Góry Opawskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Góry Opawskie
czes. Zlatohorská vrchovina
Gory opwaskie.JPG
Widok na pasmo Gór Opawskich
Zlatohorska vrchovina CZ I4C-6.png
Zasięg regionu Gór Opawskich w obrębie państwa czeskiego
Megaregion Pozaalpejska Europa Środkowa
Prowincja Masyw Czeski
Podprowincja Sudety z Przedgórzem Sudeckim
Makroregion Sudety Wschodnie
Mezoregion Góry Opawskie
czes. Zlatohorská vrchovina
Zajmowane
jednostki
administracyjne
 Czechy
 Polska
Polski obszar Gór Opawskich

Góry Opawskie (czes. Zlatohorská vrchovina, dawniej Severní podhoří Hrubého Jeseníku, Jindřichovské podhoří[1] lub Opavská vrchovina, niem. Zuckmanteler Bergland, Oppagebirge) (332.63) – mezoregion wchodzący w skład pasma górskiego Jesioników (czes. Jeseníky), w Sudetach Wschodnich, w Czechach i częściowo w Polsce z najwyższym szczytem: Příčný vrch (pol. Góra Poprzeczna), położonym na terenie Czech. Za najwyższą górę polskiej części Gór Opawskich przyjmuje się Biskupią Kopę[a].

Położenie[edytuj]

W Czechach Góry Opawskie graniczą: od zachodu z Przedgórzem Paczkowskim (czes. Žulovská pahorkatina) i Górami Złotymi (czes. Rychlebské hory), od południowego zachodu z Wysokim Jesionikiem (czes. Hrubý Jeseník) i od południa z Niskim Jesionikiem (czes. Nízký Jeseník).

Natomiast w Polsce Góry Opawskie ograniczone są linią: GłuchołazyMoszczankaŁąka PrudnickaPrudnikSkrzypiecKrzyżkowiceDobieszówZopowyZubrzyceLewiceBranice. Graniczą tu z Płaskowyżem Głubczyckim, a na północnym zachodzie z Przedgórzem Paczkowskim. Masyw Hranicznego Wierchu oddzielony jest od pozostałej polskiej części Gór Opawskich granicą państwową, która ma tu wyjątkowo zawikłany przebieg. Jest to najdalej na wschód położony na obszarze Polski fragment Sudetów.

Rzeźba terenu[edytuj]

Szczyty[edytuj]

Příčný vrch najwyższy szczyt Gór Opawskich
Widok na szczyt góry Zlatý Chlum
Biskupia Kopa najwyższy szczyt polskiej części Gór Opawskich
Widok z miejscowości Dolní Údolí na Zámecký pahorek
Widok z Wieszczyny na Srebrną Kopę
Mountain icon (Noun Project).svg Ważniejsze szczyty Gór Opawskich
 Czechy
L.p. Szczyt Wysokość
m n.p.m.
1 Příčný vrch 975
2 Bílé skály 922
3 Hornické skály 904
4 Zlatý Chlum 891
5 Biskupia Kopa (czes. Biskupská kupa)[a] 890
6 Končina 888
7 Pod Ostrým 886
8 Jelení hora 878
9 Jelení vrch 875
10 Jedlová 874
11 Bleskovec 871
12 Kutný vrch 869
13 Zámecký pahorek 868
14 Solná hora 868
15 Horka 866
16 Tisová 861
17 Sokolí skály 855
18 Větrník 843
19 Komora 833
20 Zelený vrch 831
21 Ostrý 819
22 Rokytník 817
23 U Pomníku 814
24 Tisový 811
25 Větrná 800
26 Holý vrch 799
27 Výr 798
28 Jindřichová vyhlídka 797
29 Okrouhlá 796
30 Na Spáleném 793
31 Macov 792
32 Smrčník 789
33 Huk 787
34 Větrný vrch 783
35 Moravský kopec 782
36 Kostelní vrch 778
37 Kotel 777
38 Orlí vrch 774
39 Čihadlo 774
40 Mała Kopa (czes. Nad Petrovou chatou) 772
41 Březový vrch 762
42 Špičák 762
43 Sporný vrch 756
44 Supí lán 756
45 Milíře 755
46 Dlouhá stráň 752
47 Komorský vrch 738
48 Osička 734
49 Obří vrch 733
50 Ostroh 731
51 Mlýnský vrch 728
52 Kraví hora 724
53 Nový Dvůr 706
54 Zámecký vrch 702
 Polska
L.p. Szczyt Wysokość
m n.p.m.
1 Srebrna Kopa (czes. Velká Stříbrná) 785
2 Zamkowa Góra 568
3 Średnia Kopa 543
4 Graniczna Góra (czes. Na Hranici) 541
5 Tylna Kopa 535
6 Szyndzielowa Kopa 532
7 Pasterka 518
8 Bukowa Góra 507
9 Przednia Kopa 495
10 Gołębia Góra 485
11 Cygańska Góra 475
12 Kocia Góra 462
13 Skalna Góra 461
14 Długota 457
15 Kowarz 457
16 Gołębie Wzgórze 456
17 Olszak 452
18 Czapka 441
19 Widnogóra 431
20 Krzyżówka 427
21 Jodłowe Wzgórze (czes. Hraniční vrch)[b] 426
22 Wiatrak 413
23 Bucznik 413
24 Barania Kopa 410
25 Kraśnik 407
26 Czarnogórz 402
27 Wróblik 396
28 Kobylica 395
29 Siniak 395
30 Kraska 391
31 Maliniec 390
32 Okopowa 388
33 Zajęcza Kępa 383
34 Osobita 380
35 Kozubiec 379
36 Lipowiec 369
37 Kruczek 368
38 Młyńska Góra 363
39 Gajna 362
40 Sępik 356
41 Grędówka 352
42 Zbylut 349
43 Trupina 336
44 Kopiata 331
45 Grodowa Góra 328
46 Mechowa Góra 328
47 Szubieniczna Góra 325
48 Kapliczna Góra 320
49 Święta Góra 320
50 Klasztorne Wzgórze 316
51 Muflon 314
52 Kłobuczek 302
53 Kłębowiec 301
54 Dębowa Góra 296

