Góry Nadbrzeżne (łańcuch górski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Góry Nadbrzeżne
Ilustracja
Widok na Góry Nadbrzeżne na Alasce
Kontynent

Ameryka Północna

Państwo

 Kanada
 Stany Zjednoczone

Najwyższy szczyt

Mount Waddington[1][2]
(4019 m n.p.m.)

Długość

1600[3][4] km

Powierzchnia

242 424[5] km²

Jednostka dominująca

Kordyliery Północne

Mapa pasma górskiego
Położenie Gór Nadbrzeżnych na mapie Ameryki Północnej
Położenie na mapie Ameryki Północnej
Mapa konturowa Ameryki Północnej, blisko centrum na lewo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Góry Nadbrzeżne”
51°22′30″N 125°15′30″W/51,375000 -125,258333

Góry Nadbrzeżne (ang. Coast Mountains, fr. Chaîne Côtière) – pasmo górskie w Ameryce Północnej, o długości około 1600 km, biegnące wzdłuż wybrzeża Pacyfiku w Kanadzie i w Stanach Zjednoczonych[3][4]. Najwyższym szczytem jest Mount Waddington (4019 m n.p.m.).

Góry nadbrzeżne częściowo pokrywają się z pacyficznym systemem gór o identycznej polskiej nazwie Góry Nadbrzeżne (ang. Pacific Coast Ranges)[6], przez co są często mylone.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Góry na południu zaczynają się w okolicach Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej a kończą się w okolicach Whitehorse na Terytorium Jukonu. Pod względem powierzchni największa ich część leży w Kolumbii Brytyjskiej (81%), a następnie na Alasce (13%) i Terytorium Jukonu (5%)[5]. Południową granicę Gór Nadbrzeżnych na terenie Kolumbii Brytyjskiej wyznacza ujście rzeki Fraser[7], która jest także naturalną granicą z Górami Kaskadowymi. Długość pasma wynosi około 1600 km, szerokość około 300 km. Zasięg północ-południe wynosi 1307 km, a wschód-zachód 1018 km[3][4].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Zderzenie płyt i wypiętrzenie Gór Nadbrzeżnych

Góry Nadbrzeżne należą do systemu Kordylierów, określane jako Kordyliery Północne lub Kanadyjskie[8]. Za początek formowania uznaje się okres kiedy nastąpiła kolizja płyty kontynentalnej z płytą wulkanicznych wysp nazywanych Insular. Miało to miejsce około 115 mln tat temu[9]. Płyta Insular (ryc. Insular Plate), będąca fragmentem płyty Farallon na skutek zderzenia spowodowała wypiętrzenie i stworzenie aktywnego wulkanicznie łuku Omineca (ryc. Omineca Arc). Także na płycie Insular wzrosła aktywność wulkaniczna spowodowana nasuwaniem się większej płyty Farallon[9]. Cały proces kolizji, łączenia się i wypiętrzania zakończył się około 57 mln lat temu i spowodował wytworzenie się najbardziej aktywnego wulkanicznie obszaru w Kanadzie, będącego południową częścią wewnętrznego (wschodniego) łuku pacyficznego (ang. Coast Range Arc)[2][9]. Najaktywniejszą częścią łuku jest Pas Wulkaniczny Garibaldi, którego najwyższym punktem jest stratowulkan Mount Garibaldi, uznawany za wciąż aktywny i potencjalnie groźny[10][11]. Oryginalne skały pochodzące z płyty Insular są obecne w wielu miejscach wybrzeża Południowej Kolumbii Brytyjskiej oraz w północnej części stanu Waszyngton. Tworzą między innymi Wyspę Vancouver[9].

Najwyższe szczyty[edytuj | edytuj kod]

Mount Waddington i otaczające szczyty

Lista zawiera nazwy i wysokość dziesięciu najwyższych szczytów Gór Nadbrzeżnych według Peakbagger[5]. Wszystkie znajdują się w północnej części gór, w Northern Pacific Ranges:

  1. Mount Waddington – 4019 m n.p.m.
  2. Mount Tiedemann – 3838 m n.p.m.,
  3. Combatant Mountain – 3762 m n.p.m.,
  4. Asperity Mountain – 3723 m n.p.m.,
  5. Serra Peaks – 3650 m n.p.m.,
  6. Monarch Mountain – 3555 m n.p.m.,
  7. Damocles Peak – 3507 m n.p.m.,
  8. Tellot Dome – 3420+ m n.p.m.,
  9. Stiletto Peak – 3395 m n.p.m.,
  10. Mount Tellot – 3380+ m n.p.m.

Podział[edytuj | edytuj kod]

Góry Nadbrzeżne dzieli się na cztery główne pasma, w których wyróżnia się jeszcze pasma niższego stopnia[5]:

  • Boundary Ranges[12] – Największe obszarowo pasmo. Obejmuje północną część Gór Nadbrzeżnych.
    • Chilkoot Ranges
    • Skagway Ranges
    • Juneau Icefield
    • Brundage-Ogden Area
    • Central Boundary Ranges, Mount Ratz (3090 m n.p.m.). – najwyższy szczyt z pasma Boundary Ranges
    • Stikine-Ambition Area
    • Unuk-Iskut Divide
    • South Boundary Ranges
  • Kitimat Ranges[6] – pasmo położone w centralnej części. Jest najniższe z czterech pasm.
    • Hazleton Mountains, Howson Peak (2759 m n.p.m.) – najwyższy szczyt z pasma Kitimat Ranges
    • Bare Top Range
    • Countess of Dufferin Range
    • Kitlope Range
    • Tenaiko Range
  • Northern Pacific Ranges[13] – Pasmo położone w południowej części. Jest najwyższe z czterech pasm.
    • Rivers-Burke Area
    • Monarch Icefield
    • Rivers-Kingcome Area
    • Ha-Iltzuk Icefield
    • Charlotte Lake Area
    • Pantheon Range
    • Niut Range
    • Waddington Range, Mount Waddington 4019 m n.p.m. – najwyższy szczyt z pasma Northern Pacific Ranges
    • Whitemantle Range
    • Coastal Waddington Divide
  • Southern Pacific Ranges[14] – Pasmo położone na południowym krańcu.
    • Homathko Icefield – Mount Queen Bess najwyższy szczyt z pasma Southern Pacific Ranges
    • Lillooet Icefield
    • Powell Lake Area
    • Squamish River Valley
    • Jervis-Howe Area
    • Chilcotin Ranges
    • Pemberton-Bralorne Area
    • Garibaldi Area
    • North Vancouver
    • Lillooet Range

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mount Waddington, British Columbia. Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  2. a b Nadbrzeżne, Góry, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-03-08].
  3. a b c Nadbrzeżne, Góry. W: Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.: Encyklopedia Gazety Wyborczej, t. 11. Kraków: Mediasat Poland, 2004, s. 404. ISBN 83-89651-46-7.
  4. a b c Coast Ranges, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2016-03-08] (ang.).
  5. a b c d Coast Mountains. Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  6. a b Pacific Ranges. Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  7. Coast Mountains. British Columbia Geographical Names. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  8. Geology of the Canadian Rockies and Columbia Mountains. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  9. a b c d The Coast Range Episode. Burke Museum, 2016. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  10. Garibaldi. Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  11. The Cascade Episode. Burke Museum, 2016. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  12. Boundary Ranges, Parent Area: Coast Mountains. Bivouac.com.. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  13. Northern Pacific Ranges. Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).
  14. Southern Pacific Ranges. Peakbagger.org. [dostęp 2016-03-08]. (ang.).