Gąska nieprzyjemna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska nieprzyjemna
Ilustracja
Systematyka
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska nieprzyjemna
Nazwa systematyczna
Tricholoma inamoenum (Fr.) Gillet
Les Hyménomycètes ou description de tous les champignons (fungi) qui croissent en France: 112 (Alençon, 1874)
Mapa zasięgu
Gąska nieprzyjemna: zasięg występowania na mapie
Zasięg występowania w Europie
Gąska nieprzyjemna: drugie zdjęcie
2014-09-19 Tricholoma inamoenum (Fr.) Gillet 464300.jpg

Gąska nieprzyjemna (Tricholoma inamoenum (Fr.) Gillet) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1815 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus inamoenus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1874 r. Claude-Casimir Gillet, przenosząc go do rodzaju Tricholoma[1]. Synonimy[2]:

  • Agaricus inamoenus Fr. 1815
  • Gyrophila inamoenum (Fr.) Quél. 1888
  • Gyrophila sulphurea var. inamoena (Fr.) Quél. 1886
  • Tricholoma inamoenum (Fr.) Gillet 1874 var. inamoenum
  • Tricholoma inamoenum var. insigne Massee 1893

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnicy od 3 do 6 cm, młody – półkulisty, tępo stożkowaty do dzwonkowato stożkowatego, później płasko wypukły do rozpostartego, z niewyraźnie zaznaczonym garbkiem, pośrodku niekiedy lekko wklęsły, cienkomięsisty, gładki, suchy, matowy, delikatnie filcowaty, początkowo białawy, brudnobiaławy, koloru kości słoniowej, później w kolorze żółtawej skóry. Brzeg ostry, nieregularnie falujący do pofałdowanego[4].

Blaszki

Średniogęste, przy trzonie zatokowato wycięte i nieprzyrośnięte, wolne. U młodych okazów białawe, później z żółtawym odcieniem. Ostrze równe, czarniawe[5].

Trzon

Wysokość od 5 do 7 cm, grubość do 1 cm, kształt początkowo brzuszkowaty, wrzecionowaty, później cylindryczny i maczugowaty, nieco korzeniowaty, pełny. Powierzchnia z podłużnymi włókienkami, białawożółtawa, u podstawy brązowawa[5].

Miąższ

Ma bardzo nieprzyjemną, intensywną woń, przypominającą zapach gazu świetlnego lub ziemnego[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki, dość duże, eliptyczne, o średnicy 8-11 x 6-7,5 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Opisano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[6]. Na terenie Polski w piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano 7 stanowisk. Rozprzestrzenienie i częstość występowania tego gatunku w Polsce nie są dokładniej znane, wymaga to dalszych badań[3].

Rośnie od sierpnia do października, w podgórskich i górskich lasach iglastych, w strefie subalpejskiej, zwłaszcza na podłożu wapiennym, pojedynczo lub w grupkach, może też rosnąć w kępkach. Miejscami jest częsty[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Jest niejadalny[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Gąskę niepozorną można pomylić z niejadalną gąską białawą (Tricholoma album), z białymi odmianami lekko trującej gąski mydlanej (Tricholoma saponaceum) lub z jadalną gąską gołębią (Tricholoma columbetta). Najbardziej charakterystyczną cechą, po której można od nich odróżnić gąskę nieprzyjemną jest jej odstręczający zapach[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum. [dostęp 2012-01-02].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 76. ISBN 83-7404-513-2.
  5. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].