Przełęcze[edytuj]

Widok z przełęczy Prameny Opavice na szczyt Hornické skály
Saddleroute3.JPG Ważniejsze przełęcze Gór Opawskich
L.p. Przełęcz Wysokość
m n.p.m.
Państwo
1 Prameny Opavice 779  Czechy
2 Rejvíz 760  Czechy
3 Przełęcz pod Kopą (Mokra) 707  Czechy  Polska
4 Petrovy boudy 706  Czechy
5 Prameny Javorné 697  Czechy
6 Ondřejovické sedlo 564  Czechy
7 Przełęcz pod Zamkową Górą (Srebrna) 508  Czechy  Polska
8 Przełęcz Siodło 505  Polska
9 Przełęcz pod Pasterką 465  Polska

Miejscowości[edytuj]

W Czechach położone są miejscowości: Bělá pod Pradědem, Česká Ves, Heřmanovice, Holčovice, Hradec-Nová Ves, Janov, Jesionik (czes. Jeseník), Jindřichov, Lipová-lázně, Mikulovice, Petrovice, Písečná, Rejvíz (obecnie część miasta Zlaté Hory, najwyżej położona osada na Śląsku), Slezské Rudoltice, Třemešná i Zlaté Hory.

W Polsce (niewielki, północno-wschodni obszar Gór Opawskich) leżący w województwie opolskim z miastami: Prudnik i Głuchołazy oraz miejscowościami: Jarnołtówek, Pokrzywna, Łąka Prudnicka, Moszczanka, Trzebina, Skrzypiec, Dytmarów, Krzyżkowice, Dębowiec, Opawica, Lenarcice, Krasne Pole, Chomiąża, Pietrowice, Ciermięcice, Braciszów, Pielgrzymów, Dobieszów, Gołuszowice, Zopowy, Zubrzyce, Włodzienin, Lewice, Bliszczyce i Branice.

Polski obszar Gór Opawskich[edytuj]

Kaplica na szczycie Przedniej Kopy

Polski obszar Gór Opawskich składa się z następujących części:

Masyw Parkowej Góry jest położony na południowy zachód od Głuchołaz. Od północy, od Przedgórza Paczkowskiego oddziela go przełomowa dolina Białej Głuchołaskiej, od wschodu, od masywów Biskupiej Kopy i Olszaka, szerokie obniżenie potoku Klenicy z miejscowością Konradów. Rozciąga się z północy na południe z następującymi szczytami: Przednią Kopą (495 m n.p.m.), Średnią Kopą (543 m n.p.m.) i Tylną Kopą (535 m n.p.m.). Pasmo prawie w całości porośnięte lasami. Na Przedniej Kopie znajduje się kaplica. Kiedyś było tu schronisko, potem restauracja.

Najwyższy masyw Biskupiej Kopy ogranicza od północy przełomowa dolina Złotego Potoku, a od wschodu obniżenie w którym rozłożyła się Wieszczyna (Nowa Wieś). Tu znajduje się najwyższy szczyt Gór Opawskich leżący na terenie Polski, Biskupia Kopa, na której istnieje wieża widokowa a do 2007 funkcjonowało turystyczne przejście graniczne.

Niewielki masyw Olszaka, leżący na północ od masywu Biskupiej Kopy, ciągnie się z zachodu na wschód. Drugim poza Olszakiem (453 m n.p.m.) wzniesieniem jest Krzyżówka (427 m n.p.m.). Częściowo porośnięty lasami. Znajdują się tu dwa zalane wodą wyrobiska dawnych kamieniołomów: „Żabie Oczko” i „Morskie Oczko”. U podnóża czynny jest kamieniołom fyllitów: „Kopalnia Dewon”.

W dolinie Złotego Potoku rozłożyły się najbardziej znane miejscowości Gór Opawskich: Jarnołtówek i Pokrzywna.

