ryc. Insular Plate), będąca fragmentem płyty Farallon na skutek zderzenia spowodowała wypiętrzenie i stworzenie aktywnego wulkanicznie łuku Omineca (ryc. Omineca Arc). Także na płycie Insular wzrosła aktywność wulkaniczna spowodowana nasuwaniem się większej płyty Farallon[9]. Cały proces kolizji, łączenia się i wypiętrzania zakończył się około 57 mln lat temu i spowodował wytworzenie się najbardziej aktywnego wulkanicznie obszaru w Kanadzie, będącego południową częścią wewnętrznego (wschodniego) łuku pacyficznego (ang. Coast Range Arc)[2][9]. Najaktywniejszą częścią łuku jest Pas Wulkaniczny Garibaldi, którego najwyższym punktem jest stratowulkan Mount Garibaldi, uznawany za wciąż aktywny i potencjalnie groźny[10][11]. Oryginalne skały pochodzące z płyty Insular są obecne w wielu miejscach wybrzeża Południowej Kolumbii Brytyjskiej oraz w północnej części stanu Waszyngton. Tworzą między innymi Wyspę Vancouver[9].

Najwyższe szczyty[edytuj | edytuj kod]

Mount Waddington i otaczające szczyty

Lista zawiera nazwy i wysokość dziesięciu najwyższych szczytów Gór Nadbrzeżnych według Peakbagger[5]. Wszystkie znajdują się w północnej części gór, w Northern Pacific Ranges:

  1. Mount Waddington – 4019 m n.p.m.
  2. Mount Tiedemann – 3838 m n.p.m.,
  3. Combatant Mountain – 3762 m n.p.m.,
  4. Asperity Mountain – 3723 m n.p.m.,
  5. Serra Peaks – 3650 m n.p.m.,
  6. Monarch Mountain – 3555 m n.p.m.,
  7. Damocles Peak – 3507 m n.p.m.,
  8. Tellot Dome – 3420+ m n.p.m.,
  9. Stiletto Peak – 3395 m n.p.m.,
  10. Mount Tellot – 3380+ m n.p.m.

Podział[edytuj | edytuj kod]

Góry Nadbrzeżne dzieli się na cztery główne pasma, w których wyróżnia się jeszcze pasma niższego stopnia[5]:

  • Boundary Ranges[12] – Największe obszarowo pasmo. Obejmuje północną część Gór Nadbrzeżnych.
    • Chilkoot Ranges
    • Skagway Ranges
    • Juneau Icefield
    • Brundage-Ogden Area
    • Central Boundary Ranges, Mount Ratz (3090 m n.p.m.). – najwyższy szczyt z pasma Boundary Ranges
    • Stikine-Ambition Area
    • Unuk-Iskut Divide
    • South Boundary Ranges
  • Kitimat Ranges[6] – Pasmo położone w centralnej części. Jest najniższe z czterech pasm.
    • Hazleton Mountains, Howson Peak (2759 m n.p.m.) – najwyższy szczyt z pasma Kitimat Ranges
    • Bare Top Range
    • Countess of Dufferin Range
    • Kitlope Range
    • Tenaiko Range
  • Northern Pacific Ranges[13] – Pasmo położone w południowej części. Jest najwyższe z czterech pasm.
    • Rivers-Burke Area
    • Monarch Icefield
    • Rivers-Kingcome Area
    • Ha-Iltzuk Icefield
    • Charlotte Lake Area
    • Pantheon Range
    • Niut Range
    • Waddington Range, Mount Waddington 4019 m n.p.m. – najwyższy szczyt z pasma Northern Pacific Ranges
    • Whitemantle Range
    • Coastal Waddington Divide
  • Southern Pacific Ranges[14] – Pasmo położone na południowym krańcu.
    • Homathko Icefield – Mount Queen Bess najwyższy szczyt z pasma Southern Pacific Ranges
    • Lillooet Icefield
    • Powell Lake Area
    • Squamish River Valley
    • Jervis-Howe Area
    • Chilcotin Ranges
    • Pemberton-Bralorne Area
    • Garibaldi Area
    • North Vancouver
    • Lillooet Range

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mount Waddington, British Columbia (ang.). Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08].
  2. a b Nadbrzeżne, Góry. encyklopedia PWN. [dostęp 2016-03-08].
  3. a b c Nadbrzeżne, Góry. W: Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.: Encyklopedia Gazety Wyborczej, t. 11. Kraków: Mediasat Poland, 2004, s. 404. ISBN 83-89651-46-7.
  4. a b c Coast Ranges Mountains, North America (ang.). Encyclopædia Britannica.. [dostęp 2016-03-08].
  5. a b c d Coast Mountains (ang.). Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08].
  6. a b Pacific Ranges (ang.). Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08].
  7. Coast Mountains (ang.). British Columbia Geographical Names. [dostęp 2016-03-08].
  8. Geology of the Canadian Rockies and Columbia Mountains (ang.). [dostęp 2016-03-08].
  9. a b c d The Coast Range Episode (ang.). Burke Museum, 2016. [dostęp 2016-03-08].
  10. Garibaldi (ang.). Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. [dostęp 2016-03-08].
  11. The Cascade Episode (ang.). Burke Museum, 2016. [dostęp 2016-03-08].
  12. Boundary Ranges, Parent Area: Coast Mountains (ang.). Bivouac.com.. [dostęp 2016-03-08].
  13. Northern Pacific Ranges (ang.). Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08].
  14. Southern Pacific Ranges (ang.). Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08].