Gąska ziemistoblaszkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gąska ziemista)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska ziemistoblaszkowa
Gąska ziemistoblaszkowa: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska ziemistoblaszkowa
Nazwa systematyczna
Tricholoma terreum (Schaeff.) P. Kumm.
Führer Pilzk.: 134 (1871)
Trichloma Terreum G8 (3).JPG
Tricholoma terreum a1 (3).JPG

Gąska ziemistoblaszkowa (Tricholoma terreum (Schaeff.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1762 r. Schäffer nadając mu nazwę Tricholoma terreum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Tricholoma[1]. Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Agaricus myomyces Pers. 1794
  • Agaricus pullus Batsch 1783
  • Agaricus terreus Schaeff. 1762
  • Agaricus terreus Schaeff. 1762, var. terreus
  • Gymnopus myomyces (Pers.) Gray 1821
  • Tricholoma bisporigerum J.E. Lange 1933
  • Tricholoma myomyces (Pers.) J.E. Lange 1933

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 1999 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też nazwę gąska ziemista[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnicy 3-8 cm, za młodu stożkowaty, później rozpostarty, przeważnie z garbkiem. U starszych okazów jest popękany[4] . Kolor bladoszary lub ciemnoszary, często z jaśniejszym brzegiem, z cienkim miąższem. Skórka sucha, filcowato-włókienkowata, z łuskowatą powierzchnią[5].

Blaszki

Kruche, karbowane, szeroko rozstawione, cienkie, wycięte z ząbkiem. Początkowo białe, później popielatosiwe[4].

Trzon

Wysokość 4-8 cm, grubość do 1,6 cm, cylindryczny, pełny, czasami słabo zakrzywiony. Biały, szarobiaławy, nagi lub z delikatnymi, pajęczynowatymi szczątkami osłony[4].

Miąższ

Biały albo szarawy, niezmieniający barwy. Zapach i smak niemączne, łagodne[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki, jajowate, gładkie, bezbarwne, o średnicy 5-8 × 4-5 µm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Jest szeroko rozprzestrzeniona. Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji, Afryce i Australii[6]. W Polsce jest pospolita[3].

Owocniki pojawiają się od września do listopada, w lasach iglastych i mieszanych, na ziemi, wśród opadłego igliwia i liści, szczególnie pod sosnami, na glebach piaszczystych i wapiennych[3]. Późną jesienią czasami występuje nawet masowo. Podczas łagodnej zimy grzyba tego można znaleźć również w grudniu[7].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny, ale mało smaczny[8].

Gatunki podobne[edytuj]

Jest kilka gatunków gąsek o podobnym, siwoczarnym ubarwieniu:

  • gąska pieprzna (Tricholoma virgatum). Ma kapelusz ostrostożkowaty, bez włókienek i jest pikantna w smaku[4],
  • gąska czarnołuskowa (Tricholoma atrosquamosum) ma na kapeluszu czarniawe łuski[4],
  • gąska niekształtna (Tricholoma portentosum) ma kapelusz bez łuseczek, żółtawy trzon i łagodny, orzechowy smak[4],
  • gąska ostra (Tricholoma sciodes) ma kapelusz jedwabiście błyszczący, w smaku jest ostra[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum. [dostęp 2012-01-02].
  3. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 88. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-10].
  7. Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  8. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.