Masyw Długoty leży pomiędzy Wieszczyną, Łąką Prudnicką, Prudnikiem i Trzebiną. Prawie w całości jest zalesiony. Znajduje się tu czynny kamieniołom szarogłazów „Dębowiec” oraz kilka starych, zarośniętych łomów.

Masyw Lipowca rozciąga się między Trzebiną, Skrzypcem a Krzyżkowicami. Posuwając się wzdłuż granicy na wschód, pasmo powoli opada, kończąc się na wzniesieniu Gajna (362 m n.p.m.), które jest ostatnim polskim wzniesieniem w tej części Sudetów.

Rozległy, położony najdalej na południowy wschód masyw Hranicznego Wierchu jest oddzielony od pozostałej części polskich Gór Opawskich fragmentem czeskiego Śląska i doliną Osobłogi. Jest on położony na południowy zachód od Głubczyc. W miejscowości Pietrowice znajduje się drogowe przejście graniczne do Czech, prowadzące do Karniowa (czes. Krnov).

Ochrona przyrody[edytuj]

Pomnik Josepha von Eichendorffa w Parku Krajobrazowym w pobliżu Dębowca.

Na terenie pasma znajduje się Park Krajobrazowy Góry Opawskie z licznymi zabytkami kultury i przyrody oraz Obszar Chronionego Krajobrazu Rejon Mokre - Lewice.

Budowa geologiczna[edytuj]

Sfałdowany fyllit z kopalni Dewon w Jarnołtówku

Pod względem geologicznym Góry Opawskie składają się z dwóch odrębnych części. Są miejscem zderzenia się dwóch bloków zwanych terranami: Moldanovicum i Brunovistulicum.

Masyw Parkowej Góry zbudowany jest ze skał metamorficznych: gnejsów, łupków łyszczykowych (w Głuchołazach znajduje się miejsce z wychodnią łupków zawierających almandyny i staurolit) oraz amfibolitów, kwarcytów. W miejscowości Podlesie znajduje się wychodnia granitu.

Pozostała część jest zbudowana ze skał osadowych i słabo zmetamorfizowanych, tzw. morska facja klastyczna "kulmu", powstałych w górnym dewonie i dolnym karbonie (turnejwizen). Posuwając się od zachodu ku wschodowi odsłaniają się coraz młodsze ogniwa. W tym samym kierunku słabnie stopień metamorfizmu. Masywy Biskupiej Kopy i Olszaka są zbudowane z fyllitów (powstałych głównie z iłowców, mułowców i zlepieńców) tworząc obecnie przepięknie sfałdowane metaiłowce, metamułowce i metazlepieńce, oraz w okolicach Pokrzywnej można znaleźć owoce płytkiego metamorfizmu facji epi w postaci zmetamorfizowanych bazaltów i diabazówzieleńców, należących do tzw. "warstw andelskohorskich". Dalej na wschód występują piaskowce, zlepieńce, szarogłazy, mułowce, lokalnie łupki kwarcowe i wapienie. Należą one do warstw "hornobeneszowskich" i "morawickich".

Wody[edytuj]

Od zachodu i północnego zachodu Góry Opawskie ogranicza Biała Głuchołaska (czes. Bělá Jesenická lub Bělá), prawy dopływ Nysy Kłodzkiej. W poprzek nich płyną: Złoty Potok i Osobłoga. Granicę południowo-wschodnią wyznacza Opawa (czes. Opava). Północną granicę wyznacza Prudnik, który swoje początki bierze pomiędzy miejscowościami Charbielin i Jarnołtówek. Uzupełnieniem sieci potoków są dopływy rzeki Prudnik: Brunatny potok, Trzebiński potok, dopływ Złotego potoku, Zamecki potok oraz dwa dopływy Białej: Kletnica i Sarni potok.

Ciekawostki[edytuj]

Obszar Gór Opawskich, w przeszłości określano popularnie jako Górnośląski Zakątek Górski (niem. Oberschlesische Gebirgsecke)[2], ponieważ był on jedynym obszarem z górami na Górnym Śląsku należącymi do Niemiec.

Z Górami Opawskimi wiąże się wiele tajemnic (związanych ze znajdującymi się tu złożami złota oraz zaginionym miastem Rosenau).

Uwagi

  1. a b szczyt z wieżą widokową znajduje się po stronie czeskiej
  2. szczyt znajduje się po stronie czeskiej

Przypisy

  1. Jan Hromádka: Orografické třídění Československé republiky. Sborník Československé společnosti zeměpisné, svazek LXI, ročník 1956, Nakladatelství Československé akademie věd, Praha, 1956.
  2. Marcin Husak IKR: Góry Opawskie krajoznawczą perlą Opolszczyzny. Walory przyrodnicze ważnym elementem rozwoju transgranicznej turystyki polsko-czeskiej. W: Krajoznawstwo Śląska Opolskiego na szlakach europejskich [on-line]. orso.pttk.pl, 2010-06-04. [dostęp 2017-12-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-29)].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]