Gąski (powiat grójecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie grójeckim. Zobacz też: inne miejscowości o tej samej nazwie.
Artykuł 51°50′18″N 21°10′26″E
- błąd 38 m
WD 51°50'N, 21°10'E, 51°54'N, 21°14'E
- błąd 2302 m
Odległość 787 m
Gąski
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grójecki
Gmina Warka
Liczba ludności (2011) 245[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 05-660[3]
Tablice rejestracyjne WGR
SIMC 0640142[4]
Położenie na mapie gminy Warka
Mapa konturowa gminy Warka, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Gąski”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Gąski”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Gąski”
Położenie na mapie powiatu grójeckiego
Mapa konturowa powiatu grójeckiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Gąski”
Ziemia51°50′18″N 21°10′26″E/51,838333 21,173889

Gąski (niem. Gonzig[5]) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Warka[4][6].

Pierwsza pisana wzmianka o wsi jest z roku 1425. Leżała w powiecie wareckim w Ziemi Czerskiej i należała do parafii w Warce. Najprawdopodobniej ponowna lokacja wsi datowana jest na rok 1471, a jej nazwa w tamtym okresie to Wola Gąska. Właścicielem wsi w roku 1576 był Adam Mniszewski, który odziedziczył ją po swojej matce. Był dziedzicem Mniszewa i pełnił różne funkcje w Rzeczypospolitej. Nieznana jest data kiedy wieś przeszła we władanie duchowieństwa (najprawdopodobniej w XVII w.).

W latach 1670-1672 Ulryk Werdum – współuczestnik podróży francuskiego szpiega zanotował w swoim pamiętniku opis trasy "Potem przez krzaki do Warki – opisanej poprzednio. Potem krzaczastymi i piaszczystemi gruntami do Gąsek (Kapuska), wsi bez kościoła. Potem takiemiż gruntami do Chojnowskiej Woli (Kokiscow) wsi z dworem, a dalej Drwalew i do Prażmowa".

Do roku 1758 dzierżawcą Gąsek był biskup krakowski Andrzej Stanisław Załuski, który w swoim testamencie zapisał 40 000 zł, na dobrach Magierowa Wola i Gąski, dla Biblioteki Załuskich (najzasobniejszej w Europie).

Po III rozbiorze Polski wieś znalazła się w obrębie zaboru pruskiego. Majątki należące do duchowieństwa zagarnięto na rzecz skarbu Państwa Pruskiego i najprawdopodobniej dlatego w roku 1795 założono we wsi niemiecką kolonię rolniczą – nazwaną Gonzig. Osadnicy opuścili wieś dopiero w 1945 roku.

W roku 1827 – wieś składała się z 31 domów i mieszkało w niej 241 osób. Gąski wchodziły w skład Dóbr królewskich, które Car Mikołaj I przekazał w 1827 r. Skarbowi Królestwa Polskiego. Zarząd ekonomii państwowej do 1833 r. był w Potyczy. Gąski były wsią rządową i w roku 1833 zostały odłączone od Ekonomii w Potyczy (sprzedane).

W roku 1880 we wsi było 31 osad włościańskich na 241 morgach i należała do gminy Nowa Wieś.

Od I poł. XIX w. do 1944 r. był użytkowany cmentarz ewangelicki, ponieważ we wsi mieszkali koloniści niemieccy. W roku 1929 – działało Stowarzyszenie Mleczarskie, we wsi był też wiatrak.

Ofensywa zimowa rozpoczęła się 14 stycznia 1945 r. Rosjanom nie dało się całkowicie przełamać linii obrony niemieckiej. Niemcy stawiali silny opór, szczególnie w rejonie Magierowej Woli, Gąsek i Warki.

Po II wojnie światowej wieś zasiedlili Polacy. We wsi działa OSP.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa radomskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Gąski w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2017-04-28] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-03-03].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 254 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Karte der Deutschen Siedlungen in Mittelpolen : Maßstab 1:500 000, Bibliographisches Institut AG., 1938 [dostęp 2017-11-27].
  6. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]